Pomiar ortogonalny (domiary prostokątne) polega na wyznaczeniu położenia punktu szczegółowego względem linii odniesienia: odkłada się odległość wzdłuż tej linii (długość) oraz domiar prostopadły (odsadzkę). Na szkicu polowym dane te są zwykle podane jako odległości i kierunki (lewo/prawo względem linii lub dodatni/ujemny zwrot osi).
Aby obliczyć współrzędne X2, Y2, należy:
- ustalić, który punkt i która linia stanowią odniesienie dla punktu 2,
- przypisać każdemu domiarowi wpływ na oś X lub Y (w zależności od orientacji osi na szkicu),
- określić znaki przyrostów (czy współrzędna rośnie czy maleje),
- wykonać obliczenia i zaokrąglić wynik do wymaganej dokładności (tu widać dokładność do 0,01 m).
Dlaczego poprawna jest odpowiedź: X2 = 188,38 m; Y2 = 236,02 m? Ponieważ odpowiada konsekwentnemu zastosowaniu obu przyrostów z pomiaru ortogonalnego z właściwym przyporządkowaniem do osi oraz właściwymi znakami. Wyniki w pozostałych odpowiedziach reprezentują typowe błędy:
- 188,38 / 163,98 – jedna współrzędna jest zgodna, a druga ma "odwrócony" przyrost (często błąd znaku albo pomylenie strony domiaru prostopadłego).
- 211,62 / 163,98 – obie współrzędne odpowiadają sytuacji, jakby jednocześnie pomylono znaki przyrostów lub przyjęto błędny zwrot osi (błąd interpretacji szkicu).
- 211,62 / 236,02 – poprawna jedna współrzędna i błędna druga, co zwykle wynika z zamiany roli osi (przyrost wzdłużny przypisany do niewłaściwej współrzędnej) albo pomyłki rachunkowej.
Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu sprawdź logicznie, czy punkt 2 powinien leżeć "wyżej/niżej" i "bardziej na wschód/zachód" względem punktu odniesienia na szkicu. Taka kontrola często wychwytuje błąd znaku bez ponownego liczenia całego zadania.
