KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 32.
Którą część silnika elektrycznego zamieszczono na rysunku?
Ilustracja przedstawia przewietrznik, który jest częścią silnika elektrycznego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przewietrznik to wentylator (zwykle z łopatkami) osadzony na wale silnika, którego zadaniem jest wymuszanie przepływu powietrza i chłodzenie maszyny.
Tarcze (łożyskowa/kołnierzowa) są elementami konstrukcyjnymi podpierającymi łożyska lub umożliwiającymi mocowanie, a osłona przewietrznika to obudowa chroniąca wentylator.

Pełne wyjaśnienie:

W silnikach elektrycznych spotyka się kilka elementów, które na rysunkach bywają do siebie podobne (okrągłe pokrywy, tarcze, osłony). Żeby poprawnie rozpoznać część, warto powiązać wygląd i położenie elementu z jego funkcją.

"Przewietrznik." jest poprawny, gdy na rysunku widać element przypominający wentylator: posiada łopatki lub kształt wirnika wentylatora i jest zwykle osadzony na wale, przy tylnej części silnika. Jego zadaniem jest wymuszanie przepływu powietrza przez kanały chłodzące (obniżenie temperatury uzwojeń i rdzenia, poprawa warunków pracy łożysk).

"Osłonę przewietrznika." łatwo pomylić z przewietrznikiem, bo osłona znajduje się w tym samym obszarze silnika. Różnica polega na tym, że osłona to element nieruchomy (obudowa/kratka/tunel powietrzny), który zabezpiecza wirujący wentylator oraz kieruje strumień powietrza. Jeśli na rysunku nie ma łopatek lub widać obudowę z otworami, wtedy częściej pasuje osłona, nie sam przewietrznik.

"Tarczę łożyskową." (pokrywa łożyskowa/end shield) rozpoznaje się po tym, że stanowi część korpusu silnika, w której osadzone jest łożysko. Nie ma funkcji tłoczenia powietrza. Na rysunku zwykle widać ją jako masywną tarczę zamykającą korpus z miejscem pod łożysko, a nie jako element o łopatkach.

"Tarczę kołnierzową." wiąże się z mocowaniem silnika kołnierzem do maszyny/obudowy. Charakterystyczne są otwory montażowe i kołnierz przylegający do powierzchni mocowania. Taki element jest konstrukcyjny i nie pełni roli wentylatora.

Na egzaminie pomocne jest szybkie pytanie kontrolne: czy element ma cechy części wirującej, która porusza powietrze? Jeżeli tak, wybór zwykle kieruje się w stronę przewietrznika; jeżeli jest to część nieruchoma otaczająca wentylator, bardziej pasuje osłona; jeżeli widać gniazdo łożyska lub kołnierz z otworami, właściwsza będzie tarcza.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przewietrznik to wentylator zamontowany na wale silnika, który wymusza obieg powietrza w celu chłodzenia maszyny. Dzięki temu ogranicza przegrzewanie uzwojeń i rdzenia. Zwykle ma widoczne łopatki i pracuje jako element wirujący.
Przewietrznik jest częścią wirującą (łopatki, kształt wentylatora) osadzoną na wale. Osłona przewietrznika jest nieruchoma: to obudowa/kratka, która chroni wentylator i kieruje przepływ powietrza. Na rysunku szukaj, czy element wygląda na "wirnik" czy "pokrywę".
Podczas pracy silnik wydziela ciepło (straty w miedzi i żelazie). Wentylacja z przewietrznikiem odprowadza to ciepło, stabilizuje temperaturę i poprawia niezawodność. Brak chłodzenia może skrócić żywotność izolacji oraz zwiększyć ryzyko awarii.
Tarcza łożyskowa to element konstrukcyjny zamykający korpus silnika, w którym znajduje się gniazdo łożyska podpierającego wał. Nie służy do tłoczenia powietrza. Na rysunkach bywa pokazana jako masywna tarcza na końcu silnika, często w rejonie łożysk.
Tarcza kołnierzowa (mocowanie kołnierzowe) to część umożliwiająca przykręcenie silnika do maszyny lub płyty montażowej. Rozpoznasz ją po kołnierzu i otworach montażowych. Stosuje się ją tam, gdzie ważne jest osiowe ustawienie i stabilne połączenie mechaniczne.
Typowe objawy to wzrost temperatury obudowy, częstsze zadziałania zabezpieczeń termicznych, spadek trwałości łożysk oraz nienaturalne dźwięki (tarcie, wibracje) w okolicy wentylatora. Czasem widać też pęknięcia łopatek lub poluzowanie na wale.
Tak. Osłona chroni użytkownika przed kontaktem z wirującym wentylatorem i ogranicza ryzyko wciągnięcia zanieczyszczeń. Może też kierować strumień powietrza, więc jej brak bywa przyczyną gorszego chłodzenia. W praktyce to problem zarówno BHP, jak i techniczny.
Najczęstsze jest mylenie części wirujących z osłonami oraz utożsamianie każdej "okrągłej" części z tarczą. Pomaga sprawdzanie funkcji: chłodzenie (wentylator), ochrona/kierowanie powietrza (osłona), podparcie wału (tarcza łożyskowa), mocowanie (kołnierz).
Najlepiej pracować na przekrojach i zdjęciach: wskazuj po kolei wentylator, osłonę, tarcze, łożyska i wał. Dodaj skojarzenia funkcjonalne (co chłodzi, co mocuje, co podpiera). Skuteczne są też krótkie fiszki z nazwą i jednym kryterium rozpoznania.
Najczęściej przewietrznik jest na końcu wału po stronie przeciwnej do napędu (tzw. strona wentylatora), wewnątrz osłony przewietrznika. Taka lokalizacja ułatwia zasysanie i tłoczenie powietrza przez żebra chłodzące korpusu oraz kanały wentylacyjne.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przewietrznik to wentylator (zwykle z łopatkami) osadzony na wale silnika, którego zadaniem jest wymuszanie przepływu powietrza i chłodzenie maszyny.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z elektromechaniki: budowa i eksploatacja maszyn elektrycznych
  • Karty katalogowe/DTR producentów silników (opisy części: fan, fan cover, end shield, flange)
  • Atlas rysunków przekrojowych silników (identyfikacja elementów po widoku)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego