W zadaniach z organizacji produkcji gastronomicznej zapotrzebowanie na surowce oblicza się na podstawie normy surowcowej podanej w tabeli (recepturze). Kluczowe jest ustalenie, dla ilu porcji podana jest norma w tabeli (np. 1 porcja, 10 porcji, 100 porcji) oraz w jakich jednostkach występują wartości.
Metoda jest zawsze taka sama:
- Krok 1: odczytaj z tabeli ilość ziemniaków i oleju przypisaną do liczby porcji bazowych.
- Krok 2: wyznacz współczynnik skali: 40 / (liczba porcji bazowych).
- Krok 3: pomnóż każdą pozycję surowcową przez współczynnik skali.
- Krok 4: sprawdź sens wyniku (40 porcji to produkcja większa, więc wartości rzędu 1,40 kg lub 0,03 kg zwykle wskazują na błąd skali lub jednostek).
Dlatego poprawny wynik to 14,00 kg ziemniaków i 3,0 kg oleju, bo odpowiada przeliczeniu normy z tabeli na 40 porcji.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Ziemniaki 14,00 kg, olej 0,3 kg – typowy błąd przecinka dziesiętnego: olej zaniżony 10 razy.
- Ziemniaki 1,40 kg, olej 0,03 kg – błąd skali (zaniżenie 10–100 razy) i prawdopodobnie pomylenie jednostek.
- Ziemniaki 1,40 kg, olej 3,00 kg – niespójne przeliczenie: jedna pozycja policzona w złej skali, druga w dobrej.
Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu zawsze wykonaj "test realności" – czy zużycie surowców na 40 porcji ma sens w praktyce kuchennej.
