KWALIFIKACJA SPL1 + SPL4 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 38.
Jakie są potrzeby materiałowe netto na element D do realizacji zamówienia na 50 wyrobów X, jeżeli zapasy kształtują się następująco: X = 5 szt., A = 4 szt., B = 1 szt.?
Ilustracja przedstawia schemat struktury wyrobu X, który jest częścią pytania egzaminacyjnego z zakresu kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Potrzeby materiałowe netto wyznacza się przez policzenie potrzeb brutto elementu D wynikających z realizacji zamówienia (po uwzględnieniu zapasu wyrobu X), a następnie odjęcie dostępnych zapasów komponentów wskazanych w treści. Po poprawnym bilansowaniu zapasów i przejściu po strukturze materiałowej otrzymuje się wynik 82 szt.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach typu MRP (planowanie potrzeb materiałowych) szukamy potrzeb materiałowych netto, czyli tego, ile realnie trzeba zapewnić (np. pobrać z magazynu, wyprodukować lub kupić), aby zrealizować zamówienie. Kluczowe jest rozróżnienie:

  • Potrzeby brutto – wynikają bezpośrednio z zamówienia i struktury materiałowej (BOM).
  • Potrzeby netto – to potrzeby brutto pomniejszone o zapasy dostępne do wykorzystania (oraz ewentualnie inne pokrycia, jeśli występują).

Najpierw należy ustalić, ile wyrobów X trzeba faktycznie wykonać lub skompletować. Jeśli zamówienie dotyczy 50 szt. X, a w magazynie jest zapas X = 5 szt., to do pokrycia zamówienia pozostaje część, którą trzeba "wytworzyć/skompletować" z komponentów. Dopiero od tej wielkości liczy się zapotrzebowanie zależne na elementy niższych poziomów.

Następnie, korzystając ze struktury materiałowej (zwykle przedstawionej na ilustracji/BOM), przelicza się, ile elementu D wynika z potrzeb na komponenty pośrednie. W tym kroku często pojawia się błąd: liczenie D bezpośrednio od 50 szt. X albo użycie nieprawidłowego mnożnika zużycia.

Kolejny etap to bilansowanie zapasów. Treść podaje zapasy A = 4 szt. i B = 1 szt. – oznacza to, że część zapotrzebowania na te komponenty może być pokryta z magazynu, przez co zmniejszą się potrzeby na element D (jeżeli D jest zużywany do wytworzenia A i/lub B zgodnie z BOM).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Wyniki większe (np. 166 lub 172) zwykle wynikają z pominięcia zapasów lub z policzenia potrzeb od pełnych 50 szt. bez odjęcia zapasu X. Wynik mniejszy (np. 76) często jest skutkiem odjęcia zapasów w niewłaściwym miejscu (podwójne odjęcie) albo przyjęcia błędnej kolejności liczenia poziomów BOM.

Praktyczna wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj kolejno zapotrzebowanie na X po bilansie zapasu, potem przelicz na komponenty zgodnie z BOM i dopiero na końcu odejmuj zapasy tych komponentów na właściwym poziomie. To ogranicza pomyłki rachunkowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Potrzeby materiałowe netto to ilość materiału/komponentu, którą trzeba realnie zapewnić po uwzględnieniu tego, co już jest dostępne w zapasie. Liczy się je jako potrzeby brutto pomniejszone o zapas możliwy do użycia (i ewentualne inne pokrycia, jeśli są podane).
Najpierw liczysz, ile sztuk X trzeba faktycznie wykonać (zamówienie minus zapas X). Potem, korzystając z BOM/struktury wyrobu, przeliczasz zapotrzebowanie na komponenty pośrednie i na D. Na końcu odejmujesz zapasy komponentów podane w zadaniu na właściwych poziomach.
Bo część zamówienia można pokryć gotowym wyrobem z magazynu. Tylko pozostała ilość X generuje zapotrzebowanie na komponenty (zapotrzebowanie zależne). Jeśli nie odejmiesz zapasu X, zawyżysz potrzeby brutto i w efekcie potrzeby netto komponentów.
Tylko wtedy, gdy zgodnie z BOM element D jest zużywany do wytworzenia A i/lub B, a zapas A/B zastępuje konieczność ich wykonania. Jeśli D nie występuje w ścieżce technologiczno-materiałowej tych komponentów, zapasy A/B nie wpłyną na potrzeby D.
Najczęściej: liczenie od pełnej ilości zamówienia bez odjęcia zapasu wyrobu, mylenie potrzeb brutto z netto, odejmowanie zapasów w złym miejscu (np. na złym poziomie BOM), oraz użycie złych mnożników zużycia wynikających ze struktury materiałowej.
W typowym, prostym bilansie zapasu wynik netto nie powinien być większy niż brutto. Jeśli tak wychodzi, to zwykle oznacza błąd rachunkowy albo dodatkowe założenia (np. odpady, braki, rezerwy) nieuwzględnione w treści. Na egzaminie trzymaj się danych z zadania.
Jeśli pytanie dotyczy potrzeb elementu niższego poziomu (np. D), a w treści nie ma informacji, ile D przypada na X, to współczynnik musi wynikać z BOM/rysunku. Wtedy poprawne rozwiązanie polega na odczycie zależności w strukturze i wykonaniu obliczeń krok po kroku.
W klasycznym podejściu MRP tak: na każdym poziomie struktury porównuje się potrzeby brutto z dostępnym zapasem danego elementu i wyznacza potrzeby netto. Na egzaminie bilansuj tylko te zapasy, które są podane, i nie zakładaj dodatkowych dostaw, jeśli ich nie ma w danych.
Najlepiej robić serie krótkich zadań z BOM (1–3 poziomy), zawsze zapisując tabelkę: zamówienie, zapas, potrzeba do wytworzenia, potrzeby brutto komponentów, zapasy komponentów, potrzeby netto. Z czasem skracasz zapis, ale zachowujesz kolejność kroków.
Wykonaj kontrolę logiczną: potrzeby netto nie powinny być ujemne, a po uwzględnieniu zapasów powinny być nie większe niż potrzeby brutto (dla danego poziomu). Sprawdź też, czy odjęto zapas X tylko raz i czy zapasy A/B nie zostały odjęte podwójnie.
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że po poprawnym bilansowaniu zapasów i przejściu po strukturze materiałowej otrzymuje się wynik 82 szt.

Źródła:

  • Vollmann, T.E.; Berry, W.L.; Whybark, D.C.; Jacobs, F.R., "Manufacturing Planning and Control for Supply Chain Management", rozdziały o MRP i BOM (planowanie potrzeb materiałowych), wydanie zależne od programu nauczania
  • Silver, E.A.; Pyke, D.F.; Peterson, R., "Inventory Management and Production Planning and Scheduling", część dot. zapotrzebowania zależnego i bilansowania zapasów
  • APICS Dictionary (ASCM), hasła: "MRP", "gross requirements", "net requirements", "bill of material" (BOM)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z planowania potrzeb materiałowych (MRP/MRP II) dla logistyki i magazynu
  • Materiały dydaktyczne o strukturze wyrobu (BOM) i zapotrzebowaniu zależnym
  • Zadania ćwiczeniowe MRP: bilans zapasów, wyznaczanie potrzeb netto na poziomach BOM

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego