KWALIFIKACJA BUD14 + BUD15 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 17.
Ile ton kruszywa o gęstości 2200 kg/m3 po zagęszczeniu należy zamówić do wykonania warstwy podbudowy zasadniczej o grubości 20 cm drogi o długości 250 m i szerokości koryta 7,00 m, przy założeniu 3% rozkruszu kruszywa w transporcie ?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw liczysz objętość: 250 × 7,00 × 0,20 = 350 m3. Następnie masę: 350 × 2200 = 770 000 kg = 770,00 t. Ponieważ w transporcie zakładany jest 3% rozkrusz, trzeba zamówić więcej: 770,00 × 1,03 = 793,10 t, aby po stratach uzyskać wymaganą ilość.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie dotyczy obliczenia masy kruszywa do zamówienia, gdy znana jest gęstość materiału po zagęszczeniu oraz geometria warstwy. Kluczowe są trzy etapy: objętość, masa oraz doliczenie strat (rozkruszu) w transporcie.

1) Objętość warstwy podbudowy
Grubość 20 cm trzeba zapisać w metrach: 20 cm = 0,20 m.
Objętość: V = długość × szerokość × grubość = 250 m × 7,00 m × 0,20 m = 350 m3.

2) Masa kruszywa po zagęszczeniu
Korzystamy z zależności m = ρ × V.
m = 2200 kg/m3 × 350 m3 = 770 000 kg = 770,00 t (bo 1 t = 1000 kg).

3) Zapas na rozkruszenie w transporcie (3%)
Skoro część materiału ulega rozkruszeniu/stratom, to aby na budowie mieć docelowo 770,00 t "wbudowanej" masy, do zamówienia przyjmujemy narzut: 770,00 t × 1,03 = 793,10 t.

Dlaczego pozostałe wyniki nie pasują?

  • Wartości rzędu kilku tysięcy ton zwykle wynikają z błędu jednostek (np. potraktowania 20 cm jak 20 m) albo z pomnożenia przez 10 lub 100 w złym miejscu.
  • Wynik około 350 t odpowiadałby mniej więcej sytuacji, gdy ktoś policzył tylko pole (250 × 7) i potraktował je jak objętość, pomijając grubość, albo przyjął inną gęstość/warstwę.
  • Prawidłowy wynik musi wynikać z objętości 350 m3 i gęstości 2200 kg/m3, a następnie z doliczenia 3% zapasu.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj jednostki przy każdym kroku (m3, kg/m3, kg, t). To najszybciej ujawnia błąd w przeliczeniu centymetrów na metry i w konwersji kg→t.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Objętość liczysz jak prostopadłościan: V = długość × szerokość × grubość. Grubość musi być w metrach (np. 20 cm = 0,20 m). Dopiero z tak policzonego V w m3 możesz przejść do masy przez pomnożenie przez gęstość w kg/m3.
Bo pozostałe wymiary są w metrach, a gęstość podana jest w kg/m3. Jeśli zostawisz centymetry, jednostki "nie zagrają" i wynik wyjdzie 100 razy za duży albo za mały. Najbezpieczniej od razu zapisać: 20 cm = 0,20 m.
To informacja, że 1 m3 kruszywa w stanie po zagęszczeniu ma masę 2200 kg. W zadaniu gęstość dotyczy już warstwy docelowej, więc najpierw liczysz objętość warstwy, a potem masę przez m = ρ·V.
Rozkruszenie/straty oznaczają, że zamawiasz zapas. Matematycznie to narzut: masa_docelowa × (1 + 0,03). Czyli mnożysz przez 1,03. Częsty błąd to odjęcie 3%, które zaniża ilość do zamówienia.
Po obliczeniu masy w kg dzielisz przez 1000, bo 1 tona = 1000 kg. Warto zapisywać jednostki przy każdym kroku: kg/m3 × m3 = kg, a dopiero potem kg → t. To pomaga wychwycić błąd rzędu 10 lub 100.
Możesz zrobić szybkie oszacowanie: objętość 250×7×0,2 to około 350 m3. Jeśli 1 m3 waży 2,2 t, to masa będzie około 350×2,2 ≈ 770 t, plus kilka procent zapasu. Wynik rzędu setek ton jest logiczny; tysięcy ton zwykle oznacza błąd jednostek.
Najczęstsze pomyłki to: brak zamiany cm na m, pominięcie grubości (liczenie pola zamiast objętości), pomylenie kg z tonami oraz niepoprawne liczenie procentów (odejmowanie zamiast dodawania zapasu). Pomaga prowadzenie rachunku z jednostkami.
W kontekście "ile należy zamówić" rozkruszenie traktujesz jako stratę po drodze, więc zamawiasz więcej. Dodajesz zapas przez mnożenie przez 1,03. Odejmowanie 3% ma sens tylko wtedy, gdy pytanie dotyczy tego, ile zostanie po stratach z danej masy zamówionej.
Potrzebujesz: długości i szerokości odcinka, grubości warstwy (w metrach), gęstości (w kg/m3 lub t/m3) oraz ewentualnego narzutu na straty w transporcie. Bez gęstości policzysz tylko objętość.
Ćwicz schemat: (1) konwersja jednostek, (2) geometria i objętość, (3) masa z gęstości, (4) procenty (straty/zapas), (5) kontrola sensowności wyniku oszacowaniem. Rozwiązuj zadania z różnymi grubościami i szerokościami, aż zapis jednostek stanie się nawykiem.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Najpierw liczysz objętość: 250 × 7,00 × 0,20 = 350 m3."

Źródła:

  • The Engineering ToolBox, "Density" (definition and units kg/m3) – https://www.engineeringtoolbox.com/density-d_38.html (dostęp: 2026-03-01)
  • The Engineering ToolBox, "Mass from volume and density" (zależność m = ρ·V) – https://www.engineeringtoolbox.com/mass-weight-d_589.html (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL), "Gęstość" (definicja i jednostki SI) – https://pl.wikipedia.org/wiki/G%C4%99sto%C5%9B%C4%87 (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z podstaw robót ziemnych i drogowych (działy: podbudowy, kruszywa, zagęszczanie)
  • Materiały szkolne z obmiaru robót i przedmiaru (objętość, masa, narzuty)
  • Karty techniczne kruszyw (pojęcia gęstości i zagęszczenia w praktyce)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego