W bilansie aktywa pokazują majątek jednostki, a pasywa źródła jego finansowania (kapitały i zobowiązania). Zdarzenia gospodarcze ujmuje się zgodnie z zasadą podwójnego zapisu: każda operacja wpływa co najmniej na dwa konta i musi zachować równowagę bilansową.
W tej sytuacji jednostka reguluje dług wobec dostawcy, finansując go kredytem bankowym uruchomionym na ten cel. Praktycznie oznacza to, że jedno zobowiązanie (handlowe wobec dostawcy) zostaje zastąpione innym zobowiązaniem (finansowym wobec banku). Księgowo można to ująć jako jedną operację typu "zamiana zobowiązań":
Wn Zobowiązania wobec dostawców (zmniejszenie pasywów, P-)
Ma Kredyt bankowy (zwiększenie pasywów, P+)
Skutek bilansowy: zmiany zachodzą tylko w pasywach, a ponieważ jedna pozycja pasywów maleje, a druga rośnie o tę samą kwotę, suma bilansowa nie ulega zmianie. Dlatego prawidłowa jest odpowiedź: "tylko w składnikach pasywów bilansu bez zmiany sumy bilansowej".
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "w składnikach aktywów i pasywów, zmniejszając sumę bilansową" – spadek sumy bilansowej wystąpiłby typowo przy wypływie środków pieniężnych (A-) bez równoważącego wzrostu aktywów lub przy zmniejszeniu pasywów bez kompensacji. W opisywanym ujęciu nie ma zmiany aktywów, a w pasywach zachodzi P- i P+.
- "tylko w składnikach aktywów bilansu bez zmiany sumy bilansowej" – błędne, bo operacja dotyczy zobowiązań (źródeł finansowania), a nie majątku. To pasywa zmieniają strukturę.
- "w składnikach aktywów i pasywów, zwiększając sumę bilansową" – wzrost sumy bilansowej występuje np. przy zaciągnięciu kredytu na rachunek bankowy (A+ i P+). Tutaj jednak kredyt służy bezpośrednio do uregulowania zobowiązania wobec dostawcy, więc rozpoznajemy zamianę zobowiązań, a nie przyrost majątku.
Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w opisie pojawia się "zamiana" jednego długu na inny (dostawca → bank), najczęściej jest to operacja pasywna bez zmiany sumy bilansowej.
