W zapisie ϕ34h13 litera h oznacza pole tolerancji wałka, a liczba 13 – klasę dokładności (szerokie pole tolerancji, typowe dla obróbki zgrubnej).
Z tabeli odchyłek dla zakresu wymiarów nominalnych 30–40 mm oraz klasy h13 odczytuje się: es = 0 oraz ei = −390 µm. Oznacza to, że szerokość tolerancji wynosi:
T = es − ei = 0 − (−390 µm) = 390 µm = 0,39 mm.
Przy doborze przyrządu pomiarowego stosuje się praktyczną zasadę, że błąd (niepewność) pomiaru powinien stanowić w przybliżeniu od 1/10 do 1/5 wartości tolerancji. Dla T = 0,39 mm daje to orientacyjnie zakres ok. 0,039–0,078 mm. Przyrząd o działce/rozdzielczości 0,05 mm mieści się w tym przedziale, więc jest adekwatny.
Dlatego poprawna jest odpowiedź "suwmiarki mierzącej z dokładnością 0,05 mm": zapewnia wystarczającą dokładność przy szerokiej tolerancji h13 i jest rozwiązaniem praktycznym w warsztacie.
- Odpowiedź "mikrometru mierzącego z dokładnością 0,01 mm" jest zbyt precyzyjna jak na h13. Taki przyrząd nie jest błędny technicznie, ale w zadaniu o doborze optymalnego narzędzia nie jest uzasadniony ekonomicznie ani organizacyjnie.
- Odpowiedź "średnicówki mierzącej z dokładnością 0,01 mm" nie pasuje do elementu: średnicówka służy do pomiaru otworów (wymiarów wewnętrznych), a czop wałka to wymiar zewnętrzny.
- Odpowiedź "suwmiarki mierzącej z dokładnością 0,1 mm" jest zbyt mało dokładna w relacji do zalecanego błędu 1/5–1/10 tolerancji; 0,1 mm przekracza ok. 0,078 mm, więc rośnie ryzyko błędnej oceny zgodności czopa.
Na egzaminie warto zapamiętać: dla dokładnych pasowań (np. h6–h7) częściej potrzebny będzie mikrometr, a dla szerokich tolerancji (np. h13) zwykle wystarczy dobrze dobrana suwmiarka.
