KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 14.
Korzystając z zależności ft = p • n (gdzie p oznacza skok gwintu), oblicz posuw minutowy ft przy toczeniu gwintu, którego parametry przedstawione są na wyświetlaczu układu pomiarowego tokarki. Obroty wrzeciona tokarki wynoszą n = 300 obr./min.
Ilustracja przedstawia ekran wyświetlacza układu pomiarowego tokarki, który jest używany w kontekście egzaminu zawodowego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Posuw minutowy przy toczeniu gwintu liczy się ze wzoru ft = p · n, gdzie p to skok gwintu w mm/obr, a n to obroty w obr./min. Z odczytanego skoku p = 1,5 mm i n = 300 obr./min otrzymujemy ft = 1,5 · 300 = 450 mm/min.

Pełne wyjaśnienie:

W toczeniu gwintów posuw narzędzia jest ściśle powiązany z geometrią gwintu. W każdej pełnej rewolucji wrzeciona (1 obrót) nóż musi przesunąć się wzdłuż osi dokładnie o skok gwintu p, aby kolejne zwoje miały prawidłowy odstęp.

Dlatego zależność na posuw minutowy ma postać:

ft = p · n

  • p – skok gwintu (mm/obr), odczytywany z parametrów gwintu (np. z wyświetlacza/układu pomiarowego),
  • n – prędkość obrotowa wrzeciona (obr./min), podana w treści.

W tym zadaniu obroty wynoszą n = 300 obr./min, a z danych gwintu odczytuje się p = 1,5 mm. Podstawienie do wzoru:

ft = 1,5 mm/obr · 300 obr./min = 450 mm/min

Jednostki "obr" skracają się, więc wynik naturalnie wychodzi w mm/min.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "200 mm/min" sugeruje skok około 0,67 mm (200/300), co nie odpowiada odczytanym parametrom gwintu; to typowy efekt pomyłki w danych lub odczytu.
  • "300 mm/min" odpowiadałoby skokowi 1,0 mm (300/300). Często jest wybierane przez osoby, które nie uwzględniają skoku i "przepisują" tylko obroty jako posuw.
  • "150 mm/min" odpowiadałoby skokowi 0,5 mm (150/300). To może wynikać z błędu przestawienia przecinka lub założenia zbyt małego skoku.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze kontroluj sens jednostek. Jeśli p jest w mm/obr, a n w obr./min, to iloczyn musi dać mm/min. Dodatkowo możesz zrobić szybki "test wsteczny": podziel wynik przez n i sprawdź, czy odzyskasz skok gwintu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skok gwintu to odległość osiowa między odpowiadającymi sobie punktami sąsiednich zwojów. W toczeniu i w dokumentacji technicznej podaje się go najczęściej w mm, a w obliczeniach posuwu traktuje jako mm/obr (ile mm przesuwa się nóż na 1 obrót wrzeciona).
Stosuje się zależność f = p · n, gdzie p to skok gwintu (mm/obr), a n to obroty wrzeciona (obr./min). Wynik wychodzi w mm/min. Kluczowe jest poprawne odczytanie skoku gwintu z parametrów gwintu.
Bo inaczej narzędzie nie trafi w tę samą helisę gwintu przy każdym obrocie. Jeśli posuw na obrót byłby inny niż skok, zwoje miałyby zły odstęp, a gwint nie pasowałby do nakrętki/śruby. To warunek geometrii gwintu, a nie "dobór technologiczny".
Posuw minutowy ma jednostkę mm/min i zależy od obrotów. Posuw na obrót ma jednostkę mm/obr i w toczeniu gwintów jest równy skokowi. Gdy w treści masz obr./min i skok, a pytają o mm/min, to chodzi o iloczyn p·n.
Najczęstsze to: pomylenie jednostek (traktowanie p jako mm/min), przepisanie samego n jako posuwu, błędny odczyt skoku z wyświetlacza (np. 1,5 zamiast 0,5) oraz przestawienie przecinka. Pomaga szybka kontrola: f/n powinno dać skok gwintu.
Tak, przekształcasz wzór do postaci p = f / n. To dobra metoda kontroli poprawności obliczeń: jeśli po podzieleniu wyniku przez obroty wychodzi skok zgodny z danymi, rachunek jest spójny. Jeśli wychodzi inny, gdzieś jest błąd w podstawieniu.
Przed rozpoczęciem obróbki (ustawienia technologiczne), przy zmianie obrotów wrzeciona oraz przy problemach jakościowych gwintu (zły zarys, rozjechany skok). Dla bezpieczeństwa narzędzia i poprawności wymiarowej warto sprawdzić, czy ustawienia faktycznie dają posuw zgodny ze skokiem.
Kluczowy jest skok gwintu p (czasem podany jako "P" lub "pitch") oraz informacja, że toczenie dotyczy gwintu o określonym skoku. Obroty n zwykle są podane w treści. Bez p nie da się jednoznacznie wyliczyć posuwu minutowego.
Wprost w tym wzorze nie: f = p · n zależy od skoku i obrotów. Średnica wpływa jednak na dobór obrotów (prędkość skrawania) i na obciążenie narzędzia, więc pośrednio może wpływać na ustawienia n, a przez to na f.
Wykonaj kontrolę wsteczną: p = f/n. Jeśli wychodzi typowy skok gwintu (zgodny z danymi w zadaniu), wynik jest realistyczny. Dodatkowo sprawdź rząd wielkości: przy n=300 obr./min i p około 1–2 mm posuw powinien być w setkach mm/min.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Podręcznik do obróbki skrawaniem: toczenie i gwintowanie (dział o parametrach skrawania)
  • Instrukcja/DTR tokarki lub sterowania CNC (sekcja: toczenie gwintów, parametry posuwu)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z MEC.5 dotyczące obliczeń parametrów obróbki

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego