Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2022



PYTANIE NR 22.
Ile wynosi znamionowy współczynnik mocy silnika, którego tabliczkę znamionową przedstawiono na ilustracji?
Ilustracja przedstawia tabliczkę znamionową silnika elektrycznego, co jest typowym elementem w kontekście egzaminów
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Znamionowy współczynnik mocy silnika oznacza się na tabliczce jako cos φ i ma postać liczby z przedziału 0–1.
Wartość "0,90" odpowiada temu zapisowi. Pozostałe liczby są wielkościami całkowitymi typowymi dla innych parametrów (np. prędkości lub mocy), a nie cos φ.

Pełne wyjaśnienie:

Współczynnik mocy cos φ informuje, jaka część mocy pozornej zamienia się na moc czynną w odbiorniku prądu przemiennego. Dla silników indukcyjnych jest to zwykle wartość ułamkowa (mniejsza od 1), dlatego na tabliczce znamionowej najczęściej spotkasz zapis w rodzaju cos φ = 0,8…0,95.

W tym zadaniu należy nie obliczać, lecz odczytać właściwy parametr z tabliczki znamionowej. Poprawna odpowiedź to "0,90", ponieważ ma formę typową dla cos φ i odpowiada wartościom spotykanym w praktyce dla silników przy pracy znamionowej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "2 910" to typowa wartość prędkości obrotowej silnika asynchronicznego (w obr/min) związaną z liczbą biegunów i poślizgiem, a nie współczynnik mocy.
  • "54" jest liczbą całkowitą i może pasować do innych danych (np. masy, prądu w amperach w większych silnikach lub innego parametru zależnie od tabliczki), ale nie jest typowym zapisem cos φ.
  • "15 000" to wartość rzędu tysięcy, często spotykana przy mocach w watach, przepływach, numerach/oznaczeniach lub innych parametrach – również nie odpowiada współczynnikowi mocy.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze szukaj na tabliczce etykiety parametru ("cos φ", czasem obok "η" dla sprawności). Jeżeli odpowiedź jest liczbą większą od 1 lub jest bardzo duża, to prawie na pewno nie jest to współczynnik mocy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest współczynnik mocy cos φ silnika?
Cos φ to miara przesunięcia fazowego między napięciem a prądem w obwodzie AC i jednocześnie wskaźnik, jaka część mocy pozornej jest mocą czynną. Dla silników indukcyjnych zwykle ma wartość poniżej 1 (np. 0,7–0,95) i zależy od obciążenia.
Jak znaleźć cos φ na tabliczce znamionowej silnika?
Na tabliczce szukaj bezpośredniego oznaczenia cos φ (czasem zapisanego jako "cosfi" lub "cos"). Wartość obok to poszukiwany współczynnik mocy. Nie myl go ze sprawnością "η" ani z prędkością "n" podawaną w obr/min.
Dlaczego cos φ ma zwykle postać liczby 0,xx?
Cos φ jest ilorazem mocy czynnej do mocy pozornej (w sensie zależności P/S), więc w typowych warunkach przy obciążeniu indukcyjnym jest mniejszy od 1. Dlatego spotyka się zapisy typu 0,80; 0,86; 0,90; 0,92, a nie wartości rzędu tysięcy.
Jakie wartości cos φ są typowe dla silników asynchronicznych?
W praktyce cos φ silnika asynchronicznego rośnie wraz z obciążeniem i bywa niższy przy biegu jałowym. Dla pracy znamionowej często spotyka się wartości w okolicach 0,8–0,95 (zależnie od mocy i konstrukcji). Dokładną wartość zawsze odczytuj z tabliczki.
Czym różni się cos φ od sprawności η silnika?
Cos φ dotyczy relacji mocy czynnej do pozornej w obwodzie prądu przemiennego (związanej z przesunięciem fazowym). Sprawność η opisuje, jaka część mocy elektrycznej doprowadzonej do silnika zamienia się na moc mechaniczną na wale. To różne parametry i mają różne oznaczenia.
Czy prędkość 2910 obr/min to cos φ silnika?
Nie. Wartości rzędu kilku tysięcy zwykle oznaczają prędkość obrotową n w obr/min. Cos φ jest liczbą bezwymiarową mniejszą od 1. Na egzaminie zawsze sprawdzaj jednostki i symbole obok liczby, a nie tylko samą wartość.
Kiedy niski cos φ jest problemem w instalacji elektrycznej?
Niski cos φ oznacza większy udział mocy biernej, a więc wyższy prąd przy tej samej mocy czynnej. Skutkiem mogą być większe spadki napięć i straty oraz (w zależności od zasad rozliczeń) opłaty za energię bierną. Dlatego w zakładach stosuje się kompensację mocy biernej.
Jak poprawia się cos φ w instalacjach z silnikami?
Najczęściej stosuje się kompensację mocy biernej: baterie kondensatorów (indywidualnie przy silniku lub centralnie w rozdzielnicy), czasem dławiki/układy automatyczne. Ważne jest dobranie stopni kompensacji do profilu obciążenia oraz kontrola, by nie doprowadzić do przekompensowania.
Jakie dane z tabliczki znamionowej najłatwiej pomylić z cos φ?
Najczęściej myli się cos φ z prędkością obrotową n (np. 1450, 2910), mocą P (kW) albo sprawnością η. Mechanizm błędu jest zwykle liczbowy: wybiera się "znaną" wartość bez spojrzenia na symbol. Zawsze szukaj napisu "cos φ".
Jak rozwiązywać zadania z tabliczki znamionowej na egzaminie ELE.2?
Najpierw zidentyfikuj, o jaki parametr pytają (np. cos φ, U, I, P, n). Potem na tabliczce szukaj dokładnie tego symbolu, a dopiero na końcu porównaj z odpowiedziami. Unikaj zgadywania po "wielkości liczby" i zawsze zwracaj uwagę na jednostki.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że znamionowy współczynnik mocy silnika oznacza się na tabliczce jako cos φ i ma postać liczby z przedziału 0–1.Wartość "0,90" odpowiada temu zapisowi.

Źródła:

  • PN-EN 60034-1, "Maszyny elektryczne wirujące – Część 1: Dane znamionowe i właściwości" (wskazuje typowe dane znamionowe umieszczane dla maszyn wirujących, w tym parametry związane z mocą i pracą znamionową)

Materiały:

  • Podręcznik/notes z podstaw elektrotechniki: moc czynna, bierna, pozorna oraz cos φ
  • Materiały dydaktyczne z maszyn elektrycznych: tabliczka znamionowa silnika asynchronicznego
  • Zadania treningowe z odczytu danych znamionowych (U, I, P, n, cos φ, η, IP, klasa izolacji)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego