KWALIFIKACJA HGT12 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 11.
Ile węglowodanów dostarczy organizmowi 1 porcja surówki z buraków i jabłek o masie 150 g, jeżeli 100 g tej surówki zawiera 12,10 g węglowodanów?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby obliczyć ilość węglowodanów w porcji 150 g, przeliczamy wartość podaną na 100 g. Porcja 150 g to 1,5 × 100 g, więc 12,10 g × 1,5 = 18,15 g węglowodanów.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach żywieniowych bardzo często podaje się składnik odżywczy w przeliczeniu na 100 g produktu. Aby obliczyć, ile danego składnika dostarczy porcja o innej masie, stosuje się proporcję (skalowanie).

Tu wiemy, że 100 g surówki zawiera 12,10 g węglowodanów, a porcja ma 150 g. Najpierw obliczamy współczynnik zmiany masy:

150 g / 100 g = 1,5

To znaczy, że porcja jest o 50% większa niż 100 g, więc ilość węglowodanów też rośnie 1,5 raza (zakładamy równomierny skład w całej porcji). Liczymy:

12,10 g × 1,5 = 18,15 g

Wynik 18,15 g jest poprawny.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 16,21 g może wynikać z pomyłki rachunkowej (np. błędnego mnożenia lub nieprawidłowego zaokrąglenia).
  • 15,00 g sugeruje zastosowanie niewłaściwego współczynnika (np. dodanie stałej wartości zamiast przeliczenia proporcją).
  • 12,10 g to wartość dla 100 g, czyli typowy błąd "przepisania" liczby z treści bez przeliczenia na masę porcji.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści jest "na 100 g", najbezpieczniej od razu policzyć współczynnik porcji (masa porcji / 100) i pomnożyć przez wartość składnika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ustal współczynnik porcji: masa porcji / 100. Następnie pomnóż wartość węglowodanów podaną na 100 g przez ten współczynnik. To najszybsza metoda na egzaminie i w praktyce przy kalkulacji jadłospisu.
Przeliczenie na 100 g ułatwia porównywanie produktów i potraw między sobą. Dzięki temu można łatwo obliczać skład porcji o dowolnej masie i kontrolować podaż składników (np. węglowodanów) w całodziennym jadłospisie.
To informacja o "gęstości" węglowodanów w potrawie: w każdych 100 g tej surówki jest średnio 12,10 g węglowodanów. Przy większej masie porcji ilość węglowodanów rośnie proporcjonalnie, jeśli skład jest jednorodny.
Policz współczynnik: 150/100 = 1,5. Potem 12,10 × 1,5 = 18,15 g. Na egzaminie warto zapisać dwa kroki, aby uniknąć pomyłki w mnożeniu i w zapisie z przecinkiem dziesiętnym.
Tak, bo 150 g to 100 g + 50%. Wtedy liczysz 50% z 12,10 g (czyli 6,05 g) i dodajesz: 12,10 + 6,05 = 18,15 g. Metoda działa, ale mnożenie przez 1,5 bywa szybsze i mniej podatne na błędy.
Najczęstsze to: przepisanie wartości z 100 g bez przeliczenia na porcję, zastosowanie złego współczynnika (np. 1,05 zamiast 1,5), błędy w mnożeniu z przecinkiem oraz niepoprawne zaokrąglenie. Pomaga zapisanie proporcji lub współczynnika porcji.
Liczy się je m.in. przy planowaniu jadłospisów w żywieniu zbiorowym, przy dietach specjalnych (np. ograniczenie węglowodanów), w kalkulacji wartości odżywczej menu oraz podczas kontroli zgodności porcji z założeniami technologiczno-żywieniowymi.
Oszacuj: skoro porcja jest większa o połowę (150 g), to węglowodanów też powinno być o połowę więcej niż 12,10 g. Połowa z 12 to ok. 6, więc razem ok. 18 g. Wynik rzędu 18 g jest więc logiczny.
W tym typie zadania tak, bo zakłada się jednorodny skład i stałą wartość "na 100 g". W praktyce gastronomicznej zawartość węglowodanów zależy też od receptury (ilość jabłka, dodatku cukru itp.), dlatego do dokładnych obliczeń potrzebne są dane recepturowe.
Zwykle podaje się gramy (g), bo wartości odżywcze w tabelach i etykietach żywności są standardowo wyrażane w gramach na 100 g. Warto zachować tę samą jednostkę co w danych i pilnować zapisu liczbowego z przecinkiem.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 61% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Aby obliczyć ilość węglowodanów w porcji 150 g, przeliczamy wartość podaną na 100 g."

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Procent" (zastosowanie przeliczeń procentowych i skalowania): https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent (dostęp: 2026-03-01)
  • Khan Academy – "Proportions" (podstawy proporcji, skalowanie wartości): https://www.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-ratios-proportions (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik do żywienia człowieka (dział: obliczanie wartości odżywczej porcji)
  • Zadania rachunkowe z dietetyki/żywienia: przeliczenia na 100 g i na porcję
  • Materiały o etykietowaniu żywności i interpretacji wartości "na 100 g"

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego