KWALIFIKACJA EKA3 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 39.
Kopie bezpieczeństwa danych znajdujących się na elektronicznych nośnikach danych należy wykonywać co
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W praktyce archiwistyki cyfrowej częstotliwość bywa rozumiana jako cykl odświeżania/migracji kopii długoterminowych na nowe nośniki.
W takim ujęciu okres 5 lat mieści się w typowych cyklach utrzymania zasobu (kilkuletnie odświeżanie), podczas gdy krótsze okresy w tym pytaniu są mniej zgodne z tym podejściem.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy "kopii bezpieczeństwa danych znajdujących się na elektronicznych nośnikach danych". W archiwistyce cyfrowej warto rozróżnić dwa poziomy działań:

  • kopie operacyjne (bieżące) wykonywane często, aby zapewnić ciągłość pracy systemu (np. EZD),
  • kopie długoterminowe związane z utrzymaniem możliwości odczytu danych w czasie, w tym odświeżaniem (refreshing) i migracją na nowe nośniki.

W kontekście kwalifikacji archiwalnej pytanie najczęściej interpretuje się jako ten drugi obszar: planowe przepisywanie danych na nowe nośniki, zanim nastąpi istotne ryzyko degradacji lub przestarzenia nośnika/środowiska odczytu. W takim ujęciu odpowiedź "5 lat" jest zgodna z często spotykanym, kilkuletnim cyklem utrzymania kopii długoterminowych oraz praktyką planowania migracji danych.

Dlaczego pozostałe propozycje są słabsze w tym ujęciu? Okresy "2 lata" i "3 lata" mogą kojarzyć się z częstszymi działaniami typowymi dla kopii operacyjnych lub konserwacji wybranych nośników, ale nie muszą odpowiadać planowaniu odświeżania kopii archiwalnych w cyklu wieloletnim. Z kolei "6 lat" przesuwa działania w stronę rzadszego odświeżania, co w wielu politykach bezpieczeństwa bywa oceniane jako zbyt późne, jeśli celem jest ograniczanie ryzyka utraty danych wskutek starzenia nośników.

Dla egzaminu ważne jest, by nie traktować wskazanego okresu jako "jedynej" częstotliwości wykonywania kopii. W praktyce kopie operacyjne robi się znacznie częściej, natomiast wieloletni cykl dotyczy głównie utrzymania i odnawiania kopii archiwalnych oraz planowania migracji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kopia bezpieczeństwa to dodatkowa kopia danych tworzona po to, aby można było je odtworzyć po awarii, uszkodzeniu nośnika lub błędzie systemu. W archiwistyce cyfrowej obejmuje to zarówno kopie bieżące (operacyjne), jak i kopie długoterminowe utrzymywane przez lata.
Kopia operacyjna chroni ciągłość pracy (częste backupy, szybkie odtwarzanie). Kopia długoterminowa służy utrzymaniu możliwości odczytu po latach i wymaga działań takich jak odświeżanie nośników, migracja danych oraz kontrola integralności.
Nośniki elektroniczne starzeją się, mogą ulec uszkodzeniu lub stać się trudne do odczytu ze względu na zmiany technologiczne. Planowe odświeżanie (przepisywanie na nowe nośniki) ogranicza ryzyko, że kopia istnieje, ale nie da się jej skutecznie odtworzyć.
W praktyce wykonuje się regularne kontrole integralności, np. poprzez porównywanie sum kontrolnych lub testowe odczyty. Konkretna częstotliwość zależy od polityki instytucji, ale idea jest stała: sama kopia bez okresowej kontroli nie gwarantuje możliwości odtworzenia danych.
Nie. Wieloletni okres najczęściej odnosi się do odświeżania/migracji kopii długoterminowych, a nie do backupów operacyjnych. Kopie bieżące w systemach (np. EZD) mogą być wykonywane znacznie częściej, nawet automatycznie, zgodnie z procedurami IT.
Najczęstszy błąd to przeniesienie skojarzeń z informatyką biurową (backup codzienny/tygodniowy) na archiwistykę długoterminową. Drugi błąd to założenie, że jedna częstotliwość pasuje do wszystkich nośników, bez rozróżnienia celów: odtwarzanie awaryjne vs trwałe przechowywanie.
Wpływają m.in.: typ nośnika, warunki przechowywania, intensywność użycia, ryzyko awarii, dostępność sprzętu do odczytu oraz wymagania organizacyjne. Dlatego instytucje ustalają polityki retencji i odświeżania, które mogą różnić się między archiwami.
Archiwista współuczestniczy w zapewnieniu bezpieczeństwa i trwałości zasobu: monitoruje stan nośników, dba o metadane i porządek archiwalny, planuje działania długoterminowe (migracja/odświeżanie) i weryfikuje, czy dane pozostają kompletne oraz odtwarzalne.
Niekoniecznie. Często przepisy formułują obowiązek zabezpieczania dokumentacji elektronicznej, ale szczegółowe harmonogramy (np. cykl odświeżania kopii) mogą wynikać z instrukcji kancelaryjnych, procedur bezpieczeństwa lub wytycznych instytucji, a nie z jednej uniwersalnej normy.
Ucz się przez rozróżnianie pojęć: backup operacyjny, kopia długoterminowa, migracja, odświeżanie, integralność. Przećwicz też pytania "co ile lat" jako możliwe odniesienie do działań długofalowych, a nie do codziennej administracji systemem.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Ustawa o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, Dz.U. 2020 poz. 164
  • Rozporządzenie dotyczące wymagań technicznych dla dokumentów elektronicznych, Dz.U. 2006 poz. 1519

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z archiwistyki cyfrowej dla kwalifikacji EKA.3
  • Wytyczne wewnętrzne archiwów/instytucji dotyczące backupu i migracji danych
  • Podręczniki z zarządzania dokumentacją elektroniczną i długoterminowego przechowywania danych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego