KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 14.
Ile tabletek leku Zyrtec 10 mg należy użyć do sporządzenia leku recepturowego zgodnie z zamieszczoną receptą?
Ilustracja przedstawia receptę farmaceutyczną, która jest częścią egzaminu zawodowego dla technika farmaceutycznego w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Liczbę tabletek wyznacza się, dzieląc ilość substancji czynnej wymaganą w recepcie przez zawartość substancji w 1 tabletce (Zyrtec 10 mg). W tym zadaniu iloraz tego działania wynosi 20, dlatego do sporządzenia leku recepturowego należy użyć 20 tabletek.

Pełne wyjaśnienie:

Aby ustalić, ile tabletek produktu gotowego trzeba użyć w leku recepturowym, wykonuje się przeliczenie dawki całkowitej zapisanej w recepcie na liczbę jednostek dawkowania (tabletek).

Postępowanie jest zawsze takie samo:

  • ustal, jaka ilość substancji czynnej jest potrzebna łącznie w całym leku (wynika to z recepty),
  • ustal, ile substancji czynnej zawiera 1 tabletka (tu: 10 mg),
  • oblicz liczbę tabletek: liczba tabletek = dawka całkowita / 10 mg,
  • sprawdź jednostki (mg vs gram) i zaokrąglenie do pełnych tabletek, jeśli recepta tego wymaga.

Odpowiedź "20 sztuk." oznacza, że po podstawieniu danych z recepty dzielenie daje wynik równy 20, czyli potrzebna dawka całkowita odpowiada dwudziestu tabletkom po 10 mg.

Warto też rozumieć, co oznaczają pozostałe odpowiedzi:

  • "40 sztuk." odpowiadałoby dawce całkowitej czterokrotnie większej niż 100 mg i zwykle wynika z błędu w dzieleniu lub podwójnego zliczenia.
  • "200 sztuk." sugeruje pomylenie rzędu wielkości (np. błąd jednostek lub dopisanie zera).
  • "800 sztuk." to typowy efekt skrajnego błędu w odczycie dawki jednostkowej (np. potraktowanie 10 mg jako 1 mg) albo w przeliczeniu mg na inną jednostkę.

Na egzaminie najczęściej punkty traci się nie na samym działaniu, lecz na jednostkach i na tym, że zdający nie sprawdza, czy wynik ma sens w kontekście receptury.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się prostą zależność: liczba tabletek = dawka całkowita z recepty / dawka w 1 tabletce. Najpierw ustal sumę mg substancji czynnej w całym leku, potem podziel przez 10 mg (jeśli tabletka ma 10 mg). Na końcu sprawdź jednostki i sens wyniku.
Bo pomyłka w jednostkach daje błąd rzędu 10 lub 1000. Jeśli ktoś potraktuje 0,2 g jak 0,2 mg albo odwrotnie, wynik liczby tabletek będzie skrajnie zaniżony lub zawyżony. Zawsze zamień wszystko na jedną jednostkę (najczęściej mg) przed dzieleniem.
To zawartość substancji czynnej w jednej jednostce dawkowania. W przeliczeniach jest to "dawka jednostkowa". Gdy recepta wymaga np. określonej liczby mg łącznie, dzielisz tę wartość przez 10 mg, aby uzyskać liczbę tabletek do użycia.
Gdy receptura wymaga użycia całych tabletek (np. z powodu technologii sporządzania lub ograniczeń dzielenia/kruszenia). Jeśli obliczenie daje ułamek, trzeba ocenić, czy dopuszczalne jest dzielenie tabletki, czy należy zmienić założenia (np. inną moc) zgodnie z zasadami receptury.
W praktyce receptury czasem wykorzystuje się produkt gotowy jako źródło substancji czynnej, gdy nie ma surowca lub jest to uzasadnione. Wtedy szczególnie ważne są obliczenia dawki, a także ocena postaci leku (substancje pomocnicze, rozpuszczalność, stabilność) i poprawna technika rozdrobnienia.
Najczęstsze to: pomylenie mg z g, dopisanie/zgubienie zera, dzielenie przez złą dawkę (np. 1 zamiast 10), liczenie dla jednej porcji zamiast dla całej ilości leku oraz brak kontroli sensu wyniku. Pomaga zapis działania z jednostkami i szybka weryfikacja rzędu wielkości.
Tak duże liczby często wynikają z błędów rzędu wielkości. Dla tabletek 10 mg setki sztuk oznaczają gramy substancji czynnej w recepturze, co w wielu typowych zadaniach egzaminacyjnych jest mało prawdopodobne. Zawsze porównaj wynik z realną dawką całkowitą i sprawdź jednostki.
Najpierw zamień gramy na miligramy: 1 g = 1000 mg. Dopiero potem podstaw do wzoru na liczbę tabletek. Taki krok eliminuje najczęstszy błąd egzaminacyjny. Warto dopisywać jednostki w każdym kroku obliczenia, żeby łatwo zauważyć pomyłkę.
Oceń rząd wielkości: jeśli tabletka ma 10 mg, to 10 tabletek to 100 mg, 20 tabletek to 200 mg, 100 tabletek to 1000 mg (1 g). Takie "kamienie milowe" pozwalają szybko wychwycić, czy wynik nie jest przesunięty o jedno lub trzy zera.
Ćwicz schemat: odczyt danych z recepty → ujednolicenie jednostek → działanie (najczęściej dzielenie/proporcja) → kontrola sensu wyniku. Rób krótkie notatki z typowych przeliczeń (mg–g, liczba jednostek dawkowania) i rozwiązuj zadania na czas, aby unikać pomyłek pod presją.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że liczbę tabletek wyznacza się, dzieląc ilość substancji czynnej wymaganą w recepcie przez zawartość substancji w 1 tabletce (Zyrtec 10 mg).

Materiały:

  • Podręczniki z technologii postaci leku (dział: receptura apteczna i obliczenia recepturowe)
  • Materiały dydaktyczne szkół policealnych dla technika farmaceutycznego z obliczeń recepturowych
  • Wiedza ogólna z zakresu arytmetyki i przeliczeń jednostek w farmacji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego