KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2023 (test 2)

PYTANIE NR 15.
Ile wynosi maksymalna dopuszczalna wartość impedancji pętli zwarcia w trójfazowym obwodzie elektrycznym o napięciu znamionowym 230/400 V, aby skuteczna była w nim ochrona przeciwporażeniowa przy uszkodzeniu izolacji, jeśli wyłączenie zasilania tego obwodu ma zapewnić instalacyjny wyłącznik nadprądowy C20?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Warunek SWZ spełnia się, gdy prąd zwarciowy wywoła zadziałanie zabezpieczenia w wymaganym czasie. Dla C20 przy czasie 0,4 s przyjmuje się Ia = 10×In = 200 A. Stąd maksymalna impedancja pętli: Zs = U0/Ia = 230 V/200 A = 1,15 Ω, więc ta wartość jest dopuszczalnym maksimum.

Pełne wyjaśnienie:

W ochronie przeciwporażeniowej przez samoczynne wyłączenie zasilania (SWZ) kluczowe jest, aby przy uszkodzeniu izolacji (zwarciu doziemnym) popłynął na tyle duży prąd, by zabezpieczenie odłączyło obwód w wymaganym czasie. W praktyce sprawdza się to przez warunek na impedancję pętli zwarcia Zs.

Dla obwodów 230/400 V, w których analizuje się zwarcie doziemne w obwodzie fazowym, stosuje się napięcie U0 = 230 V (napięcie faza–ziemia). Następnie dobiera się prąd zadziałania Ia wynikający z rodzaju zabezpieczenia i wymaganego czasu wyłączenia.

Dla instalacyjnego wyłącznika nadprądowego o charakterystyce C, aby zapewnić zadziałanie w krótkim czasie (typowo 0,4 s dla obwodów końcowych), przyjmuje się Ia = 10×In. Dla C20: Ia = 10×20 A = 200 A.

Obliczenie maksymalnej dopuszczalnej impedancji jest bezpośrednie:

Zs(max) = U0 / Ia = 230 V / 200 A = 1,15 Ω.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne:

  • 2,30 Ω odpowiadałoby sytuacji, w której ktoś użył mniejszego prądu zadziałania (np. 5×In) albo innych założeń czasowych. To typowy skutek pomylenia wymagań 0,4 s z wymaganiami dla dłuższych czasów wyłączenia.
  • 3,83 Ω wynika z jeszcze bardziej zaniżonego Ia (np. przyjęcia 3×In), co nie gwarantuje szybkiego wyłączenia w przypadku zwarcia.
  • 2,00 Ω nie wynika z właściwego przeliczenia dla C20 i U0=230 V; to wartość "pośrednia", często brana intuicyjnie bez oparcia w relacji Zs=U0/Ia.

W praktyce pomiar Zs wykonuje się w najdalszym punkcie obwodu. Jeżeli wynik jest większy niż dopuszczalny, poprawia się warunki SWZ przez zmniejszenie rezystancji/impedancji toru (np. większy przekrój, lepsze połączenia ochronne) albo dobór innego zabezpieczenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Impedancja pętli zwarcia (Zs) opisuje "opór dla prądu zwarciowego" w całej drodze od źródła, przez przewód fazowy, miejsce uszkodzenia i przewód ochronny/neutralny z powrotem. Mierzy się ją, aby sprawdzić, czy prąd zwarcia będzie na tyle duży, by zabezpieczenie szybko wyłączyło zasilanie.
Stosuje się zależność Zs(max)=U0/Ia. Dla sieci 230/400 V przy zwarciu doziemnym przyjmuje się U0=230 V. Dla charakterystyki C i czasu 0,4 s przyjmuje się Ia=10×In, więc dla C20: Ia=200 A i Zs(max)=230/200=1,15 Ω.
W warunku SWZ dla zwarcia doziemnego analizuje się napięcie faza–ziemia (faza–PE), czyli U0. W sieci 230/400 V jest to 230 V. Napięcie 400 V dotyczy relacji międzyfazowej i jego użycie w tym zadaniu zawyżałoby dopuszczalną Zs, co mogłoby dać fałszywie pozytywną ocenę ochrony.
W praktyce 0,4 s dotyczy typowo obwodów końcowych o napięciu 230 V, gdzie wymagane jest szybkie ograniczenie czasu napięcia dotykowego. Dłuższy czas (np. 5 s) bywa stosowany dla obwodów rozdzielczych. Pomylenie tych czasów zmienia przyjmowany prąd Ia i wynik Zs.
Tak, ponieważ każda charakterystyka ma inny prąd, przy którym zabezpieczenie zadziała dostatecznie szybko. Charakterystyka B zwykle wymaga mniejszego mnożnika niż C, a D większego. W efekcie dla tego samego In inna jest wartość Ia, a więc i Zs(max)=U0/Ia. To częsta przyczyna błędów na egzaminach.
Najczęstsze pomyłki to: użycie 400 V zamiast 230 V, dobranie złego czasu (0,4 s vs 5 s), przyjęcie złej charakterystyki (B/C/D), podstawienie In zamiast Ia oraz błędne zaokrąglenia. Pomaga zapisanie danych: U0, typ wyłącznika, In, mnożnik do Ia, a dopiero potem obliczenie Zs.
To wartość maksymalna dopuszczalna. Oznacza granicę, której nie wolno przekroczyć, aby prąd zwarcia był wystarczająco duży do zadziałania wyłącznika w wymaganym czasie. Każda wartość mniejsza od 1,15 Ω jest korzystniejsza (większy prąd zwarcia i pewniejsze spełnienie warunku SWZ).
Pomiar wykonuje się miernikiem Zs w najdalszym punkcie chronionego obwodu (tam, gdzie impedancja zwykle jest największa). Dzięki temu sprawdza się najgorszy przypadek. Jeśli w tym miejscu warunek jest spełniony, zwykle będzie spełniony także bliżej rozdzielnicy, gdzie Zs jest mniejsza.
Gdy Zs przekracza dopuszczalną wartość, trzeba zwiększyć prąd zwarcia lub zmienić sposób ochrony. Najczęściej: poprawia się połączenia ochronne, usuwa luźne/zaśniedziałe styki, dobiera większy przekrój przewodów (mniejsza rezystancja) albo zmienia zabezpieczenie na takie, które zadziała przy mniejszym prądzie (po analizie warunków).
Tak, bo przy budowie i eksploatacji obiektów z urządzeniami gazowymi często występują elementy zasilania i sterowania (np. kotłownie, wentylacja, automatyka). Bezpieczna praca wymaga rozumienia ochrony przeciwporażeniowej, w tym sensu pomiarów Zs. Nie zastępuje to uprawnień elektrycznych, ale pomaga ocenić ryzyko i dokumentację.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 53% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Warunek SWZ spełnia się, gdy prąd zwarciowy wywoła zadziałanie zabezpieczenia w wymaganym czasie."

Źródła:

  • PN-IEC 60364-4-41:2017, "Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Część 4-41: Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Ochrona przed porażeniem elektrycznym" (wymagania dotyczące SWZ i zależności Zs=U0/Ia)

Materiały:

  • PN-IEC 60364-4-41:2017 – rozdziały dotyczące ochrony przed porażeniem i warunku SWZ
  • Instrukcje obsługi mierników impedancji pętli zwarcia (metody pomiaru, ograniczenia, interpretacja)
  • Podręczniki/poradniki SEP z zakresu ochrony przeciwporażeniowej i pomiarów ochronnych (część o SWZ i wyłącznikach nadprądowych)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego