KWALIFIKACJA ELE5 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 30.
Jakie czynności należy podjąć, gdy suma spadków napięć w układzie sieciowym TN-S pomiędzy złączem ZKP a najbardziej oddalonym gniazdem odbiorczym wynosi 9 V, w sieci energetycznej o napięciu 230 V?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Spadek 9 V przy napięciu 230 V to ok. 3,9% (9/230·100%). Taka wartość zwykle mieści się w dopuszczalnych granicach dla obwodów odbiorczych, więc nie ma potrzeby zmiany przekrojów przewodów. Zmniejszenie przekroju pogorszyłoby sytuację, a zwiększanie byłoby nieuzasadnione.

Pełne wyjaśnienie:

Najpierw przelicz spadek napięcia na wartość procentową, bo dopuszczalne spadki napięcia w instalacjach ocenia się najczęściej jako procent napięcia znamionowego.

Krok 1: obliczenie procentowego spadku napięcia
ΔU = 9 V, U = 230 V
ΔU% = (9/230)·100% ≈ 3,91%.

Wniosek
Spadek rzędu ~3,9% jest na ogół traktowany jako akceptowalny w typowych obwodach zasilających gniazda w budynkach. Skoro suma spadków między ZKP a najbardziej oddalonym gniazdem wynosi 9 V, instalację można pozostawić bez zmian.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Zmniejszyć przekrój żył kabla – mniejszy przekrój zwiększa rezystancję żył, a więc zwiększa spadek napięcia i straty mocy. To działanie pogarsza parametr, o który pytanie pyta.
  • Zwiększyć przekrój żył kabla WLZ – zwiększenie przekroju faktycznie zmniejsza spadek napięcia, ale przy spadku ~3,9% byłoby to działanie nadmiarowe (kosztowne i nieuzasadnione tylko z tego powodu).
  • Zwiększyć przekrój żył kabli wewnętrznych – analogicznie: technicznie zmniejszyłoby spadek, lecz bez wskazania przekroczenia dopuszczalnych wartości nie jest to konieczne.

Wskazówka egzaminacyjna
W zadaniach o spadkach napięcia zawsze: (1) przelicz na %, (2) porównaj z dopuszczalnym poziomem dla danego typu obwodu, (3) dopiero potem rozważ zmianę przekroju przewodów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj wzoru: ΔU% = (ΔU / U) · 100%. Dla 9 V przy 230 V otrzymasz ok. 3,9%. Na egzaminie najpierw policz procent, bo dopuszczalność spadku zwykle ocenia się właśnie procentowo.
Większy przekrój oznacza mniejszą rezystancję żyły na danej długości. Mniejsza rezystancja daje mniejszy spadek napięcia przy tym samym prądzie obciążenia. To podstawowa zależność używana przy doborze przewodów w instalacjach.
Chodzi o łączny spadek napięcia na całej trasie zasilania do najdalszego punktu: od złącza przez kolejne odcinki przewodów/kabli i połączenia. W praktyce sumuje się wpływ poszczególnych odcinków, bo każdy wnosi swój udział w ΔU.
Na sam mechanizm spadku napięcia decydująco wpływają prąd, długość i rezystancja przewodów (czyli m.in. przekrój). Informacja "TN-S" jest ważna dla budowy przewodów ochronnych i zasad ochrony, ale spadek napięcia liczysz podobnie jak w innych układach.
Najczęściej pojawia się gorsza praca odbiorników: spadek mocy, problemy z rozruchem silników, migotanie oświetlenia zasilanego z tej samej linii, nagrzewanie przewodów (większe straty). Może to też powodować nieprawidłową pracę zasilaczy i elektroniki.
Zmniejszenie przekroju zwiększa rezystancję przewodu, a to zwiększa spadek napięcia przy tym samym obciążeniu. Czyli działasz w kierunku przeciwnym do celu. Na egzaminie taka odpowiedź zwykle jest "pułapką" sprawdzającą rozumienie zależności R–S.
Gdy obliczony (lub zmierzony) spadek napięcia jest zbyt duży dla danego obwodu, albo gdy planujesz większe obciążenie i chcesz ograniczyć straty oraz poprawić parametry zasilania. Często robi się to przy długich trasach do najdalszych gniazd w budynku.
Spadek napięcia dotyczy jakości zasilania (czy na odbiorniku jest "wystarczające" napięcie). Ochrona przeciwporażeniowa dotyczy bezpieczeństwa i warunku szybkiego wyłączenia zasilania przy uszkodzeniu (inne obliczenia i pomiary). To dwa różne kryteria oceny instalacji.
Nie zawsze, bo dopuszczalność zależy od przyjętego limitu, rodzaju obwodu i warunków obciążenia. Jednak sama wartość 9 V przy 230 V daje ok. 3,9%, co zwykle bywa akceptowalne. Trzeba też pamiętać o innych wymaganiach: obciążalności i zabezpieczeniach.
Najczęstsze to: brak przeliczenia na %, porównanie z niewłaściwym limitem (np. od innego typu obwodu), nieuwzględnienie całej trasy do najdalszego punktu oraz mylenie spadku napięcia z warunkiem samoczynnego wyłączenia. Pomaga uporządkowana procedura obliczeń.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że spadek 9 V przy napięciu 230 V to ok. 3,9% (9/230·100%).

Źródła:

  • PN-HD 60364 (seria) Instalacje elektryczne niskiego napięcia – wymagania dotyczące doboru i montażu wyposażenia oraz obliczeń instalacji (odniesienia do zagadnienia spadku napięcia) – źródło normatywne
  • IEC 60364 (seria) Low-voltage electrical installations – zasady obliczeń i doboru przewodów (zagadnienie spadku napięcia) – źródło normatywne

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw projektowania i eksploatacji instalacji elektrycznych niskiego napięcia
  • Materiały dydaktyczne dotyczące doboru przekrojów przewodów i kabli
  • Instrukcje i poradniki producentów przewodów/kabli (sekcje o spadkach napięcia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego