KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2017 (test 2)

PYTANIE NR 20.
Ile minimalnie wejść i wyjść cyfrowych powinien posiadać sterownik programowalny do realizacji układu przedstawionego na schematach?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który prawdopodobnie jest częścią egzaminu zawodowego dla technika mechatronika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Minimalną liczbę wejść i wyjść PLC dobiera się przez zliczenie sygnałów binarnych wymaganych przez układ na schematach.
Wejściami są sygnały z elementów sterujących/czujników, a wyjściami sygnały sterujące elementami wykonawczymi. Z przedstawionych schematów wynika potrzeba 4 wejść i 2 wyjść.

Pełne wyjaśnienie:

W doborze sterownika programowalnego do konkretnego układu najpierw ustala się minimalną liczbę punktów I/O, czyli ile niezależnych sygnałów trzeba podłączyć do wejść oraz ile sygnałów sterownik ma wystawić na wyjścia.

Jak rozpoznawać wejścia? Wejściami cyfrowymi są sygnały binarne (0/1) pochodzące z elementów, które "informują" sterownik o stanie układu, np. przyciski, krańcówki, czujniki obecności, styki zwrotne. Każdy niezależny sygnał, który ma być odczytany osobno, zajmuje zwykle jedno wejście.

Jak rozpoznawać wyjścia? Wyjściami cyfrowymi są sygnały binarne, którymi sterownik "oddziałuje" na obiekt: załącza cewki przekaźników/styczników, elektrozawory, lampki sygnalizacyjne lub inne elementy wykonawcze. Każdy niezależnie sterowany element wykonawczy to zwykle jedno wyjście.

W analizowanym zadaniu (na podstawie schematów dołączonych do pytania) zliczenie wymaganych sygnałów daje wynik: cztery wejścia oraz dwa wyjścia. Dlatego poprawna jest odpowiedź: "Cztery wejścia i dwa wyjścia."

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Pięć wejść i trzy wyjścia." zawyża zarówno liczbę wejść, jak i wyjść, czyli zakłada dodatkowe, niewynikające ze schematów sygnały.
  • "Pięć wejść i dwa wyjścia." zawyża liczbę wejść, co zwykle wynika z błędnego potraktowania elementu pomocniczego (np. styku pomocniczego) jako osobnego czujnika.
  • "Cztery wejścia i trzy wyjścia." zawyża liczbę wyjść, jakby w układzie był jeszcze jeden niezależny element wykonawczy do sterowania.

Wskazówka egzaminacyjna: po pierwszym zliczeniu sygnałów zrób szybkie sprawdzenie "funkcyjne": każde wejście powinno opisywać stan/żądanie, a każde wyjście powinno coś załączać. Jeśli nie umiesz przypisać funkcji, to prawdopodobnie liczysz za dużo.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Policz wszystkie niezależne sygnały binarne, które PLC ma odczytywać: przyciski, krańcówki, czujniki, styki zwrotne. Każdy sygnał wymagający osobnego rozróżnienia stanu zwykle zajmuje jedno wejście DI. Nie licz elementów, które nie dają osobnego sygnału do PLC.
Wejście to informacja "do sterownika" (czujnik/przycisk). Wyjście to sterowanie "ze sterownika" (cewka stycznika, przekaźnik, elektrozawór, lampka). Pomaga pytanie: czy PLC ma to tylko odczytać, czy ma tym załączać wykonanie?
"Minimalnie" oznacza najmniejszą konfigurację, która wystarczy do działania układu. Na egzaminie sprawdza to umiejętność analizy wymagań i unikania przewymiarowania. W praktyce często dodaje się zapas I/O, ale pytanie dotyczy wartości wynikającej ze schematu.
Nie zawsze. Styk pomocniczy staje się wejściem PLC dopiero wtedy, gdy jest fizycznie podłączony do wejścia i ma dostarczać osobną informację (np. potwierdzenie zadziałania). Sam fakt istnienia styku na schemacie elementu nie oznacza jeszcze dodatkowego punktu DI.
Gdy obciążenie ma większy prąd/napięcie niż dopuszcza wyjście PLC albo wymagane jest odseparowanie obwodów mocy. Wtedy wyjście PLC steruje cewką stycznika/przekaźnika, a dopiero jego styki przełączają obwód wykonawczy. Na schemacie wyjście odpowiada wtedy za cewkę.
Najczęściej: mylenie czujnika z elementem wykonawczym, liczenie jednego sygnału podwójnie (np. dwa styki tego samego przycisku jako dwa wejścia), pomijanie sygnału zwrotnego, oraz automatyczne dodawanie "zapasowych" I/O mimo że pytanie wymaga wartości minimalnej.
Nie. Język programowania (LAD/FBD/ST) wpływa na sposób zapisu logiki, ale nie zmienia fizycznej liczby sygnałów potrzebnych do sterowania obiektem. Liczbę I/O wyznacza układ: ile sygnałów trzeba odczytać i ile elementów trzeba załączać.
Wypisz wszystkie sygnały wejściowe i wyjściowe w dwóch kolumnach: nazwa elementu, funkcja, typ sygnału (DI/DO) i ewentualnie opis stanu. Następnie sprawdź, czy każdy element wykonawczy ma odpowiadające mu wyjście, a każdy stan istotny dla logiki ma osobne wejście.
Zwykle tak, jeśli ma być sterowana niezależnie (np. osobny sygnał "praca", "awaria"). Jeśli jednak lampka jest zasilana z innego obwodu i nie jest sterowana przez PLC, nie zwiększa liczby wyjść. Na egzaminie decyduje to, czy lampka jest pokazana jako element sterowany z toru wyjściowego.
Zrób kontrolę funkcjonalną: każde wejście powinno odpowiadać na pytanie "co PLC ma wiedzieć?", a każde wyjście na "co PLC ma włączyć?". Jeśli nie umiesz przypisać funkcji jednemu punktowi, prawdopodobnie doliczyłeś coś, co nie jest osobnym sygnałem.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że z przedstawionych schematów wynika potrzeba 4 wejść i 2 wyjść.

Źródła:

  • IEC 61131-2:2017, Programmable controllers – Part 2: Equipment requirements and tests
  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers – Part 3: Programming languages

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw PLC (wejścia/wyjścia, mapowanie sygnałów, lista I/O)
  • Ćwiczenia z czytania schematów sterowania (symbole czujników, cewek, styczników, przekaźników)
  • Dokumentacje techniczne popularnych PLC (opis DI/DO, moduły rozszerzeń)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego