W niwelacji punktów rozproszonych (gdy punkty szczegółowe nie tworzą regularnej siatki) kluczowym etapem jest wyznaczenie wysokości stanowiska instrumentu (HS). Bez HS nie da się poprawnie obliczać wysokości kolejnych punktów, bo wszystkie dalsze odczyty na łacie odnoszą się właśnie do poziomu osi celowej instrumentu.
HS wyznacza się przez niwelację do reperów, czyli nawiązanie do punktu o znanej wysokości (reperu). Procedura jest typowa: instrument ustawia się w terenie, wykonuje odczyt na łacie ustawionej na reperze (odczyt wsteczny a), a następnie oblicza się HS ze wzoru: HS = HR + a, gdzie HR to znana wysokość reperu. Dopiero potem mierzy się punkty rozproszone: dla punktu szczegółowego wykonuje się odczyt b i liczy jego wysokość H = HS − b.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- Niwelacja siatkowa opisuje organizację pomiaru wielu punktów w regularnej siatce (np. do modelu terenu). Nie jest metodą wyznaczania HS; HS i tak wyznacza się przez nawiązanie do reperu.
- Metoda ortogonalna służy do pomiarów sytuacyjnych (wyznaczania położenia punktu w planie, XY) przez domiary prostokątne. Nie wyznacza HS.
- Metoda biegunowa również dotyczy sytuacji (XY) i opiera się na kierunku oraz odległości. Nie jest procedurą do ustalania wysokości stanowiska instrumentu w niwelacji.
Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: przed pomiarem wysokości punktów szczegółowych zawsze wykonuje się nawiązanie do reperu, aby mieć pewną i kontrolowalną podstawę wysokościową.
