KWALIFIKACJA BUD19 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 18.
Ile wynosi błąd położenia punktu osnowy realizacyjnej mP, jeżeli średnie błędy jego współrzędnych X i Y wynoszą: mX = 4 mm, mY = 3 mm?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Błąd położenia punktu wyznacza się zwykle przez złożenie błędów współrzędnych: mP = √(mX2 + mY2). Po podstawieniu mX=4 mm i mY=3 mm otrzymujemy √(16+9)=√25=5 mm. Wynik ma tę samą jednostkę (mm), więc poprawne jest 5 mm.

Pełne wyjaśnienie:

Błąd położenia punktu mP opisuje łączną niepewność (dokładność) wyznaczenia położenia w płaszczyźnie, gdy punkt ma dwie współrzędne: X i Y. Jeżeli znamy średnie błędy tych współrzędnych mX i mY oraz przyjmujemy typowy w zadaniach model braku korelacji (niezależne składowe), to łączny błąd położenia liczy się jako złożenie kwadratowe (RMS):

mP = √(mX2 + mY2)

Podstawiamy dane:

mX = 4 mm ⇒ mX2 = 16 (mm2)
mY = 3 mm ⇒ mY2 = 9 (mm2)

Suma kwadratów: 16 + 9 = 25 (mm2). Pierwiastek: √25 = 5 mm. Dlatego odpowiedź "mP = 5 mm" jest poprawna.

Dlaczego pozostałe wartości nie pasują? "15 mm" odpowiadałoby raczej błędnemu sumowaniu kwadratów bez pierwiastka albo innym nieuzasadnionym przekształceniom i jest zdecydowanie za duże w porównaniu z danymi wejściowymi. "3 mm" to tylko jedna ze składowych (mY), czyli pominięcie wpływu błędu X. "2 mm" jest mniejsze niż każda z podanych składowych, co w tym modelu nie ma sensu: po złożeniu dwóch niezerowych składowych wynik nie powinien być mniejszy od największej z nich.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w danych pojawiają się liczby 3 i 4, często łatwo rozpoznać trójkę pitagorejską 3–4–5, ale nadal trzeba pamiętać, że chodzi o pierwiastek z sumy kwadratów, a nie zwykłą sumę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej stosuje się złożenie kwadratowe składowych: mP = √(mX2 + mY2). Najpierw podnosisz mX i mY do kwadratu, sumujesz, a na końcu wyciągasz pierwiastek. Jednostka wyniku pozostaje taka sama jak w danych (np. mm).
Ponieważ błąd położenia jest efektem dwóch prostopadłych składowych (X i Y). Gdy składowe są traktowane jako niezależne, łączna niepewność rośnie zgodnie z zasadą RMS, a nie przez zwykłe dodawanie. To analogia do długości wektora w układzie współrzędnych.
mX to miara niepewności wyznaczenia współrzędnej X (zwykle rozumiana jako średni błąd/odchylenie standardowe w danym modelu). Im mniejsza wartość mX, tym dokładniej wyznaczono współrzędną. Takie parametry wykorzystuje się do oceny jakości osnowy i wyników pomiarów.
W typowym modelu złożenia kwadratowego, gdy obie składowe są dodatnie, wynik mP nie będzie mniejszy od większej składowej (np. nie wyjdzie mniej niż 4 mm, jeśli mX=4 mm). Gdy widzisz wynik mniejszy od obu składowych, to zwykle oznacza błędny wzór lub błąd rachunkowy.
Najczęściej: (1) dodawanie mX i mY zamiast złożenia RMS, (2) pominięcie jednej składowej i przepisanie 3 mm lub 4 mm, (3) pomylenie kolejności działań (np. brak pierwiastka), (4) błędy w jednostkach (mm vs cm).
To klasyczna trójka pitagorejska 3–4–5. Jeśli wiesz, że mP liczysz jako √(mX2+mY2), to √(32+42) = √(9+16) = √25 = 5. Mimo skrótu zawsze warto zapisać wzór, by uniknąć pomyłki.
Gdy ocenia się jakość punktów osnowy (np. do tyczenia, inwentaryzacji, pomiarów sytuacyjno-wysokościowych) oraz przy odbiorach i kontroli wyników. mP pomaga porównać, czy uzyskana dokładność spełnia wymagania projektu i czy dany punkt jest "wystarczająco pewny" do dalszych prac.
W najprostszym wariancie potrzebujesz średnich błędów współrzędnych: mX i mY (w tych samych jednostkach). Następnie stosujesz wzór na złożenie kwadratowe. W bardziej zaawansowanych zadaniach mogą dojść korelacje lub macierz kowariancji, ale to musi być podane w treści.
Do samego rachunku zwykle nie — to głównie matematyka i rachunek błędów. Przepisy i standardy mogą natomiast określać wymagane dokładności dla konkretnych prac i kiedy wynik jest akceptowalny. Na egzaminie często sprawdza się osobno: umiejętność liczenia oraz wiedzę o wymaganiach jakościowych.
Możesz wykonać szybki test logiczny: mP powinien być większy lub równy większej składowej (tu ≥ 4 mm) i mniejszy niż suma składowych (tu < 7 mm) w typowym modelu RMS. Jeśli wynik wychodzi np. 2 mm lub 15 mm, to prawie na pewno jest błąd w metodzie albo obliczeniach.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 66% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że błąd położenia punktu wyznacza się zwykle przez złożenie błędów współrzędnych: mP = √(mX2 + mY2).

Materiały:

  • Podstawy rachunku błędów w geodezji (propagacja niepewności, RMS)
  • Zadania rachunkowe z dokładności pomiarów i osnów geodezyjnych
  • Notatki z wyrównania obserwacji i interpretacji błędów średnich

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego