W jednofazowym silniku komutatorowym szeregowym uzwojenie wzbudzenia (stojan) i uzwojenie twornika (wirnik) są połączone szeregowo, więc ten sam prąd płynie przez oba. Prędkość obrotowa zależy od napięcia zasilania, spadków napięcia w obwodzie oraz od strumienia wzbudzenia Φ. W uproszczeniu można to ująć zależnością: n ∝ (U − I·Ra)/Φ. Dodatkowo siła elektromotoryczna spełnia relację E = k·Φ·n.
Jeżeli wystąpi zwarcie międzyzwojowe w uzwojeniu stojana, część zwojów przestaje skutecznie wytwarzać pole magnetyczne. Skutek jest kluczowy: maleje strumień Φ. Gdy Φ spada, silnik ma tendencję do zwiększania prędkości (bo w silniku szeregowym mniejszy strumień oznacza mniejszą "przeciwwagę" elektromagnetyczną dla wzrostu prędkości). Jednocześnie, przy mniejszym Φ, początkowo spada SEM E (spadek Φ dominuje), więc w równaniu prądu I = (U − E)/R różnica (U − E) rośnie, a to powoduje wzrost prądu pobieranego z sieci. Taki zestaw objawów: większa prędkość i większy prąd, jest charakterystyczny dla osłabienia wzbudzenia w obwodzie szeregowym.
Pozostałe odpowiedzi nie pasują do opisanego zestawu objawów:
- Przerwa w uzwojeniu wirnika lub przerwa w uzwojeniu stojana w obwodzie szeregowym przerywa przepływ prądu, więc silnik nie pracuje (brak jednoczesnego wzrostu prędkości i prądu).
- Zwarcie międzyzwojowe w uzwojeniu wirnika zwykle powoduje silne iskrzenie, lokalne grzanie i wzrost prądu, ale towarzyszą temu zaburzenia komutacji i dodatkowe straty/"hamowanie", więc typowy efekt nie jest wzrostem prędkości jak przy osłabieniu wzbudzenia stojana.
W praktyce serwisowej taki objaw wymaga szybkiego wyłączenia urządzenia i weryfikacji uzwojenia wzbudzenia (np. pomiar rezystancji, kontrola izolacji międzyzwojowej), bo dalsza praca grozi przegrzaniem i uszkodzeniami wtórnymi.
