W zadaniach surowcowych kluczowe jest rozpoznanie, że podano normę zużycia: "na 100 kg kiełbasy zużywa się 45 kg mięsa wieprzowego kl. I". Oznacza to, że udział tego surowca w masie gotowego wyrobu (w tym uproszczonym ujęciu) wynosi 45 kg na każde 100 kg produktu, czyli 45%.
Krok 1: zapis proporcji
Skoro 100 kg kiełbasy ↔ 45 kg mięsa kl. I, to dla 460 kg kiełbasy zapotrzebowanie wynosi:
460 kg × (45 kg / 100 kg).
Krok 2: obliczenie
460 × 45/100 = 460 × 0,45 = 207.
Krok 3: kontrola sensowności
Wynik 207 kg jest mniejszy od 460 kg, co pasuje do intuicji: tylko część masy kiełbasy stanowi mięso kl. I, resztę tworzą inne składniki receptury. Dodatkowo 45% z 500 kg to 225 kg, więc dla 460 kg wynik powinien być nieco mniejszy niż 225 kg — 207 kg spełnia tę kontrolę.
Dlaczego pozostałe wartości są błędne?
- "154 kg" odpowiada ok. 33,5% z 460 kg, czyli zaniża zużycie względem podanych 45 kg/100 kg.
- "102 kg" odpowiada ok. 22% z 460 kg; to typowy efekt pomyłki w przeliczeniu skali albo błędnego dzielenia zamiast mnożenia.
- "262 kg" odpowiada ok. 57% z 460 kg; to zawyżenie, często wynikające z odwrócenia proporcji lub błędnego wstawienia liczb do działania.
Na egzaminie warto zawsze zapisać jednostki i sprawdzić wynik "na oko" (czy jest w przybliżeniu 45% masy wyrobu), co szybko wychwytuje większość pomyłek.
