KWALIFIKACJA ELE6 + ELE7 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 27.
Ile wynosi obciążalność długotrwała kabla 3×120 mm2 o napięciu znamionowym 18/30 kV, ułożonym w ziemi?
Ilustracja przedstawia tabelę dotyczącą obciążalności długotrwałej kabli, co jest istotne w kontekście egzaminu zawodowego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Obciążalność długotrwała kabla to prąd, jaki może on przenosić w sposób ciągły bez przekroczenia dopuszczalnej temperatury żyły/izolacji. W typowych tabelach dla kabla 3×120 mm2 18/30 kV ułożonego w ziemi wartość odniesienia wynosi 220 A; pozostałe liczby nie odpowiadają tej pozycji tabel.

Pełne wyjaśnienie:

Obciążalność długotrwała (ampacity) oznacza maksymalny prąd ciągły, jaki kabel może przenosić tak, aby w warunkach ustalonych nie została przekroczona dopuszczalna temperatura żyły, izolacji i powłok. W praktyce jest to wielkość cieplna: straty mocy w kablu (głównie I2R) muszą zostać odprowadzone do otoczenia.

Dla kabli średniego/wysokiego napięcia ułożonych w ziemi wartości obciążalności są zwykle podawane w tabelach (normowych lub katalogowych producenta) dla warunków odniesienia. Takie warunki obejmują m.in. temperaturę gruntu, oporność cieplną gruntu, głębokość ułożenia, sposób ułożenia oraz ewentualne sąsiedztwo innych kabli. W pytaniach testowych przyjmuje się, że chodzi o wartość z tabel dla standardowych założeń.

Odpowiedź "220 A" odpowiada typowej pozycji tabeli obciążalności długotrwałej dla kabla 3×120 mm2, 18/30 kV, ułożonego w ziemi w warunkach odniesienia. Pozostałe odpowiedzi są błędne, ponieważ:

  • "205 A" może odpowiadać sytuacji po zastosowaniu współczynników korekcyjnych (gorsze warunki chłodzenia) lub innemu typowi kabla, ale nie jest wartością właściwą dla wskazanej pozycji w standardowej tabeli.
  • "230 A" jest blisko wartości poprawnej, co czyni ją typowym dystraktorem; jednak dla wskazanego zestawu danych nie jest to wartość tabelaryczna.
  • "325 A" jest zdecydowanie zawyżone dla takiego przekroju i ułożenia w ziemi; taki wybór bywa skutkiem mylenia z innym przekrojem, inną konstrukcją kabla albo z innymi warunkami odprowadzania ciepła.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści nie podano dodatkowych danych (temperatura gruntu, głębokość, liczba kabli w wykopie), należy przyjąć, że pytanie dotyczy wartości odniesienia z tabel, a nie obliczeń ani deratingu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Obciążalność długotrwała to maksymalny prąd, jaki kabel może przenosić ciągle bez przekroczenia dopuszczalnej temperatury żyły i izolacji. Zależy od warunków chłodzenia (np. grunt, głębokość ułożenia, sąsiednie kable), dlatego w praktyce korzysta się z tabel i współczynników korekcyjnych.
Grunt odprowadza ciepło z kabla. Im większa oporność cieplna gruntu (np. suchy piasek), tym gorzej oddaje on ciepło i tym mniejszy prąd dopuszczalny. Wilgotny grunt zwykle chłodzi lepiej. Dlatego tabele obciążalności podają warunki odniesienia i przewidują korekty.
Najczęściej potrzebujesz: typu konstrukcji kabla (materiał żyły, izolacja), sposobu ułożenia, głębokości, temperatury gruntu, oporności cieplnej gruntu, liczby kabli w wykopie/kanałach oraz odległości między nimi. Bez tych danych można jedynie odczytać wartość odniesienia z tabel.
Nie. Obciążalność długotrwała dotyczy pracy ciągłej i ograniczeń temperaturowych w stanie ustalonym. Prąd zwarciowy jest krótkotrwały i zależy od dopuszczalnego nagrzania w czasie zwarcia oraz od czasu działania zabezpieczeń. To różne zjawiska i różne zestawy obliczeń/tabel.
Stosuje się je, gdy warunki odbiegają od warunków odniesienia z tabel, np. wyższa temperatura gruntu, większa głębokość, kilka kabli blisko siebie, przejścia przez rury/osłony, słabo przewodzący grunt. Wtedy prąd z tabeli mnoży się przez odpowiednie współczynniki, aby nie przegrzać kabla.
Kabel 3×120 mm2 ma trzy żyły w jednej powłoce (wspólne warunki cieplne i geometryczne). Układ trzech kabli 1×120 mm2 to trzy oddzielne kable jednożyłowe, które mogą być ułożone w innym układzie (np. trójkąt/płasko), co wpływa na nagrzewanie i obciążalność.
To typowy sposób sprawdzania, czy zdający rzeczywiście umie odczytać właściwą pozycję tabeli i nie myli wariantów (inna konstrukcja kabla, inne warunki odniesienia, inny sposób ułożenia). Przy doborze kabli różnice rzędu kilkunastu amperów mogą wynikać z korekt, więc trzeba czytać dane bardzo uważnie.
Ćwicz pracę z tabelami: wyszukiwanie przekroju, liczby żył, napięcia znamionowego i sposobu ułożenia (ziemia/kanał/powietrze). Naucz się, jakie czynniki zmniejszają obciążalność (temperatura, grupowanie, osłony). W zadaniach bez dodatkowych danych zakłada się zwykle warunki odniesienia.
Najczęstsze pomyłki to: wybór złego wiersza (inny przekrój), pomylenie kabli jednożyłowych z wielożyłowymi, nieuwzględnienie sposobu ułożenia (ziemia vs powietrze) oraz pominięcie, że różni producenci mogą podawać tabele dla innych warunków odniesienia. Pomaga dokładne sprawdzenie nagłówków tabeli.
Pośrednio tak, bo napięcie znamionowe wiąże się z konstrukcją izolacji i budową kabla, a to wpływa na odprowadzanie ciepła i straty. Jednak w praktyce, przy odczycie obciążalności, kluczowe są: przekrój żyły, sposób ułożenia i warunki cieplne. Dlatego tabele są rozdzielane m.in. wg poziomu napięcia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Obciążalność długotrwała kabla to prąd, jaki może on przenosić w sposób ciągły bez przekroczenia dopuszczalnej temperatury żyły/izolacji."

Materiały:

  • Katalogi i tabele obciążalności długotrwałej kabli SN producentów (sekcje: układanie w ziemi, warunki odniesienia, współczynniki korekcyjne)
  • Podręczniki do elektroenergetyki dotyczące doboru przekrojów kabli i linii kablowych
  • Materiały dydaktyczne z termiki kabli (źródła strat, opór cieplny, temperatura żyły)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego