KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2016 (test 2)

PYTANIE NR 32.
Ile powinna wynosić maksymalna nastawa przekaźnika termobimetalowego, spełniającego rolę zabezpieczenia przeciążeniowego silnika, którego tabliczkę znamionową przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia tabliczkę znamionową silnika elektrycznego, co jest istotne w kontekście egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Z tabliczki znamionowej odczytuje się prąd znamionowy silnika In = 16,5 A.
Maksymalną nastawę przekaźnika termobimetalowego jako zabezpieczenia przeciążeniowego przyjmuje się zwykle do 1,1×In.
1,1×16,5 A = 18,15 A, po zaokrągleniu 18,2 A.

Pełne wyjaśnienie:

Przekaźnik termobimetalowy (termiczny) pełni funkcję zabezpieczenia przeciążeniowego silnika: przy długotrwałym przekroczeniu prądu nagrzewa bimetal i powoduje wyłączenie obwodu sterowania (najczęściej przez rozwarcie styku pomocniczego w torze cewki stycznika). Kluczowym krokiem jest dobranie/ustawienie jego prądu nastawczego na podstawie danych silnika.

Z tabliczki znamionowej silnika należy odczytać prąd znamionowy. Na pokazanej tabliczce In wynosi 16,5 A. W praktyce inżynierskiej (i w zadaniach egzaminacyjnych) przyjmuje się, że nastawa przekaźnika dla poprawnie dobranego silnika mieści się w zakresie około 1,0–1,1×In. Jeżeli pytanie dotyczy maksymalnej nastawy, stosuje się górną granicę, czyli 1,1×In.

Obliczenie:
Inast,max = 1,1 × 16,5 A = 18,15 A
Po zaokrągleniu do jednej cyfry po przecinku otrzymujemy 18,2 A.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 16,5 A – to prąd znamionowy z tabliczki, typowy punkt startowy nastawy (1,0×In), ale nie jest to wartość maksymalna według przyjętej zasady 1,0–1,1×In.
  • 17,3 A – odpowiada innemu mnożnikowi (ok. 1,05×In). Taka wartość może pojawiać się w kontekście progów niezadziałania, ale nie jest maksymalną nastawą w tym zadaniu.
  • 19,8 A – odpowiada zbyt dużemu mnożnikowi (ok. 1,2×In). Tak wysoka nastawa osłabia ochronę przeciążeniową i może dopuścić niebezpieczne przegrzewanie silnika przy długotrwałym przeciążeniu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści jest "nastawa maksymalna", szukaj górnego współczynnika (tu 1,1) i dopiero potem zaokrąglaj wynik do wartości z odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekaźnik termobimetalowy to zabezpieczenie przeciążeniowe silnika. Mierzy pośrednio obciążenie przez przepływ prądu, nagrzewa element bimetalowy i przy długotrwałym przeciążeniu rozłącza styk w obwodzie sterowania (np. cewki stycznika), chroniąc silnik przed przegrzaniem.
Na tabliczce znamionowej szukasz pozycji opisanej jako prąd (najczęściej "A"). W tym typie zadań jest to prąd znamionowy In, czyli prąd pobierany przy pracy z mocą znamionową i warunkami znamionowymi. Ten parametr jest podstawą do nastawy zabezpieczenia przeciążeniowego.
Stosuje się regułę doboru nastawy względem prądu znamionowego silnika: Inast ≈ (1,0–1,1)×In. Jeśli pytanie pyta o maksymalną nastawę, przyjmujesz 1,1×In i wynik zaokrąglasz do wartości odpowiadającej skali nastaw/odpowiedziom testowym.
Mnożnik 1,1 daje dopuszczalny margines na krótkotrwałe wahania obciążenia i tolerancje, a jednocześnie nie "zabija" funkcji ochronnej. Zbyt niska nastawa powoduje niepotrzebne wyłączenia, a zbyt wysoka może dopuścić długotrwałe przeciążenie i przegrzewanie uzwojeń silnika.
Nie zawsze. Często zaczyna się od ustawienia ok. 1,0×In (wartość z tabliczki), a dopiero gdy występują nieuzasadnione zadziałania przy prawidłowej pracy, koryguje się nastawę w górę, zwykle nie przekraczając 1,1×In. W testach "maksymalna nastawa" zwykle oznacza 1,1×In.
Zbyt niska nastawa powoduje częste, nieplanowane wyłączenia napędu przy normalnej pracy, zwłaszcza przy chwilowych wzrostach obciążenia. To może prowadzić do przestojów urządzeń (np. sprężarek czy wentylatorów w obiekcie) i błędnej diagnozy, że silnik jest uszkodzony, mimo że problemem jest ustawienie zabezpieczenia.
Zbyt wysoka nastawa osłabia ochronę przeciążeniową: silnik może pracować długotrwale z przeciążeniem, mocno się grzać i szybciej starzeć izolacyjnie. W skrajnym przypadku rośnie ryzyko uszkodzeń uzwojeń. Dlatego w zadaniach i praktyce unika się przekraczania typowej górnej granicy 1,1×In.
Prąd nastawczy to wartość, do której ustawiasz przekaźnik jako największy prąd długotrwały, przy którym przekaźnik nie powinien wyzwalać w warunkach odniesienia. W praktyce Inast dobiera się na podstawie prądu znamionowego silnika oraz warunków pracy, aby zapewnić ochronę przed przeciążeniem.
W testach wynik zwykle dopasowuje się do typowej rozdzielczości nastaw lub do formatu odpowiedzi (np. jedna cyfra po przecinku). Obliczeniowo 1,1×16,5 A = 18,15 A, a po standardowym zaokrągleniu do jednego miejsca po przecinku otrzymuje się 18,2 A.
W obiektach i instalacjach związanych z gazownictwem pracują urządzenia z napędami elektrycznymi (np. wentylacja, sprężarki, pompy, napędy armatury). Zabezpieczenia przeciążeniowe w rozdzielniach sterowania chronią te silniki przed przegrzaniem przy przeciążeniu, co zwiększa niezawodność eksploatacji i bezpieczeństwo pracy.
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • PN-EN 60947-4-1, Aparatura rozdzielcza i sterownicza niskonapięciowa — Część 4-1: Styczniki i rozruszniki silnikowe — Styczniki i rozruszniki elektromechaniczne (wymagania dla zabezpieczeń przeciążeniowych/klas wyzwalania w kontekście rozruszników)
  • Opis tabliczki znamionowej z ilustracji w zadaniu (analiza obrazu): odczyt prądu znamionowego silnika In = 16,5 A

Materiały:

  • Norma PN-EN 60947-4-1 (wymagania dla styczników/rozruszników i przekaźników przeciążeniowych)
  • Podręczniki z elektrotechniki/napędu elektrycznego: zabezpieczenia silników i aparatura sterownicza
  • Instrukcje producentów przekaźników termobimetalowych (zakresy nastaw, klasy wyzwalania, przykłady doboru)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego