KWALIFIKACJA HGT2 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 27.
Ile kilogramów potrawy uzyskuje się po upieczeniu 120 kg schabu, jeżeli ubytek masy podczas pieczenia wynosi 40%?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ubytek 40% oznacza, że po pieczeniu pozostaje 60% masy surowca. Obliczamy więc 60% z 120 kg: 0,60 × 120 = 72 kg. Tyle wynosi masa potrawy po upieczeniu schabu, zakładając ubytek liczony względem masy początkowej.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach gastronomicznych "ubytek masy podczas pieczenia" oznacza część masy surowca, która znika w trakcie obróbki cieplnej (np. odparowanie wody, wytop tłuszczu). Jeżeli ubytek wynosi 40%, to nie jest to masa końcowa, tylko strata w stosunku do masy początkowej.

Krok 1: Ustal, ile zostaje po ubytku
Skoro ubyło 40%, to pozostaje: 100% − 40% = 60%.

Krok 2: Oblicz 60% z 120 kg
60% = 0,60, więc:
0,60 × 120 kg = 72 kg

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 62 kg – wynik sugeruje przypadkowe przeliczenie lub błędne zaokrąglenie; nie odpowiada ani 60%, ani 40% z 120 kg.
  • 58 kg – podobnie jak wyżej, nie wynika z poprawnego zastosowania procentów do masy początkowej.
  • 48 kg – to 40% z 120 kg (0,40 × 120 = 48 kg), czyli wartość ubytku, a nie masa potrawy po pieczeniu.

Wskazówka egzaminacyjna: przy ubytkach procentowych najpierw policz, ile procent zostaje (dopełnienie do 100%). Dopiero ten procent licz od masy surowca. To ogranicza ryzyko pomylenia ubytku z masą końcową.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw liczysz, ile zostaje: 100% − 40% = 60%. Potem obliczasz 60% masy surowca, czyli mnożysz przez 0,60. Dla 120 kg: 0,60 × 120 = 72 kg. To jest masa po pieczeniu.
48 kg to wartość ubytku, bo 40% z 120 kg = 48 kg. Pytanie dotyczy masy po pieczeniu, czyli tego, co zostaje. Skoro ubyło 40%, to zostaje 60%: 72 kg. To częsty błąd: mylenie straty z masą końcową.
Ubytek masy to zmniejszenie masy surowca w trakcie obróbki (np. pieczenia) spowodowane m.in. odparowaniem wody i wytopem tłuszczu. W zadaniach obliczeniowych ubytek zwykle podaje się jako procent masy początkowej, który trzeba odjąć.
60% z 120 kg to 0,60 × 120 kg. Możesz liczyć też "na skróty": 10% to 12 kg, więc 60% to 6 × 12 kg = 72 kg. Obie metody są poprawne; ważne, by procent odnosić do masy początkowej.
W typowych zadaniach egzaminacyjnych tak: ubytek % odnosi się do masy przed obróbką. W praktyce zawodowej trzeba jednak sprawdzić, czy procent nie dotyczy np. masy po wstępnej obróbce (trybowanie, porcjowanie). Na egzaminie decyduje treść zadania.
Najczęstsze to: (1) liczenie ubytku zamiast masy końcowej, (2) odejmowanie 40 kg zamiast 40%, (3) pomylenie 40% z 60% (brak dopełnienia do 100%), (4) złe przepisanie danych. Pomaga schemat: "zostaje %" → "policz % z masy".
To zadanie odwrotne. Jeśli po pieczeniu zostaje 60% masy, to 72 kg stanowi 60% surowca. Dzielisz więc 72 przez 0,60: 72 / 0,60 = 120 kg. Zasada: masa końcowa = (pozostały %) × masa surowca.
Gość otrzymuje porcję z produktu po obróbce, a nie surowca. Ubytki wpływają na realną liczbę porcji, koszt porcji i zamówienia surowca. Dlatego w kalkulacji gastronomicznej ważna jest wydajność i strata technologiczna.
Ubytek masy pojawia się m.in. przy gotowaniu (wypłukiwanie składników i odparowanie), smażeniu (odparowanie wody), grillowaniu oraz duszeniu. Wielkość ubytku zależy od surowca, czasu, temperatury i metody. Zawsze warto rozróżniać ubytek od chłonięcia tłuszczu.
Ćwicz schematy: ubytek (zostaje 100%−x), przyrost (jest 100%+x), oraz zadania odwrotne (dzielenie przez procent pozostający). Rozwiązuj krótkie przykłady na masie i cenie. Na egzaminie zapisuj kroki, bo zmniejsza to ryzyko pomyłki o 10–20%.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Ubytek 40% oznacza, że po pieczeniu pozostaje 60% masy surowca."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent - dostęp 2026-02-18
  • https://www.khanacademy.org/math/arithmetic/fraction-arithmetic/percent-word-problems/v/finding-percentages - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Notatki z matematyki: procenty i obliczenia w praktyce
  • Materiały o wydajności i ubytkach masy w obróbce cieplnej w technologii gastronomicznej
  • Zadania treningowe: ubytki i przyrosty masy (pieczenie, gotowanie, smażenie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego