KWALIFIKACJA PGF6 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 7.
Jaki jest format książki w oprawie prostej, jeżeli grubość jej grzbietu wynosi 10 mm, a wydruk okładki przy zastosowaniu 5 mm spadów ma wymiary 316 x 220 mm?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wymiary wydruku obejmują spady 5 mm z każdej strony.
Najpierw odejmuje się łącznie 10 mm: 316→306 mm i 220→210 mm. Z szerokości netto odejmuje się grzbiet 10 mm: 306−10=296 mm. To suma dwóch okładek, więc 296/2=148 mm. Otrzymujemy 148×210 mm, czyli format A5.

Pełne wyjaśnienie:

W oprawie prostej (miękkiej) okładka jest drukowana jako jedno rozwinięcie: tylna okładka + grzbiet + przednia okładka. Podane w zadaniu wymiary 316 × 220 mm dotyczą wydruku okładki ze spadami, czyli z dodatkiem na pewne przycięcie.

Krok 1: usuń spady (wymiary netto po cięciu).
Spad 5 mm jest z każdej krawędzi, więc w każdym wymiarze odejmuje się 2×5 mm = 10 mm:

  • szerokość netto: 316 − 10 = 306 mm
  • wysokość netto: 220 − 10 = 210 mm

Krok 2: oddziel grzbiet od dwóch okładek.
Szerokość netto 306 mm zawiera: tył + grzbiet + przód. Grzbiet ma 10 mm, więc szerokość samych okładek to:
306 − 10 = 296 mm.

Krok 3: policz szerokość jednej okładki (format książki).
Okładki są dwie (tył i przód) o tej samej szerokości, więc:
296 / 2 = 148 mm.

Wymiary książki (po przycięciu) wynoszą więc 148 × 210 mm, co odpowiada standardowemu formatowi A5 (seria A wg ISO 216).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • B5 ma większy format niż A5; po przeliczeniu z danych z zadania nie otrzymuje się wymiarów zbliżonych do 176 × 250 mm.
  • A4 jest znacznie większy (210 × 297 mm); tutaj wysokość netto wynosi 210 mm, ale szerokość netto pojedynczej okładki to tylko 148 mm, więc nie może to być A4.
  • B4 jest jeszcze większy (250 × 353 mm) i nie pasuje do żadnego z obliczonych wymiarów.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw odejmij spady (bo to nie jest wymiar wyrobu), a dopiero potem rozdziel szerokość rozwinięcia na tył/grzbiet/przód. To eliminuje najczęstsze pomyłki rachunkowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Spady to dodatkowy margines grafiki poza docelowy format po cięciu. Jeśli spad wynosi 5 mm, to projekt wychodzi o 5 mm poza linię cięcia z każdej strony, aby po przycięciu nie powstały białe paski. W obliczeniach formatu trzeba odjąć 2×spad z każdego wymiaru.
Najpierw odejmij spady: od szerokości i wysokości odejmujesz po 2×spad. Potem z szerokości netto odejmij grubość grzbietu, aby dostać sumę dwóch okładek. Na końcu podziel tę wartość przez 2, bo przednia i tylna okładka mają tę samą szerokość.
Bo szerokość okładki w rozwinięciu to: tył + grzbiet + przód. Gdybyś podzielił całość przez 2 bez odjęcia grzbietu, "rozsmarowałbyś" grzbiet na obie okładki, co zaniży lub zawyży wynik. Najpierw trzeba odseparować grzbiet jako osobny element.
Format A5 jest znormalizowany i wynosi 148×210 mm. To połowa A4 (210×297 mm) w sensie powierzchni, a w praktyce bardzo częsty format książek. Na egzaminie warto znać "na pamięć" kluczowe formaty: A4, A5 oraz popularne B5.
Nie. Wysokość rozwiniętej okładki odpowiada wysokości książki (po odjęciu spadów) i nie składa się z dwóch części jak szerokość. Dzielenie dotyczy tylko szerokości, bo tam są dwie okładki rozdzielone grzbietem.
Spady stosuje się przy większości prac ciętych "do formatu": okładkach książek, ulotkach, folderach, opakowaniach. Wartość 3–5 mm zależy od technologii i tolerancji cięcia. Spad daje bezpieczeństwo, gdy arkusze minimalnie "uciekną" na gilotynie lub w introligatorni.
Najczęściej: nieuwzględnienie spadów (branie wymiaru wydruku za format gotowy), dzielenie szerokości przez 2 bez odjęcia grzbietu, odejmowanie grzbietu od wysokości oraz mylenie serii A z B. Pomaga zapisanie schematu: netto → minus grzbiet → podziel na 2.
Tak. Najpopularniejsze formaty serii A (np. A4, A5) są znormalizowane w ISO 216, a formaty serii B (np. B5) w ISO 216/ISO 217. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle zakłada się te standardowe wymiary, dlatego dopasowanie wyniku do tabeli formatów jest kluczowe.
Jeśli w treści jest wprost "przy zastosowaniu spadów" lub "wymiary wydruku", to zazwyczaj chodzi o wymiar brutto (większy). Wymiar gotowego produktu uzyskujesz dopiero po odjęciu spadów. Gdy podany jest "format po cięciu" lub "format książki", to jest to wymiar netto.
Ćwicz stały schemat: zapisuj dane w mm, wyraźnie rozdzielaj brutto/netto, wykonuj działania w kolejności i dopiero na końcu dopasuj do standardu (A5, A4, B5). Dobrą metodą jest robienie krótkich tabel: wymiar wydruku → minus spady → minus grzbiet → format.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 40% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • ISO 216:2007, Writing paper and certain classes of printed matter — Trimmed sizes — A and B series
  • ISO 217:2013, Paper — Untrimmed sizes — ISO basic and supplementary sizes and tolerances

Materiały:

  • Norma ISO 216 (formaty serii A) – tabela formatów i zależności między nimi
  • Norma ISO 217 (formaty serii B) – porównanie z formatami A
  • Podręcznik/notes z DTP i przygotowalni: spady, marginesy, linie cięcia, rozwinięcia opraw

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego