W zadaniach z normatywem surowcowym punktem wyjścia jest ilość surowców przypadająca na 1 porcję (często zapisana w karcie technologicznej lub tabeli normatywów). Aby obliczyć zapotrzebowanie dla większej liczby porcji, stosuje się przeliczenie proporcjonalne: każdy składnik mnoży się przez tę samą liczbę porcji.
Poprawny wynik "Mleko 8,00 l, kakao 0,32 kg" odpowiada sytuacji, w której na 1 porcję przypada:
- mleko: 8,00 l / 40 = 0,20 l (czyli 200 ml),
- kakao: 0,32 kg / 40 = 0,008 kg (czyli 8 g).
Po ustaleniu normy na 1 porcję (z normatywu) wykonuje się mnożenie:
- mleko: 0,20 l × 40 = 8,00 l,
- kakao: 0,008 kg × 40 = 0,32 kg.
Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?
- "Mleko 8,00 l, kakao 0,20 kg" – mleko jest spójne z 0,20 l na porcję, ale kakao odpowiada 0,005 kg (5 g) na porcję, czyli innemu normatywowi; to typowy błąd niedoszacowania jednego składnika.
- "Mleko 20,00 l, kakao 1,60 kg" – obie wartości są zawyżone (odpowiadają znacznie większej porcji lub innemu napojowi). Często wynika to z błędnego przyjęcia, że 1 porcja to 0,5 l zamiast 0,2 l lub z pomyłki w mnożniku.
- "Mleko 40,00 l, kakao 1,60 kg" – mleko jest jeszcze bardziej zawyżone, a kakao pozostaje na poziomie z poprzedniej opcji, co sugeruje niespójne skalowanie (mnożenie tylko jednego składnika innym współczynnikiem).
Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu wyniku szybko sprawdź sensowność porcji (np. czy mleko na 1 porcję nie wychodzi 1 litr). Taka kontrola rzędu wielkości pomaga wyłapać błędy jednostek i błędne mnożniki.
