KWALIFIKACJA HGT12 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 13.
Korzystając z danych zamieszczonych w tabeli, oblicz zawartość białka w 1 porcji medalionów z indyka.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi zawartości białka w różnych surowcach używanych w gastronomii.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby obliczyć białko w 1 porcji, przelicza się każdy składnik z tabeli proporcją: (masa/100 g) × białko w 100 g, a potem sumuje. Filet: 120 g × 20/100 = 24 g. Mąka: 10 g × 10/100 = 1 g. Olej: 10 g × 0/100 = 0 g. Razem 25 g białka.

Pełne wyjaśnienie:

Wartość białka w porcji potrawy liczy się osobno dla każdego surowca, korzystając z danych "zawartość białka w 100 g produktu", a następnie sumuje wyniki. Stosuje się prostą proporcję:

(masa surowca w porcji / 100 g) × białko w 100 g = białko z tego surowca w porcji

Dla 1 porcji medalionów z indyka:

  • Filet z indyka: masa 120 g, białko 20 g/100 g. Obliczenie: 120/100 × 20 = 1,2 × 20 = 24 g.
  • Mąka: masa 10 g, białko 10 g/100 g. Obliczenie: 10/100 × 10 = 0,1 × 10 = 1 g.
  • Olej: masa 10 g, białko 0 g/100 g. Obliczenie: 10/100 × 0 = 0 g.

Sumujemy białko ze wszystkich składników: 24 g + 1 g + 0 g = 25 g białka w 1 porcji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Wartość 20 g zwykle wynika z błędnego przeliczenia lub nieuwzględnienia całego wkładu filetu (np. przyjęcie 100 g zamiast 120 g). Wynik 30 g to częsty efekt pomylenia proporcji (np. dodanie "20" bez przeliczenia masy lub niewłaściwe mnożenie). Z kolei 35 g może wynikać z podwójnego doliczenia białka albo pomylenia danych "na 100 g" z danymi "na porcję".

W praktyce gastronomicznej takie obliczenia wykorzystuje się przy planowaniu jadłospisów i ocenie, czy posiłek spełnia założenia żywieniowe. Warto pamiętać, aby nie pomijać nawet małych ilości składników (np. mąki), bo mogą one zmieniać wynik końcowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw liczysz białko dla każdego składnika osobno: (masa w porcji/100) × białko w 100 g. Potem sumujesz wyniki dla wszystkich surowców z receptury. To standardowa metoda dla makroskładników w gastronomii.
Bo nawet składniki pomocnicze (np. mąka) mogą wnosić mierzalną ilość białka. Jeśli policzysz tylko mięso, zaniżysz wynik porcji. W praktyce żywieniowej liczy się cały wkład z receptury, a nie tylko "główny" składnik.
To informacja, ile gramów białka zawiera 100 g danego surowca. Aby uzyskać białko w porcji, trzeba tę wartość przeliczyć proporcjonalnie na faktyczną masę użytego składnika (np. 120 g, 10 g).
Zależy od danych w tabeli składu, ale w takich zadaniach olej często ma wpisane 0 g białka w 100 g. Wtedy, niezależnie od masy oleju w porcji, jego wkład białka do sumy pozostaje równy 0.
Najczęstsze pomyłki to: pominięcie któregoś składnika, zła proporcja (np. potraktowanie wartości "na 100 g" jak "na porcję"), oraz zaokrąglanie wyników pośrednich. Bezpiecznie jest liczyć dokładnie i zaokrąglić dopiero wynik końcowy.
Wykonaj szybki "test rozsądku": jeśli składnik ma 20 g białka/100 g, to 120 g da nieco więcej niż 20 g (dokładnie 24 g). Małe dodatki (np. 10 g mąki) dadzą niewielki wkład. Suma powinna być bliska wartości głównego surowca.
Najlepiej zaokrąglać na końcu, po zsumowaniu białka ze wszystkich składników. Jeśli zaokrąglasz pośrednio (np. po każdym surowcu), możesz skumulować błąd i otrzymać wynik różniący się od oczekiwanego. W testach zwykle liczy się precyzja do 1 g.
Stosujesz proporcję: 10 g to 0,1 porcji ze 100 g, więc białko wynosi 0,1 × 10 g = 1 g. To typowy przykład z mąką/panierką, który bywa pomijany, a potrafi zmienić wynik całej porcji.
Jeśli tabela podaje "normatyw surowcowy na 1 porcję", to wszystkie masy odnoszą się do jednej porcji. Wtedy policzone i zsumowane białko jest wartością dla 1 porcji. Gdyby normatyw dotyczył całej potrawy, trzeba byłoby dodatkowo dzielić na liczbę porcji.
Ćwicz schemat: odczyt danych z tabeli → obliczenie dla każdego składnika → suma → kontrola sensowności wyniku. Rób zadania z różnymi makroskładnikami (białko, tłuszcz, węglowodany) i ucz się wychwytywać składniki o zerowej wartości (często tłuszcze dla białka).
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Aby obliczyć białko w 1 porcji, przelicza się każdy składnik z tabeli proporcją: (masa/100 g) × białko w 100 g, a potem sumuje."

Materiały:

  • Podręczniki z żywienia człowieka i dietetyki (dział: obliczanie wartości odżywczej potraw)
  • Materiały dydaktyczne z kwalifikacji dotyczące normatywów surowcowych i receptur
  • Ćwiczenia rachunkowe: przeliczanie makroskładników z 100 g na porcję

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego