KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 39.
Jaki czas jest potrzebny na wytworzenie 100 sztuk tulejek, jeżeli czas przygotowawczo-zakończeniowy (tpz) wynosi 30 minut, a czas jednostkowy wykonania tulejki to 3,6 minuty?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Czas całkowity wykonania partii to suma czasu stałego tpz i czasu zależnego od liczby sztuk: 100 × 3,6 min = 360 min. Następnie dodajemy tpz: 360 min + 30 min = 390 min. Pozostałe odpowiedzi wynikają z pominięcia mnożenia lub tpz.

Pełne wyjaśnienie:

W normowaniu i planowaniu produkcji dla partii wyrobów typowo rozróżnia się:

  • czas przygotowawczo-zakończeniowy (tpz) – czas "stały" dla zlecenia/partii (np. przygotowanie stanowiska, ustawienie, zakończenie), niezależny od liczby sztuk,
  • czas jednostkowy – czas wykonania jednej sztuki.

Dlatego czas potrzebny na wykonanie partii oblicza się jako:

T = tpz + n · tj

gdzie: n – liczba sztuk, tj – czas jednostkowy.

Dane: tpz = 30 min, n = 100 szt., tj = 3,6 min/szt.

Krok 1: czas wykonania 100 sztuk (bez tpz):
100 · 3,6 = 360 min

Krok 2: dodanie czasu przygotowawczo-zakończeniowego:
360 + 30 = 390 min

Zatem poprawna odpowiedź to 390 minut.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 65 minut – typowy błąd "szybkiego" liczenia (np. mylenie działań lub nieprawidłowe potraktowanie liczby sztuk), wynik rażąco zaniżony względem 100 sztuk po kilka minut.
  • 56 minut – błąd pominięcia kluczowego składnika (mnożenia przez 100) lub pomyłka w działaniach na liczbach dziesiętnych; taki czas nie odpowiada skali zlecenia.
  • 780 minut – wynik zawyżony, zwykle z podwojenia czasu partii (np. 2 × 390) albo błędnego przyjęcia innego czasu jednostkowego; nie wynika z podanych danych.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, co jest składnikiem stałym (tpz), a co rośnie proporcjonalnie do liczby sztuk (n · tj). To najszybsza metoda uniknięcia błędów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się wzór: T = tpz + n · tj, gdzie tpz to czas stały dla partii, n liczba sztuk, a tj czas na 1 sztukę. Najpierw liczysz n · tj, potem dodajesz tpz. To typowy schemat w normowaniu pracy.
To czas potrzebny na przygotowanie stanowiska i zakończenie operacji dla całej partii, np. ustawienie obrabiarki, przygotowanie narzędzi, sprzątnięcie i zdanie pracy. Jest traktowany jako składnik stały, więc nie mnoży się go przez liczbę sztuk.
Ponieważ tpz dotyczy czynności wykonywanych "na zlecenie", a nie "na sztukę". Ustawienie, przezbrojenie czy uruchomienie procesu zwykle wykonuje się raz dla partii. Mnożenie tpz przez n sztuk sztucznie zawyża czas i prowadzi do błędnych planów obciążenia maszyn.
Najczęstsze są: pominięcie mnożenia (liczenie jak dla 1 sztuki), pominięcie tpz (liczenie tylko n · tj), mylenie działań (dzielenie zamiast mnożenia) oraz błędy na liczbach dziesiętnych. Pomaga zapisanie wzoru przed obliczeniami.
To zależy od polecenia i jednostek w odpowiedziach. Jeśli wszystkie dane i odpowiedzi są w minutach, zwykle zostajesz przy minutach. Gdy wymagane są godziny, dzielisz wynik przez 60. Na egzaminie warto sprawdzić, w jakiej jednostce podano odpowiedzi.
Możesz wykonać szybkie oszacowanie: 3,6 min to "około 4 min" na sztukę, więc 100 sztuk to "około 400 min", a potem dodajesz tpz (30 min) → około 430 min. Dokładny wynik powinien być w tym rzędu wielkości, a nie np. kilkadziesiąt minut.
Obliczony czas partii służy do wyznaczania terminów realizacji, obciążenia stanowisk (np. tokarek), kolejności zleceń i zapotrzebowania na roboczogodziny. Dzięki temu można ułożyć harmonogram i przewidzieć, czy maszyna/gniazdo produkcyjne zdąży wykonać zaplanowane zadania.
Czas jednostkowy dotyczy wykonania jednej sztuki (np. jednej tulejki). Czas całkowity dla partii obejmuje sumę czasu jednostkowego dla wszystkich sztuk oraz dodatkowo składniki stałe, takie jak tpz. W praktyce rozdzielenie tych czasów pomaga oceniać opłacalność wielkości partii.
Największy wpływ tpz widać przy małych partiach i produkcji jednostkowej, bo czas stały rozkłada się na niewiele sztuk. Przy dużych partiach dominuje n · tj. To ważne przy doborze wielkości partii oraz przy decyzjach o przezbrojeniach i organizacji gniazd.
Przećwicz zestaw typowych zadań: liczenie czasu partii, porównanie dwóch wariantów (inne tpz lub tj), zamiany minut na godziny oraz zadania z kilkoma operacjami. Zawsze zapisuj wzór i jednostki. To zmniejsza ryzyko pomyłek rachunkowych pod presją czasu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Normowanie_pracy - dostęp 2026-02-18
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Iloczyn - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z normowania pracy i organizacji produkcji (czas jednostkowy, tpz, czas partii)
  • Zestawy zadań rachunkowych z planowania i organizacji procesów wytwarzania (poziom technikum)
  • Instrukcje technologiczne/arkusze norm czasu (przykładowe karty operacji) omawiane na zajęciach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego