KWALIFIKACJA HGT12 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 11.
Ile mg potasu dostarczy organizmowi człowieka spożycie porcji ugotowanych ziemniaków o masie 150 g, jeżeli 100 g tej potrawy zawiera 443 mg tego makroskładnika?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby obliczyć ilość potasu w porcji 150 g, przelicz wartość podaną na 100 g. 150 g to 1,5 × 100 g, więc 443 mg × 1,5 = 664,5 mg. Pozostałe wyniki wynikają z błędnego przeliczenia (np. mnożenia przez inną masę lub pomylenia proporcji).

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano zawartość potasu w przeliczeniu na 100 g potrawy: 443 mg/100 g. Należy obliczyć, ile potasu dostarczy porcja o masie 150 g. To typowe przeliczenie "na porcję" wykonywane w gastronomii przy układaniu jadłospisów i kalkulacjach żywieniowych.

Krok 1: ustalenie współczynnika porcji
Porcja 150 g w stosunku do 100 g to:
150 g / 100 g = 1,5

Krok 2: przeliczenie zawartości składnika
Skoro w 100 g jest 443 mg potasu, to w 150 g będzie:
443 mg × 1,5 = 664,5 mg

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 753,0 mg – taki wynik oznaczałby znacznie większą zawartość na 100 g albo przeliczenie jak dla porcji większej niż 150 g; często wynika z pomyłki w mnożeniu lub użycia innego współczynnika.
  • 354,5 mg – to typowy skutek błędnego przyjęcia mniejszej porcji (np. 80 g) albo błędu w działaniu (np. odjęcie zamiast przemnożenia).
  • 243,0 mg – wskazuje na jeszcze większe zaniżenie, które może wynikać z pomylenia proporcji (dzielenie zamiast mnożenia) lub nieuważnego przeliczenia.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy wartość jest podana na 100 g, najpierw policz, ile razy Twoja porcja jest większa/mniejsza od 100 g (tu: 1,5), a dopiero potem wykonaj jedno mnożenie. Unikaj zaokrągleń w trakcie – zaokrąglij dopiero na końcu, jeśli to konieczne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw policz współczynnik porcji: 150/100 = 1,5. Następnie pomnóż zawartość z tabeli przez ten współczynnik. Jeśli w 100 g jest 443 mg, to w 150 g będzie 443 × 1,5 = 664,5 mg.
Wartości "na 100 g" ułatwiają porównywanie produktów i potraw niezależnie od wielkości porcji. W gastronomii i dietetyce można dzięki temu szybko przeliczać składniki na dowolną gramaturę, stosując prostą proporcję.
To informacja, że w 100 g ugotowanych ziemniaków (w danej definicji produktu) znajduje się 443 mg potasu. Aby obliczyć ilość w porcji, trzeba tę wartość przeskalować do masy porcji, np. 150 g.
Dla 150 g wynik powinien być większy, bo porcja jest większa niż 100 g. Dokładnie jest to 1,5 razy więcej, więc oczekujesz wartości około 1,5 × 443 mg, czyli około 665 mg. To szybki test kontroli błędów.
Najczęstsze to: użycie złego współczynnika (np. 150/10 zamiast 150/100), dzielenie zamiast mnożenia, zgubienie przecinka dziesiętnego oraz przedwczesne zaokrąglanie. Pomaga zapisanie najpierw ułamka 150/100.
Możesz policzyć 50% z 443 (bo 1,5 = 1 + 0,5): połowa 443 to 221,5. Dodajesz do 443: 443 + 221,5 = 664,5. Wynik jest logicznie większy od 443 i nie jest "przeskalowany" za mocno.
Nie zawsze. Zawartość składników mineralnych może się różnić w zależności od odmiany, gleby, sezonu i sposobu obróbki. W zadaniach egzaminacyjnych przyjmujesz jednak wartości podane w treści i wykonujesz poprawne przeliczenie matematyczne.
Stosujesz identyczną metodę: obliczasz współczynnik porcji względem 100 g, a potem mnożysz. To działa dla wszystkich składników podanych w mg/100 g, g/100 g czy kcal/100 g. Klucz to spójne jednostki i jedna proporcja.
Przy planowaniu jadłospisów (np. żywienie zbiorowe), układaniu diet pod kątem składników (np. potas, sód), tworzeniu kart dań z informacją żywieniową oraz kontroli, czy porcja spełnia założenia żywieniowe grupy odbiorców.
Ćwicz proporcje "na 100 g" na różnych przykładach: energia, białko, sód, potas. Zawsze zapisuj współczynnik (masa porcji/100). Sprawdzaj sens wyniku: większa porcja → większa wartość. Unikaj zaokrągleń przed końcem obliczeń.
info

Statystycznie 76% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Aby obliczyć ilość potasu w porcji 150 g, przelicz wartość podaną na 100 g."

Źródła:

  • USDA FoodData Central – wyszukiwarka składu produktów (potassium, potatoes, boiled) https://fdc.nal.usda.gov/ (dostęp: 2026-02-27)
  • FAO/INFOODS – materiały metodyczne i bazy składu żywności (Food composition) https://www.fao.org/infoods/infoods/en/ (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Tabele składu i wartości odżywczej żywności (publikacje tabelaryczne do obliczeń żywieniowych)
  • Podstawy dietetyki i towaroznawstwa żywności (rozdziały o składnikach mineralnych)
  • Zadania rachunkowe z technologii gastronomicznej: przeliczanie na porcje i gramatury

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego