KWALIFIKACJA SPC7 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 7.
Korzystając z zamieszczonej receptury na 1 kg ciasta z owocami oblicz, ile jaj należy użyć do produkcji 100 kg wyrobu gotowego, jeżeli jedno jajo waży 50 g.
Ilustracja przedstawia tabelę z recepturą na 1 kg ciasta z owocami, która może być używana w kontekście egzaminu zawodowego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skalujemy recepturę z 1 kg do 100 kg (mnożymy ilość jaj ×100). Następnie przeliczamy na sztuki, korzystając z masy 1 jaja: 50 g = 0,05 kg. Po zsumowaniu wychodzi 400 jaj, bo 400×50 g daje 20 kg masy jaj w partii 100 kg.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie dotyczy rachunku technologicznego: przeliczenia surowca z receptury jednostkowej (na 1 kg) na większą partię (100 kg) oraz przeliczenia masy na liczbę sztuk.

Krok 1: skalowanie receptury.
Jeżeli receptura jest podana na 1 kg ciasta, to dla 100 kg wyrobu przyjmujemy współczynnik skalowania równy 100. Oznacza to, że każdą ilość surowca z receptury na 1 kg mnożymy przez 100.

Krok 2: przejście z masy na liczbę jaj.
W treści podano, że jedno jajo waży 50 g. To kluczowe, bo w produkcji jaja często rozlicza się w sztukach, a receptury i bilanse masowe bywają w kilogramach. Wygodnie przeliczyć 50 g na kilogramy: 50 g = 0,05 kg. Liczbę jaj obliczamy ze wzoru:
liczba sztuk = masa jaj w partii / masa 1 sztuki.

Dlaczego poprawna odpowiedź to 400 sztuk?
Wynik 400 oznacza, że masa jaj użytych w całej partii to 400 × 50 g = 20 000 g = 20 kg. Taki wynik jest spójny z przeliczeniem jednostek i proporcją dla partii 100 kg.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 300 sztuk – odpowiada masie 15 kg jaj. To typowy błąd z nieprawidłowym skalowaniem (np. zaniżenie ilości jaj na 1 kg) albo pomyłka w mnożeniu/dzieleniu.
  • 200 sztuk – odpowiada masie 10 kg jaj. Często wynika z pominięcia jednego etapu rachunku (np. przeliczenia 1 kg → 100 kg) lub błędnego zaokrąglenia.
  • 600 sztuk – odpowiada masie 30 kg jaj. To częsty skutek "podwójnego przeliczenia" (np. błędne potraktowanie 50 g jako 0,5 kg lub przeszacowanie liczby jaj w recepturze jednostkowej).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonaj kontrolę sensowności: przemnóż liczbę jaj przez 50 g i sprawdź, czy masa jaj jest logiczna w odniesieniu do masy całej partii.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosujesz współczynnik skalowania: 100 kg / 1 kg = 100. Każdy składnik z receptury na 1 kg mnożysz przez 100. Potem, jeśli trzeba, zamieniasz masy na sztuki (np. jaja) przez podzielenie przez masę jednej sztuki.
Bo receptury i bilanse surowcowe często podają ilości w masie (kg, g), a w praktyce jaja rozlicza się w sztukach. Masa jednego jaja pozwala przejść z masy całkowitej jaj w partii na liczbę jaj do wydania z magazynu.
1 kg = 1000 g, więc 50 g to 50/1000 kg = 0,05 kg. Tę wartość wygodnie podstawiasz do wzoru: liczba jaj = masa jaj w partii / 0,05 kg.
Zrób kontrolę: pomnóż liczbę jaj przez 50 g i przelicz na kg. Otrzymasz masę jaj w partii. Jeśli wynik daje np. kilka kilogramów na 100 kg wyrobu albo kilkadziesiąt kilogramów, zastanów się, czy to pasuje do typu ciasta.
W zadaniach może to mieć znaczenie, bo wypiek powoduje ubytek masy (parowanie wody). Jeśli nie doprecyzowano, zwykle przyjmuje się interpretację zgodną z recepturą i poleceniem. Na egzaminie czytaj uważnie, czy występuje "wyrób gotowy".
Najczęstsze są: pomylenie g z kg, pominięcie przeliczenia 1 kg → 100 kg, oraz dzielenie przez 50 zamiast przez 0,05 kg. Pomaga zapisanie jednostek przy każdym kroku i końcowa kontrola masy jaj.
Najpierw przelicz ilość jaj z receptury na całą partię (mnożenie przez współczynnik skalowania), a potem podziel masę jaj przez 50 g (lub 0,05 kg). Otrzymasz liczbę sztuk do pobrania z magazynu.
To typowa sytuacja technologiczna. Gdy znasz masę jednostkową jaja (np. 50 g), liczysz: sztuki = masa całkowita / 50 g. Jeśli wynik nie jest całkowity, w praktyce ustala się zasady zaokrąglania lub używa masy jaj płynnych.
Przede wszystkim rachunek technologiczny, planowanie zużycia surowców, przeliczenia recepturowe oraz podstawy gospodarki magazynowej. To kompetencje potrzebne do organizowania i nadzorowania produkcji wyrobów spożywczych.
Zapamiętaj: 1 kg = 1000 g. Przesuwasz przecinek o trzy miejsca: 50 g = 0,05 kg; 20 000 g = 20 kg. Utrzymuj jeden system jednostek w całym zadaniu (najlepiej kg), wtedy łatwiej uniknąć pomyłek.
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Skalujemy recepturę z 1 kg do 100 kg (mnożymy ilość jaj ×100)."

Źródła:

  • BIPM, The International System of Units (SI) – SI Brochure (definicje i relacje jednostek masy: kilogram, gram), https://www.bipm.org/en/publications/si-brochure (dostęp 2026-02-18)
  • NIST, SI Units – Mass (informacje o jednostkach masy i przeliczeniach w systemie SI), https://www.nist.gov/pml/owm/metric-si/si-units (dostęp 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręcznik do technologii cukierniczej/piekarskiej – dział o recepturach i przeliczeniach na partie produkcyjne
  • Zbiór zadań z rachunku technologicznego w produkcji żywności (proporcje, bilanse surowcowe)
  • Materiały szkolne z jednostek miar i przeliczeń (g↔kg) oraz zadania z proporcji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego