KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 18.
Określ prędkość skrawania, jeżeli prędkość obrotowa wrzeciona tokarki wynosi 800 obr/min, a średnica toczonego elementu wynosi 100 mm.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prędkość skrawania w toczeniu oblicza się ze wzoru: Vc = π · D · n / 1000, gdzie D jest w mm, n w obr/min, a wynik w m/min. Dla D = 100 mm i n = 800 obr/min: Vc = 3,1416 · 100 · 800 / 1000 ≈ 251,2 m/min. Pozostałe wartości wynikają zwykle z błędnej konwersji jednostek lub podstawienia.

Pełne wyjaśnienie:

W toczeniu prędkość skrawania Vc to prędkość liniowa punktu na obwodzie obrabianej średnicy w miejscu skrawania. Jest ona powiązana z prędkością obrotową wrzeciona n oraz średnicą D zależnością wynikającą z obwodu koła.

Stosuje się wzór (dla D podanej w milimetrach):
Vc = (π · D · n) / 1000
gdzie:
• D – średnica w miejscu skrawania [mm]
• n – prędkość obrotowa [obr/min]
• 1000 – przeliczenie z mm na m

Podstawienie danych:
D = 100 mm, n = 800 obr/min
Vc = 3,1416 · 100 · 800 / 1000 = 3,1416 · 80 = 251,328 ≈ 251,2 m/min (po zaokrągleniu).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Wartości typu 12,5 m/min lub 8 m/min są typowe dla sytuacji, gdy ktoś omyłkowo dzieli przez 10 000, myli jednostki (np. traktuje D w cm lub w m bez konsekwencji), albo podstawia promień zamiast średnicy. Z kolei 190 m/min bywa wynikiem przyjęcia innej średnicy niż podana (np. intuicyjnego "mniejszego D") lub użycia przybliżeń/zaokrągleń na wczesnym etapie obliczeń. Na egzaminie najbezpieczniej jest zawsze zapisać wzór, dopilnować jednostek i wykonać rachunek do końca, a dopiero potem zaokrąglać.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej używa się wzoru: Vc = π · D · n / 1000, gdy D jest w mm, a n w obr/min. Wynik otrzymasz w m/min. Kluczowe jest poprawne podstawienie średnicy w miejscu skrawania oraz przeliczenie mm→m przez podzielenie przez 1000.
Dzieli się przez 1000, bo średnica D jest zwykle podana w milimetrach, a prędkość skrawania Vc ma wyjść w metrach na minutę. Ponieważ 1000 mm = 1 m, ten krok zapewnia poprawną konwersję jednostek i chroni przed wynikiem zawyżonym 1000 razy.
Vc to prędkość liniowa na obwodzie obrabianego wałka w punkcie, gdzie narzędzie skrawa materiał. Nie jest to prędkość posuwu ani obroty wrzeciona. Vc wpływa na temperaturę, trwałość ostrza, jakość powierzchni i czas obróbki.
Najczęściej: D w milimetrach (mm), n w obrotach na minutę (obr/min), a Vc w metrach na minutę (m/min). Jeśli w zadaniu pojawią się inne jednostki (np. D w metrach), trzeba konsekwentnie je stosować, aby uniknąć błędu rzędu wielkości.
Gdy znasz Vc i D, możesz wyznaczyć obroty: n = (1000 · Vc) / (π · D) (dla D w mm). To typowe przekształcenie na egzaminie i w praktyce przy doborze nastaw tokarki, gdy technologia podaje Vc.
Przy tych samych obrotach n większa średnica D oznacza większy obwód, a więc dłuższą drogę pokonaną w jednym obrocie. To automatycznie zwiększa prędkość liniową na obwodzie, czyli Vc. Dlatego przy zmianie średnicy trzeba często korygować obroty wrzeciona.
Nie da się poprawnie policzyć bez π, bo π wynika z geometrii koła (obwód = π·D). Możesz użyć przybliżenia π ≈ 3,14 (zwykle wystarcza na egzaminie) albo 3,1416 dla większej dokładności. Ważne, by nie zaokrąglać zbyt wcześnie i nie gubić jednostek.
Najczęstsze mechanizmy błędów to: brak podziału przez 1000 (wynik 1000× za duży), podstawienie promienia zamiast średnicy (wynik 2× za mały), oraz chaos jednostek (cm zamiast mm). Zdarza się też pomylenie Vc z posuwem lub wpisanie obrotów w złej skali.
Zmniejszenie Vc rozważa się m.in. przy materiałach trudnoskrawalnych, słabym chłodzeniu, niestabilnym mocowaniu, drganiach, dużych wysięgach narzędzia lub gdy szybko zużywa się ostrze. Niższa Vc może poprawić trwałość narzędzia, choć zwykle wydłuża czas obróbki.
Stosuj uproszczenia: policz najpierw D·n, potem podziel przez 1000, a na końcu pomnóż przez 3,14. Dla 100 mm i 800 obr/min: (100·800)/1000 = 80, a 80·3,14 ≈ 251. Taka kontrola szybko wykrywa błędy rzędu wielkości.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 68% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Sandvik Coromant – Knowledge: Cutting speed and spindle speed (zależność Vc, n i D), https://www.sandvik.coromant.com/en/knowledge/machining-formulas-definitions/pages/cutting-speed-and-spindle-speed.aspx (dostęp: 2026-03-01)
  • Seco Tools – Machining formulas / cutting speed & spindle speed (wzór i przeliczenia jednostek), https://www.secotools.com/article/p_027184 (dostęp: 2026-03-01)
  • Kennametal – Machining Calculators / Cutting speed (zależność prędkości skrawania od średnicy i obrotów), https://www.kennametal.com/us/en/resources/engineering-calculators.html (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Poradniki technologiczne obróbki skrawaniem (rozdziały o toczeniu i parametrach skrawania)
  • Karty katalogowe producentów narzędzi skrawających (zależności Vc–n–D)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji MEC.5 dotyczące doboru parametrów toczenia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego