KWALIFIKACJA EKA2 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 32.
Jakie jest główne zadanie technika archiwisty podczas brakowania dokumentacji niearchiwalnej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Brakowanie dotyczy dokumentacji niearchiwalnej (kat. B), czyli takiej, która po upływie okresu przechowywania nie ma już wartości dowodowej ani historycznej.
Główne zadanie archiwisty to jej kwalifikacja do zniszczenia oraz dopilnowanie bezpiecznego usunięcia zgodnie z procedurą.

Pełne wyjaśnienie:

Brakowanie to proces eliminowania dokumentacji niearchiwalnej, czyli takiej, która nie stanowi materiałów archiwalnych przeznaczonych do wieczystego przechowywania. W praktyce brakowanie wykonuje się po upływie ustalonego okresu przechowywania, gdy dokumenty nie są już potrzebne do celów dowodowych, organizacyjnych ani kontrolnych.

Dlatego poprawna jest odpowiedź: "Selekcja i usuwanie dokumentacji, która nie ma wartości archiwalnej". W tym ujęciu kluczowe są dwa elementy: (1) selekcja/kwalifikacja, czyli rozstrzygnięcie, które akta mogą zostać wyłączone z zasobu, oraz (2) usunięcie (zniszczenie) przeprowadzone w sposób bezpieczny i zgodny z procedurą jednostki.

Pozostałe odpowiedzi opisują inne zadania archiwalne, ale nie są "głównym zadaniem" w trakcie brakowania:

  • "Przygotowanie dokumentacji do przekazania do archiwum państwowego" dotyczy materiałów archiwalnych, które podlegają przekazaniu, a nie dokumentacji przeznaczonej do zniszczenia.
  • "Konserwacja dokumentacji niearchiwalnej" odnosi się do zabezpieczenia fizycznego akt przed zniszczeniem, co ma sens przy przechowywaniu, a nie przy procesie eliminacji.
  • "Sporządzanie spisu dokumentacji niearchiwalnej" bywa czynnością pomocniczą (ewidencyjną) w różnych etapach pracy, ale samo sporządzenie spisu nie stanowi istoty brakowania; sednem jest decyzja selekcyjna i usunięcie dokumentów.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się słowo brakowanie, szukaj odpowiedzi związanej z kwalifikowaniem do zniszczenia i eliminacją dokumentacji, a nie z przekazywaniem do archiwum lub działaniami konserwatorskimi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Brakowanie to uporządkowany proces wyłączenia z zasobu i zniszczenia dokumentacji, która nie ma wartości archiwalnej i której okres przechowywania upłynął. Celem jest ograniczenie zbędnego narastania akt oraz bezpieczne zakończenie ich "cyklu życia" zgodnie z procedurami jednostki.
Dokumentacja niearchiwalna to akta, które nie są przeznaczone do wieczystego przechowywania, bo nie mają trwałej wartości historycznej. Zwykle przechowuje się je przez określony czas dla potrzeb administracyjnych lub dowodowych, a następnie kwalifikuje do brakowania.
Selekcja decyduje o tym, które dokumenty można legalnie i organizacyjnie wycofać z przechowywania, a które muszą pozostać (np. z powodów dowodowych). Błąd selekcji może skutkować zniszczeniem dokumentów nadal potrzebnych, dlatego to podstawowe zadanie archiwisty w tym procesie.
Brakowanie oznacza przygotowanie dokumentów do zniszczenia, bo nie mają wartości archiwalnej. Przekazanie do archiwum państwowego dotyczy materiałów archiwalnych, które mają trwałą wartość i powinny być zachowane oraz przekazane do właściwej instytucji archiwalnej zamiast eliminacji.
Spisy i ewidencje mogą występować jako element porządkujący proces, ale nie są jego istotą. W pytaniach egzaminacyjnych "główne zadanie" przy brakowaniu zwykle odnosi się do kwalifikacji do zniszczenia i dopilnowania usunięcia, a nie do samej czynności spisania akt.
Najczęściej myli się brakowanie z przekazywaniem materiałów do archiwum lub z konserwacją. Wynika to z tego, że wszystkie te czynności dotyczą pracy z aktami. Warto zapamiętać: brakowanie = selekcja + eliminacja (zniszczenie), a nie zabezpieczanie czy przekazywanie.
Bezpieczeństwo oznacza takie usunięcie dokumentów (zwłaszcza zawierających dane wrażliwe), aby nie doszło do ujawnienia informacji. W praktyce wymaga to nadzoru nad procesem niszczenia oraz stosowania rozwiązań organizacyjnych ograniczających dostęp osób nieuprawnionych do dokumentacji przeznaczonej do eliminacji.
Zasadniczo po upływie wymaganego okresu przechowywania i po weryfikacji, że dokumenty nie są już potrzebne do celów dowodowych lub organizacyjnych. Dokładny moment zależy od wewnętrznych procedur oraz zasad zarządzania dokumentacją w danej jednostce, dlatego zawsze należy je sprawdzić.
Przydatne są: dokumentacja archiwalna i niearchiwalna, wartość archiwalna, selekcja, okres przechowywania, ewidencja/spis, przekazanie do archiwum oraz niszczenie dokumentów. Zestawienie tych pojęć pomaga szybko rozpoznać, czy pytanie dotyczy eliminacji czy zachowania akt.
Szukaj słów-kluczy: "selekcja", "kwalifikacja", "zniszczenie/usunięcie" oraz odniesienia do dokumentacji bez wartości archiwalnej. Odpowiedzi o konserwacji lub przekazywaniu zwykle dotyczą innych etapów pracy. Jeśli pada "główne zadanie", wybierz czynność definiującą proces.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 58% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Brakowanie dotyczy dokumentacji niearchiwalnej (kat."

Źródła:

  • ISO 15489-1:2016, Information and documentation — Records management — Part 1: Concepts and principles
  • ISAD(G): General International Standard Archival Description, 2nd edition, International Council on Archives (ICA), 2000

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z zarządzania dokumentacją i archiwistyki (temat: kategorie archiwalne, brakowanie)
  • Międzynarodowe standardy zarządzania dokumentacją (records management) jako tło pojęciowe
  • Instrukcje kancelaryjne i archiwalne stosowane w jednostkach (materiały wewnętrzne szkoły/pracowni)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego