KWALIFIKACJA SPC6 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 19.
Ile kg mleka surowego należy użyć do produkcji 5 000 dm³ jogurtu, jeżeli do produkcji 1 000 dm³ wyrobu gotowego zużywa się 950 dm³ surowca?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zużycie surowca jest proporcjonalne do wielkości produkcji.
Skoro na 1 000 dm³ jogurtu zużywa się 950 dm³ surowca, to współczynnik wynosi 0,95.
Dla 5 000 dm³: 5 000 × 0,95 = 4 750, więc potrzeba 4 750 kg mleka (zgodnie z jednostką w odpowiedziach).

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano normę zużycia surowca na określoną objętość wyrobu gotowego: na 1 000 dm³ jogurtu zużywa się 950 dm³ mleka surowego. Oznacza to, że na każdy 1 dm³ produktu przypada 0,95 dm³ surowca, czyli współczynnik zużycia wynosi:

950 / 1000 = 0,95

Następnie tę relację trzeba przeskalować do planowanej wielkości produkcji 5 000 dm³:

5 000 × 0,95 = 4 750

Zatem do wytworzenia 5 000 dm³ jogurtu należy przyjąć zużycie 4 750 kg mleka surowego (w tym zadaniu odpowiedzi są w kg, więc wynik podajemy w tej jednostce).

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe?

  • 5 250 kg odpowiada sytuacji, jakby surowca było więcej niż produktu lub zastosowano współczynnik odwrotny (dzielenie przez 0,95 zamiast mnożenia), co odwraca sens normy zużycia.
  • 5 263 kg to typowy efekt błędu "odwrotnej proporcji" albo podstawienia 950 jako 0,95 w niewłaściwym miejscu (np. 5000/0,95) i dodatkowego zaokrąglania.
  • 4 737 kg sugeruje użycie zbliżonego, ale błędnego współczynnika (np. 0,9474) lub błąd rachunkowy w mnożeniu; w zadaniu współczynnik wynika jednoznacznie z 950/1000.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj najpierw relację w postaci ułamka (950/1000), dopiero potem mnoż przez wielkość produkcji. To ogranicza pomyłki skali i przypadkowe "dopasowywanie" odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ustal współczynnik zużycia z danych zadania, np. 950/1000 = 0,95, a potem pomnóż przez planowaną wielkość produkcji. Dla 5 000 dm³: 5 000 × 0,95 = 4 750. Najpierw policz proporcję, dopiero potem podstaw liczby.
Bo dm³ mierzy objętość, a kg masę, a ich związek zależy od gęstości. Dla mleka 1 dm³ nie jest dokładnie równy 1 kg. Jeśli zadanie nie podaje gęstości, nie da się wykonać jednoznacznego przeliczenia między dm³ a kg.
To norma zużycia surowca w przeliczeniu na jednostkę produktu. W praktyce oznacza, że aby otrzymać 1 000 dm³ jogurtu, zużywa się 950 dm³ mleka surowego. Matematycznie jest to współczynnik 0,95, którym skaluje się zapotrzebowanie na surowiec.
Trzeba pomnożyć 5 000 przez 0,95, bo 0,95 mówi, ile surowca przypada na 1 jednostkę produktu. Wynik to 4 750. Dzielenie przez 0,95 dawałoby większą liczbę i odpowiadałoby odwrotnej relacji (produkt z surowca), której tu nie podano.
W praktyce czasem stosuje się takie uproszczenie do szybkich szacunków, ale na egzaminie powinno to wynikać wprost z treści (spójne jednostki albo podana gęstość). Jeśli jednostki są różne i brak gęstości, wynik może być niejednoznaczny.
Najczęstsze są: pomylenie mnożenia z dzieleniem (odwrócenie proporcji), nieuwzględnienie skali 1 000 dm³ i liczenie "na oko", a także mieszanie kg i dm³ bez danych o gęstości. Pomaga zapis: surowiec = produkt × (950/1000).
Bo zadanie podaje, że na 1 000 dm³ produktu zużywa się tylko 950 dm³ surowca, czyli współczynnik jest mniejszy od 1. Dlatego zapotrzebowanie na surowiec jest mniejsze niż liczba dm³ produktu i wynosi 5 000 × 0,95, czyli 4 750.
Bilans surowcowy stosuje się przy planowaniu produkcji (ile mleka i dodatków zamówić), rozliczaniu zużycia na zmianie, analizie strat i odchyleń oraz przy kalkulacji kosztów. To podstawowe narzędzie w nadzorowaniu produkcji wyrobów mleczarskich.
Oceń rząd wielkości: współczynnik 0,95 jest blisko 1, więc wynik powinien być blisko 5 000, ale nieco mniejszy (o ok. 5%). 5% z 5 000 to 250, więc spodziewasz się ok. 4 750. Taka kontrola szybko wyłapuje błędy.
Ćwicz schemat: współczynnik = surowiec/produkt, potem zapotrzebowanie = plan × współczynnik. Rozwiązuj zadania o stratach technologicznych i wydajnościach. Zawsze zapisuj jednostki przy każdej liczbie, bo to najczęstsze źródło pomyłek na egzaminie.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Podręczniki z technologii mleczarstwa: bilanse materiałowe i receptury
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji SPC.6 z działu planowania produkcji
  • Zadania rachunkowe z proporcji i przeliczeń w technologii żywności

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego