W ławach fundamentowych o stałym przekroju poprzecznym na całej długości objętość betonu wyznacza się tak samo jak objętość graniastosłupa: V = P × L, gdzie:
- V – objętość w m3,
- P – pole przekroju poprzecznego ławy (z rysunku) w m2,
- L – długość ławy w metrach (tu: 50 m).
Kluczowy etap to poprawne wyznaczenie pola przekroju P. W praktyce przekrój ławy bywa prostokątny, trapezowy albo złożony (np. prostokąt z "uskokiem" lub wycięciem). Wtedy pole liczy się metodą rozbicia na proste figury:
- gdy przekrój da się podzielić na prostokąty – liczysz pola prostokątów i je sumujesz,
- gdy jest "brakujący" fragment – liczysz pole figury zewnętrznej i odejmujesz pole wycięcia,
- gdy przekrój jest trapezem – stosujesz wzór na pole trapezu.
Bardzo częsty błąd na budowie i na egzaminie wynika z jednostek. Jeśli wymiary na rysunku są w centymetrach, to przed obliczeniem m3 trzeba je zamienić na metry. Przykładowo: 20 cm = 0,20 m. Dopiero po policzeniu pola w m2 mnożysz przez 50 m, aby otrzymać m3.
Dlaczego pozostałe propozycje wyników bywają wybierane? Zwykle oznaczają:
- zbyt małą wartość – pominięcie części przekroju (np. "stopki"/uskoku) albo pomnożenie przez błędną długość,
- zbyt dużą lub "okrągłą" wartość – policzenie pola pełnego prostokąta, mimo że przekrój jest węższy w części wysokości,
- błąd skali/jednostek – policzenie pola w cm2 i potraktowanie go jak m2, co radykalnie zmienia wynik.
Na egzaminie warto zrobić krótką kontrolę sensowności: jeśli pole przekroju wychodzi rzędu 0,1 m2, to dla 50 m objętość będzie rzędu kilku m3. Taka kontrola rzędu wielkości pomaga wychwycić pomyłki w jednostkach.
