Zadanie polega na przeliczeniu receptury z partii referencyjnej (100 kg galaretek cytrynowych) na znacznie większą partię (5 000 kg wyrobu gotowego). W takich zadaniach zakłada się skalowanie proporcjonalne, czyli że ilości surowców rosną wprost proporcjonalnie do masy planowanej produkcji.
Krok 1: wyznacz współczynnik skali.
Skoro receptura jest na 100 kg, a chcemy 5 000 kg, to współczynnik skali wynosi: 5 000 / 100 = 50.
Krok 2: przemnóż ilość żelatyny z receptury przez współczynnik skali.
Wynik 400 kg oznacza, że w recepturze bazowej na 100 kg przypada 8 kg żelatyny (bo 400 / 50 = 8). Zatem dla partii 5 000 kg: 8 kg × 50 = 400 kg.
Dlaczego pozostałe wyniki są niepoprawne?
- 160 kg odpowiadałoby 3,2 kg żelatyny na 100 kg (160 / 50), czyli zbyt mało względem receptury wynikającej z zadania — to typowy skutek pomylenia współczynnika skali lub błędu w odczycie.
- 1 600 kg oznaczałoby 32 kg na 100 kg (1 600 / 50) — to zwykle rezultat dopisania zera lub przemnożenia przez 200 zamiast 50.
- 4 000 kg oznaczałoby 80 kg na 100 kg (4 000 / 50), co jest nielogiczne technologicznie i wskazuje na błąd rzędu wielkości (np. potraktowanie 5 000 jako 50 000 albo użycie złego mianownika).
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zawsze policz współczynnik skali (tu 50) i sprawdź "sensowność" wyniku, przeliczając wstecz na 100 kg (dzielenie przez 50). To szybko wykrywa pomyłki w zerach.
