W zadaniach gastronomicznych typu "przelicz recepturę na inną liczbę porcji" zakłada się proporcjonalność prostą: jeżeli liczba porcji rośnie kilka razy, to taka sama liczba razy rośnie ilość potrzebnego składnika (tu: wywaru).
Krok 1. Ustal współczynnik zmiany liczby porcji
Masz dane "na 10 porcji" i potrzebujesz "na 50 porcji". Obliczasz, ile razy 50 porcji jest większe od 10 porcji:
50 / 10 = 5
Krok 2. Pomnóż ilość wywaru przez ten współczynnik
Skoro na 10 porcji potrzeba 2,5 l, to na 50 porcji potrzeba:
2,5 l × 5 = 12,5 l
Wniosek: należy przygotować 12,5 l wywaru.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- 25,0 l – to wynik jakby przeliczono 10 porcji na 100 porcji (współczynnik 10) lub wykonano błędne podwojenie przelicznika. Przy 50 porcji współczynnik wynosi 5, nie 10.
- 5,0 l – to typowy błąd polegający na dodaniu lub niepełnym przeskalowaniu (np. pomylenie 50 z 20). Dla 50 porcji powinno wyjść więcej niż 2,5 l, i to pięciokrotnie.
- 1,25 l – to błąd przesunięcia przecinka lub niepoprawnego dzielenia (np. 2,5 / 2). Ponieważ liczba porcji rośnie, ilość wywaru nie może maleć.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw policz współczynnik porcji (np. 50/10), a dopiero potem przemnóż ilość składnika. To ogranicza pomyłki i przyspiesza obliczenia.
