KWALIFIKACJA EKA3 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 14.
Każda pozycja indeksu archiwalnego sporządzonego dla zespołu akt, po haśle powinna zawierać
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pozycja indeksu archiwalnego ma umożliwić szybkie odnalezienie opisu właściwej jednostki w pomocy archiwalnej. Dlatego po haśle podaje się identyfikator jednostki (sygnaturę) oraz odsyłacz do miejsca, gdzie znajduje się opis (numer karty). Pozostałe elementy są typowe raczej dla opisu/inwentarza, nie dla indeksu.

Pełne wyjaśnienie:

Indeks archiwalny jest narzędziem informacyjno-wyszukiwawczym: jego celem nie jest pełny opis jednostki archiwalnej, tylko skierowanie użytkownika od hasła (np. nazwiska, miejscowości, tematu) do właściwego miejsca w pomocy archiwalnej, gdzie znajduje się opis.

Dlatego każda pozycja indeksu po haśle powinna zawierać dwa kluczowe elementy:

  • sygnaturę – czyli oznaczenie, które jednoznacznie identyfikuje jednostkę archiwalną w zespole,
  • numer karty – czyli odsyłacz do miejsca w pomocy (np. w inwentarzu kartkowym), gdzie można odczytać opis i szczegóły.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Opis fizyczny i daty skrajne – to typowe elementy opisu archiwalnego jednostki (zawartość, rozmiar, zakres chronologiczny). W indeksie nie są konieczne do spełnienia funkcji odsyłacza i zwykle nie są wymagane w każdej pozycji.
  • Dawne sygnatury – mogą występować w dokumentacji pomocniczej lub uwagach, ale nie są elementem, który musi znaleźć się w każdej pozycji indeksu po haśle. W praktyce indeks ma prowadzić do aktualnej identyfikacji jednostki.
  • Liczba stron – to parametr opisowy jednostki (przydatny np. w opisie fizycznym), ale nie zastępuje odsyłacza. Sama liczba stron nie mówi, gdzie w pomocy archiwalnej szukać opisu, więc nie realizuje podstawowej funkcji indeksu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy indeksu, myśl o schemacie: hasło → odsyłacz. Elementy "opisowe" (daty skrajne, rozmiar, liczba stron) częściej należą do inwentarza/opisu, a nie do indeksu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Indeks archiwalny to pomoc wyszukiwawcza, która porządkuje hasła (np. osoby, miejsca, tematy) i kieruje do odpowiednich jednostek w zespole. Jego rola jest odsyłająca: ma pomóc szybko znaleźć właściwy opis w inwentarzu lub innej pomocy.
Sygnatura jest identyfikatorem jednostki archiwalnej. W indeksie pozwala jednoznacznie wskazać, której teczki/księgi dotyczy hasło. Bez sygnatury wpis indeksowy byłby trudny do wykorzystania, bo nie wskazywałby konkretnego obiektu w zespole.
Numer karty pełni rolę odsyłacza do miejsca, gdzie znajduje się opis jednostki (np. w inwentarzu kartkowym). Użytkownik po znalezieniu hasła w indeksie od razu wie, na której karcie sprawdzić szczegóły, zamiast przeszukiwać całą pomoc.
Nie muszą. Daty skrajne są typowym elementem opisu jednostki w inwentarzu, a indeks przede wszystkim ma prowadzić do miejsca opisu. Jeśli daty pojawiają się w indeksie, to zwykle jako dodatkowa informacja, a nie element obowiązkowy każdej pozycji.
Hasło to wyraz lub fraza, pod którą grupuje się odsyłacze, np. nazwisko osoby, nazwa instytucji, miejscowość albo temat. Zadaniem hasła jest umożliwienie wyszukania informacji według potrzeb użytkownika, a nie według układu sygnatur.
Zwykle nie są obowiązkowe w każdej pozycji. Dawne sygnatury mogą być przydatne przy zmianach oznaczeń lub migracji ewidencji, ale indeks ma przede wszystkim odsyłać do aktualnej identyfikacji jednostki. Egzaminacyjnie kluczowe są: sygnatura i odsyłacz.
Liczba stron opisuje cechy fizyczne jednostki, ale nie wskazuje, gdzie w pomocy archiwalnej znajduje się informacja. Indeks ma prowadzić od hasła do konkretnej jednostki i miejsca opisu; sama liczba stron nie spełnia funkcji odsyłacza, więc bywa myląca.
Inwentarz opisuje jednostki w ustalonym układzie (np. według sygnatur) i zawiera elementy opisu (tytuł, daty, uwagi). Indeks natomiast porządkuje hasła i daje odsyłacze (np. sygnatura, numer karty/strony), aby szybciej znaleźć właściwy opis.
Najczęstszy błąd to mylenie indeksu z opisem jednostki: wybieranie dat skrajnych, opisu fizycznego albo liczby stron. Drugi błąd to pomijanie funkcji odsyłacza: indeks powinien prowadzić do konkretnej jednostki (sygnatura) i miejsca w pomocy (np. numer karty).
Ćwicz na przykładach: weź fragment inwentarza i spróbuj zrobić do niego indeks osobowy lub rzeczowy. Zwracaj uwagę, co jest elementem opisu (daty, zawartość), a co elementem odsyłacza (sygnatura, karta/strona). To najczęściej sprawdza egzamin.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 52% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pozycja indeksu archiwalnego ma umożliwić szybkie odnalezienie opisu właściwej jednostki w pomocy archiwalnej.

Źródła:

  • International Council on Archives (ICA), ISAD(G): General International Standard Archival Description, 2nd edition, Ottawa 2000

Materiały:

  • Międzynarodowe standardy opisu archiwalnego ICA (ISAD(G)) – część dotycząca identyfikacji i kodu/jednostki
  • Podręczniki i skrypty z metodyki opracowania zasobu archiwalnego używane w kształceniu technika archiwisty
  • Ćwiczenia praktyczne: budowa indeksu do fragmentu inwentarza i dobór odsyłaczy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego