KWALIFIKACJA HGT12 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 23.
Korzystając z danych zawartych w tabeli wskaż wielkość zapotrzebowania na surowce, niezbędne do sporządzenia 50 porcji mizerii.
Ilustracja przedstawia tabelę z normatywem surowcowym na jedną porcję mizerii.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby ustalić zapotrzebowanie na surowce dla 50 porcji mizerii, należy odczytać z tabeli ilości składników dla liczby porcji bazowej i przeliczyć je proporcjonalnie.
Poprawny wynik odpowiada prawidłowemu przeskalowaniu receptury na 50 porcji, bez błędu rzędu wielkości i z zachowaniem jednostek (kg).

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach z technologii gastronomicznej "zapotrzebowanie na surowce" oznacza łączną ilość składników potrzebnych do przygotowania określonej liczby porcji potrawy. Kluczowy jest tu prawidłowy odczyt danych z tabeli (dla jakiej liczby porcji podano gramaturę) oraz przeliczenie metodą proporcji.

Postępowanie jest zawsze takie samo:

  • odczytaj z tabeli ilość ogórków i śmietany dla liczby porcji bazowej,
  • wyznacz współczynnik skali: liczba porcji docelowa / liczba porcji bazowa,
  • pomnóż każdą ilość surowca przez współczynnik skali,
  • sprawdź jednostki (g ↔ kg) i zaokrąglenie.

Odpowiedź "Ogórki 5,50 kg, śmietana 1,00 kg" jest poprawna, bo odpowiada właściwemu przeliczeniu na 50 porcji (czyli poprawnemu przeskalowaniu wartości z tabeli). Pozostałe propozycje odzwierciedlają typowe pomyłki:

  • "Ogórki 0,55 kg, śmietana 0,10 kg" – wynik zaniżony; najczęściej powstaje przez użycie zbyt małego współczynnika skali (np. potraktowanie 50 porcji jak 5 porcji) albo błędną zamianę jednostek.
  • "Ogórki 11,00 kg, śmietana 2,00 kg" – wynik zawyżony dwukrotnie; zwykle to efekt pomylenia liczby porcji bazowej z tabeli lub nieuważnego przyjęcia złego przelicznika.
  • "Ogórki 55,00 kg, śmietana 10,00 kg" – wynik zawyżony dziesięciokrotnie; to klasyczny błąd rzędu wielkości (dopisywanie zera, pomnożenie przez 100 zamiast przez 10) albo pomylenie gramów z dekagramami/kilogramami.

Na egzaminie warto zrobić szybki "test sensowności": czy masa składników na 50 porcji nie jest podejrzanie mała (ułamki kg) ani absurdalnie duża (dziesiątki kg) w porównaniu do typowej porcji surówki. Taki krok często pozwala wychwycić błąd skali przed zaznaczeniem odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw sprawdź, dla ilu porcji podano wartości w tabeli (np. 10 porcji). Potem policz współczynnik skali: 50 / liczba porcji bazowych. Każdy surowiec z tabeli pomnóż przez ten współczynnik i dopilnuj jednostek (g zamień na kg, gdy trzeba).
To łączna ilość składników potrzebnych do przygotowania określonej liczby porcji potrawy. Uwzględnia gramatury z receptury/normy oraz przeliczenie na planowaną liczbę porcji. Wynik podaje się w czytelnych jednostkach (najczęściej kg lub g).
Bo liczba porcji bywa wielokrotnością wartości z tabeli, a do tego dochodzi zamiana jednostek (g ↔ kg). Wystarczy pomylić współczynnik (np. ×10 zamiast ×5) albo przesunąć przecinek, by wynik był 10 razy za duży lub za mały.
Zrób kontrolę "na porcję": podziel wynik przez 50 i oceń, czy masa ogórków na porcję jest realistyczna dla surówki. Jeśli wychodzi kilka gramów lub kilkaset gramów na porcję, to sygnał, że jest błąd skali albo jednostek.
Najczęściej: (1) odczytanie ilości dla innej liczby porcji niż trzeba, (2) pomylenie gramów z kilogramami, (3) użycie złego przelicznika (np. 50/5 zamiast 50/10), (4) zaokrąglenie na początku zamiast na końcu obliczeń.
Trzeba podać wynik w jednostkach zgodnych z odpowiedziami i czytelnych w praktyce. Jeśli odpowiedzi są w kilogramach, przelicz z gramów na kg (dzieląc przez 1000). Najlepiej przeliczać po wykonaniu mnożenia, aby nie gubić dokładności.
Podziel łączną ilość ogórków przez 50. To daje gramaturę na porcję i pomaga ocenić sensowność wyniku. Ten krok nie zastępuje przeliczenia z tabeli, ale jest świetną kontrolą poprawności oraz sposobem na wykrycie błędu w skali.
W zadaniach egzaminacyjnych i w profesjonalnej produkcji obowiązuje proporcja (skalowanie receptury). "Na oko" prowadzi do rozjazdu smaku, konsystencji i kosztów. Proporcja jest szybka, powtarzalna i pozwala planować zakupy oraz wydania magazynowe.
To znaczy, że wartości składników (np. ogórki, śmietana) są zestawione w formie normy/gramatury dla określonej liczby porcji. Twoim zadaniem jest odczytać liczby bez pomyłek i przeliczyć je na wymaganą liczbę porcji, zachowując jednostki.
Ćwicz seriami: przeliczanie receptur na 20, 50 i 100 porcji oraz zamianę jednostek masy. Zawsze zapisuj: dane z tabeli, współczynnik skali, wynik dla każdego surowca. Na koniec rób kontrolę "na porcję", żeby wyłapać błąd rzędu wielkości.
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Receptury i normy gastronomiczne stosowane w szkole/na praktykach (tabele gramatur)
  • Zadania rachunkowe z technologii gastronomicznej: przeliczanie porcji i surowców
  • Powtórzenie matematyki praktycznej: proporcje, procenty, zamiana jednostek

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego