KWALIFIKACJA HGT12 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 14.
Korzystając z danych zamieszczonych w tabeli, oblicz wartość energetyczną 1 porcji kalafiora gotowanego, podanego z roztopionym masłem i zrumienioną bułką tartą.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi wartości energetycznej różnych produktów spożywczych po obróbce wstępnej,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wartość energetyczną 1 porcji liczy się przez przeliczenie energii każdego składnika z tabeli (kcal/100 g) na jego masę w porcji, a następnie zsumowanie wyników cząstkowych.
Po uwzględnieniu kalafiora gotowanego oraz dodatku masła i bułki tartej otrzymuje się 110,31 kcal.

Pełne wyjaśnienie:

Aby obliczyć wartość energetyczną 1 porcji potrawy, trzeba przejść przez zawsze ten sam schemat rachunkowy:

  1. Odczytaj z tabeli wartość energetyczną każdego składnika (najczęściej w jednostce kcal/100 g).
  2. Ustal gramaturę w porcji (ile gramów kalafiora, masła i bułki tartej przypada na 1 porcję zgodnie z danymi w tabeli/recepturze).
  3. Przelicz na porcję: kcal składnika w porcji = (kcal/100 g) × (masa w porcji w g / 100).
  4. Zsumuj energię wszystkich składników, aby uzyskać wynik dla całej porcji.
  5. Zaokrąglij na końcu do wymaganej dokładności (w tym zadaniu wynik podano do 0,01 kcal).

W tym zadaniu porcja składa się z trzech elementów: kalafiora gotowanego oraz dodatku roztopionego masła i zrumienionej bułki tartej. Każdy z nich wnosi energię, więc pominięcie któregokolwiek z dodatków zaniży wynik.

Dlaczego poprawny wynik to 110,31 kcal?
Po wykonaniu przeliczeń dla wszystkich składników (zgodnie z danymi z tabeli) i zsumowaniu wartości cząstkowych otrzymuje się 110,31 kcal dla 1 porcji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 133,00 kcal – typowy skutek błędu proporcji (np. zbyt duża masa jednego składnika) albo zaokrągleń wykonanych na etapach pośrednich.
  • 134,60 kcal – również wskazuje na przeliczenie energii z tabeli w niewłaściwej skali (często myli się mnożenie/dzielenie przez 100) lub przyjęcie innej gramatury dodatku.
  • 98,97 kcal – wynik zaniżony, co często wynika z pominięcia masła lub bułki tartej (traktowanie dodatków jako "nieistotnych") albo z przyjęcia wartości energetycznej tylko dla samego kalafiora.

Wskazówka egzaminacyjna: zanim wybierzesz odpowiedź, sprawdź, czy uwzględniasz wszystkie składniki z opisu potrawy oraz czy przeliczasz z "na 100 g" na gramaturę porcji. Zaokrąglaj dopiero wynik końcowy, aby nie kumulować błędów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj proporcji: kcal w porcji = (kcal/100 g) × (masa w porcji / 100). Zrób to osobno dla każdego składnika (kalafior, masło, bułka tarta), a na końcu zsumuj wszystkie wartości. Zaokrąglaj dopiero wynik końcowy.
Bo to składniki porcji i wnoszą energię. Masło ma zwykle wysoką wartość energetyczną, więc jego pominięcie mocno zaniża wynik. Podobnie bułka tarta (węglowodany i tłuszcz po zrumienieniu) zwiększa kaloryczność całego dania.
To energia zawarta w 100 gramach danego produktu. Żeby policzyć energię porcji, musisz przeliczyć tę wartość na rzeczywistą masę użytego składnika. Bez przeliczenia wynik nie będzie dotyczył porcji, tylko 100 g produktu.
Najczęstsze to: brak przeliczenia z 100 g na gramaturę porcji, pominięcie dodatków (np. masła), mylenie mnożenia i dzielenia przez 100 oraz zbyt wczesne zaokrąglanie wartości cząstkowych. Pomaga zapisanie wzoru i kontrola jednostek.
Najbezpieczniej zaokrąglać dopiero na końcu. Gdy zaokrąglasz po każdym składniku, błędy zaokrągleń się sumują i możesz otrzymać inną odpowiedź niż w kluczu. W trakcie obliczeń trzymaj 2–3 miejsca po przecinku.
Oceń rząd wielkości: sam gotowany kalafior ma zwykle mało kcal, ale dodatek masła może znacząco podnieść energię. Jeśli wynik jest bardzo niski, sprawdź czy doliczyłeś tłuszcz i bułkę tartą; jeśli bardzo wysoki, skontroluj przeliczenie przez 100 i gramaturę.
Kroki:
1) Odczytaj kcal/100 g dla każdego składnika.
2) Zapisz masę składnika w porcji (g).
3) Policz kcal składnika: (kcal/100 g) × (g/100).
4) Zsumuj kcal wszystkich składników.
5) Zaokrąglij wynik.
Na egzaminie przyjmujesz dane tak, jak podano w tabeli do zadania. Jeśli tabela dotyczy "kalafiora gotowanego", liczysz z tej pozycji. Gdyby podano tylko surowy, potrzebne byłyby dodatkowe dane o ubytkach/zmianach masy, ale wtedy powinny być w treści.
Do wyniku liczbowego w takich zadaniach zwykle potrzebujesz tabeli, bo podaje ona energię produktów (kcal/100 g). Bez tabeli można jedynie oszacować kaloryczność. Na egzaminie, gdy zadanie odwołuje się do tabeli, przyjmuj wartości z tej tabeli.
Ćwicz schemat: kcal/100 g → przeliczenie na gramaturę → suma składników. Rób zadania z różnymi dodatkami (tłuszcze, panierki, sosy), bo to one zmieniają wynik. Naucz się też kontroli: jednostki, dzielenie przez 100 i zaokrąglanie dopiero na końcu.
info

Statystycznie 35% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Źródła:

  • Kunachowicz H. i in., "Tabele składu i wartości odżywczej żywności", hasła dotyczące wartości energetycznej (kcal) oraz sposób prezentacji danych na 100 g

Materiały:

  • Tabele składu i wartości odżywczej żywności (materiały do obliczeń recepturowych)
  • Podręczniki z technologii gastronomicznej i recepturarstwa (działy: obliczenia wartości odżywczej)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z obliczeń energetycznych porcji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego