KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 14.
Korzystając z zależności ft = p · n (gdzie p oznacza skok gwintu), oblicz posuw minutowy ft przy toczeniu gwintu, którego parametry przedstawione są na wyświetlaczu układu pomiarowego tokarki. Obroty wrzeciona tokarki wynoszą n = 300 obr/min.
Ilustracja przedstawia ekran wyświetlacza układu pomiarowego tokarki, używanego w kontekście egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Posuw minutowy przy toczeniu gwintu wynika z kinematyki: w jednym obrocie wrzeciona narzędzie musi przesunąć się o skok p. Z ekranu odczytujemy p = 1,5 mm, a dane zadania podają n = 300 obr/min, więc ft = p·n = 1,5·300 = 450 mm/min.

Pełne wyjaśnienie:

W toczeniu gwintu ruch posuwowy narzędzia w osi tokarki musi być ściśle zsynchronizowany z obrotami wrzeciona. Wynika to z geometrii gwintu: po każdym pełnym obrocie przedmiotu obrabianego narzędzie powinno przesunąć się wzdłuż osi dokładnie o skok gwintu p. Dlatego dla gwintowania stosuje się podstawową zależność kinematyczną:

ft = p · n, gdzie:
p – skok gwintu w mm,
n – prędkość obrotowa wrzeciona w obr/min,
ft – posuw minutowy w mm/min.

Z wyświetlacza parametrów gwintu odczytujemy SKOK (mm) = 1,5. W treści zadania podano n = 300 obr/min. Podstawiamy do wzoru:

ft = 1,5 mm · 300 obr/min = 450 mm/min.

Odpowiedź "450 mm/min" jest poprawna, bo zachowuje wymaganą synchronizację: 300 obrotów w ciągu minuty oznacza 300 "kroków" po 1,5 mm każdy.

Pozostałe wartości są zaniżone i oznaczałyby, że narzędzie przesuwa się za wolno względem obrotów. Skutkiem byłby nieprawidłowy zarys/parametry gwintu (np. inny efektywny skok) oraz ryzyko pogorszenia jakości powierzchni. W praktyce częstą pomyłką jest też użycie średnicy zamiast skoku albo wybór liczby 300 "bo występuje w treści", bez wykonania mnożenia i kontroli jednostek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Posuw minutowy ft to droga, jaką narzędzie przesuwa się wzdłuż osi tokarki w ciągu 1 minuty (mm/min). Przy toczeniu gwintu musi być zsynchronizowany z obrotami wrzeciona, aby po każdym obrocie uzyskać właściwy skok.
Bo w czasie jednego obrotu przedmiotu narzędzie musi przesunąć się o skok gwintu p. Jeśli w minutę jest n obrotów, to w minutę potrzeba n takich przesunięć, czyli łącznie p·n mm/min.
Szukaj pola opisanego jako SKOK (mm) lub P. To właśnie wartość p we wzorze. Nie myl jej ze średnicą (np. "ŚREDNICA (mm) 16"), bo średnica nie wchodzi do zależności ft = p·n.
Podstawiasz do wzoru: ft = p·n. Czyli 1,5 · 300 = 450. Jednostki: mm · obr/min daje mm/min, więc wynik to 450 mm/min.
W tym typie zadania nie. Do obliczenia posuwu minutowego przy gwintowaniu z zależności kinematycznej potrzebujesz tylko skoku p i obrotów n. Średnica jest istotna dla doboru gwintu i narzędzia, ale nie do samego mnożenia p·n.
Typowe pomyłki to: odczytanie niewłaściwej wartości z ekranu (średnica zamiast skoku), błąd jednostek, przepisanie p jako 15 zamiast 1,5 oraz wybór odpowiedzi "300", bo pojawia się w treści. Pomaga zapis: p w mm, n w obr/min, wynik w mm/min.
ft = p·n. Gdy p = 1 mm, wtedy ft liczbowo równa się n (mm/min). Gdy p > 1 mm, wynik będzie większy od n. Gdy p < 1 mm, wynik będzie mniejszy od n.
Za mały posuw względem obrotów oznacza brak właściwej synchronizacji ruchów. W praktyce gwint może wyjść o niewłaściwym skoku lub z deformacją zarysu, a narzędzie może "prześlizgiwać się" po materiale, pogarszając jakość powierzchni i stabilność procesu.
Trzeba uważać: w gwintach wielozwojnych rozróżnia się skok i posuw (lead). Zależność kinematyczna dotyczy przesunięcia na obrót, więc w takich przypadkach należy użyć właściwej wartości przesunięcia na obrót (zależnej od liczby zwojów).
Wykonaj kontrolę "na obroty": skoro n = 300 obr/min, to w minutę jest 300 obrotów. Jeśli skok p = 1,5 mm, to na każdy obrót ma być 1,5 mm przesuwu. 300 · 1,5 = 450 mm/min. Dodatkowo sprawdź, czy jednostka końcowa to mm/min.
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że posuw minutowy przy toczeniu gwintu wynika z kinematyki: w jednym obrocie wrzeciona narzędzie musi przesunąć się o skok p.

Materiały:

  • Podręczniki z technologii obróbki skrawaniem (toczenie gwintów, kinematyka posuwu)
  • Instrukcja obsługi/dokumentacja tokarki (opis gwintowania i ustawiania posuwów)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji dotyczącej użytkowania obrabiarek skrawających (zadania rachunkowe z parametrami skrawania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego