KWALIFIKACJA HGT12 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 20.
Korzystając z normatywów surowcowych, oblicz zapotrzebowanie na surowce niezbędne do przygotowania 5 porcji sufletu i 12 porcji kompotu.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi liczbowymi, zatytułowaną w nagłówkach kolumn.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawny wynik otrzymuje się po przeliczeniu normatywów na wymaganą liczbę porcji i zsumowaniu surowców wspólnych. Dla 5 porcji sufletu bierze się połowę normy: 600 g jabłek, 250 g masła, 100 g cukru i 200 g jaj. Dla 12 porcji kompotu przyjmuje się 1,2 normy: 1200 g jabłek i 480 g cukru. Razem daje to 1,80 kg jabłek, 0,25 kg masła, 0,58 kg cukru i 0,20 kg jaj.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie sprawdza umiejętność odczytania normatywu surowcowego, przeliczenia go na inną liczbę porcji oraz zsumowania składników powtarzających się w dwóch potrawach. W tabeli podano wartości dla 10 porcji sufletu i 10 porcji kompotu, więc trzeba zastosować proporcję.

Dla 5 porcji sufletu przyjmuje się połowę normy. Otrzymujemy: jabłka 600 g, masło 250 g, cukier 100 g i jaja 200 g. Dla 12 porcji kompotu stosuje się mnożnik 1,2. Daje to: jabłka 1200 g oraz cukier 480 g. Masło i jaja w kompotie nie występują, co w tabeli zaznaczono kreskami.

Po zsumowaniu wspólnych surowców wychodzi: jabłka 1800 g, masło 250 g, cukier 580 g i jaja 200 g. Po zamianie na kilogramy są to odpowiednio: 1,80 kg, 0,25 kg, 0,58 kg i 0,20 kg. Dlatego poprawna jest odpowiedź 'Jabłka 1,80 kg, masło 0,25 kg, cukier 0,58 kg, jaja 0,20 kg'.

Odpowiedź 'Jabłka 1,00 kg, kostka masła, cukier 200 g, jaja 12 szt.' jest błędna, ponieważ miesza jednostki i nie wynika z rachunku proporcjonalnego. 'Jabłka 1,20 kg, masło 250 g, cukier 400 g, jaja 8 szt.' pomija część surowców pochodzących z kompotu lub sufletu i także stosuje niewłaściwe jednostki. 'Jabłka 2 200 g, masło 0,25 kg, cukier 0,40 kg, jaja 0,58 kg' zawiera zawyżone jabłka, zaniżony cukier i błędną ilość jaj.

Na egzaminie warto najpierw wyznaczyć mnożnik dla każdej potrawy, potem policzyć każdy surowiec osobno, a na końcu sprawdzić jednostki. Taki schemat ogranicza pomyłki przy przepisywaniu wyników i ułatwia planowanie zakupów w produkcji gastronomicznej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Normatywy surowcowe to zestawienia określające ilość każdego składnika potrzebnego do wykonania potrawy lub napoju dla wskazanej liczby porcji. Ułatwiają planowanie produkcji, zamawianie towaru, kalkulację kosztów i kontrolę zużycia w zakładzie gastronomicznym.
Najpierw wyznacza się mnożnik proporcji. Skoro potrzebujesz 5 porcji zamiast 10, stosujesz współczynnik 0,5 i mnożysz przez niego każdą wartość z tabeli. Jeśli norma wynosi 400 g jaj na 10 porcji, to dla 5 porcji potrzeba 200 g. Tę samą zasadę stosuje się do wszystkich surowców.
W takim przypadku używa się współczynnika 1,2, bo 12 porcji to 12/10 normy podstawowej. Każdy składnik z tabeli mnożysz przez 1,2. Przykładowo 400 g cukru na 10 porcji daje 480 g na 12 porcji. Ważne jest, aby ten sam mnożnik zastosować konsekwentnie do wszystkich surowców danej potrawy.
Jeżeli ten sam surowiec występuje w kilku recepturach, trzeba policzyć łączne zużycie, bo właśnie tyle należy przygotować lub zamówić. W omawianym typie zadania sumuje się na przykład jabłka i cukier z sufletu oraz kompotu. Bez tego wynik byłby zaniżony i nieprzydatny w praktyce kuchennej.
Najczęstsze pomyłki to użycie złego mnożnika, nieuwzględnienie wszystkich potraw, brak zsumowania wspólnych składników oraz nieuważne przepisywanie wyniku. Często uczniowie mylą też jednostki i zapisują część danych w gramach, a część w kilogramach bez przeliczenia. Warto po obliczeniach zrobić krótki kontrolny przegląd liczb.
Tak, w praktyce egzaminacyjnej i technologicznej kreski oznaczają, że dany surowiec nie występuje w recepturze tej potrawy lub napoju. Nie przelicza się go wtedy na porcje i nie dodaje do sumy. To ważne, bo wpisanie wartości w miejscu kresek prowadzi do zawyżenia zapotrzebowania i błędnego planowania produkcji.
Najbezpieczniej zrobić to na końcu obliczeń, gdy masz już zsumowane wartości dla wszystkich potraw. Najpierw liczysz wszystko w jednej jednostce, zwykle w gramach, a dopiero potem przeliczasz wynik na kilogramy. Dzięki temu zmniejszasz ryzyko pomyłek rachunkowych i łatwiej porównujesz poszczególne składniki.
To sposób przeliczania receptur na inną liczbę porcji przy zachowaniu tych samych proporcji składników. Jeśli liczba porcji rośnie, ilości surowców rosną według tego samego współczynnika; jeśli maleje, odpowiednio się zmniejszają. Jest to podstawowa umiejętność przy produkcji, planowaniu i kalkulacji w gastronomii.
Warto porównać wynik z normą wyjściową i ocenić, czy zmiana jest proporcjonalna. Dla mniejszej liczby porcji wynik powinien być mniejszy, a dla większej odpowiednio większy. Trzeba też sprawdzić, czy składniki nieobecne w recepturze nie zostały dopisane oraz czy jednostki końcowe są zapisane konsekwentnie.
Najlepiej ćwiczyć krótkie zadania z tabelami normatywów, zawsze według tego samego schematu: wyznacz mnożnik, przelicz każdy surowiec, zsumuj wspólne składniki i sprawdź jednostki. Pomaga także samodzielne zapisywanie pośrednich działań. Taki trening rozwija dokładność i ogranicza błędy przy przepisywaniu wyniku.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że poprawny wynik otrzymuje się po przeliczeniu normatywów na wymaganą liczbę porcji i zsumowaniu surowców wspólnych.

Źródła:

  • Obliczenia własne na podstawie danych z tabeli: 5/10 = 0,5 normy sufletu; 12/10 = 1,2 normy kompotu; sumowanie surowców wspólnych

Materiały:

  • tablice normatywów surowcowych stosowane w gastronomii
  • zbiory receptur gastronomicznych z gramaturami
  • ćwiczenia z rachunku proporcjonalnego dla różnych liczb porcji

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego