KWALIFIKACJA BUD18 - STYCZEŃ 2020 (test 2)

PYTANIE NR 3.
Którą metodę niwelacji należy zastosować w celu wyznaczenia wysokości punktu C, niedostępnego do bezpośredniego pomiaru, w sposób przedstawiony na rysunku?
Ilustracja przedstawia schemat niwelacji trygonometrycznej, używanej w geodezji do wyznaczania wysokości punktu C, który
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Niwelację trygonometryczną stosuje się wtedy, gdy punkt jest niedostępny dla bezpośredniego pomiaru (np. nie można postawić łaty).
Różnicę wysokości wyznacza się z pomiaru kąta pionowego oraz odległości, co odpowiada schematom przedstawianym na rysunkach w tego typu zadaniach.

Pełne wyjaśnienie:

Jeżeli punkt C jest niedostępny do bezpośredniego pomiaru, to w praktyce oznacza to, że nie da się w tym miejscu wykonać klasycznego odczytu na łacie niwelacyjnej ani ustawić jej dokładnie w punkcie. W takiej sytuacji stosuje się niwelację trygonometryczną, w której przewyższenie (różnica wysokości) wyznacza się na podstawie pomiaru kąta pionowego oraz odległości (zwykle instrumentem typu tachimetr/total station).

Odpowiedź "Trygonometryczną." jest poprawna, ponieważ ta metoda pozwala przenieść informację wysokościową na punkt, do którego nie da się podejść z łatą. Wystarczy mieć stanowisko pomiarowe oraz możliwość celowania na punkt (bez fizycznego wejścia w to miejsce).

  • "Geometryczną w przód." jest nieadekwatna w typowym rozumieniu niwelacji geometrycznej, bo opiera się na odczytach na łacie ustawionej na punktach, które trzeba fizycznie osiągnąć. Gdy punkt jest niedostępny, sam odczyt staje się niemożliwy.
  • "Geometryczną ze środka." również wymaga ustawienia łaty na punktach, między którymi wyznacza się przewyższenie (przód/tył). Metoda "ze środka" redukuje wpływ błędów celowej, ale nie rozwiązuje problemu braku dostępu do punktu.
  • "Reperów." nie jest nazwą metody niwelacji. Reper to stabilizowany punkt osnowy wysokościowej o znanej rzędnej (wysokości), wykorzystywany jako odniesienie, ale nie stanowi samodzielnej metody pomiaru.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się sformułowanie "punkt niedostępny" oraz schemat z kątem pionowym/odległością, najczęściej chodzi o niwelację trygonometryczną wykonywaną tachimetrem. Gdy widzisz łaty i odczyty wstecz/w przód, wtedy rozważasz niwelację geometryczną.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Niwelacja trygonometryczna to metoda wyznaczania różnic wysokości na podstawie pomiaru kąta pionowego i odległości (np. tachimetrem). Stosuje się ją m.in. wtedy, gdy punkt jest trudnodostępny i nie można ustawić na nim łaty niwelacyjnej.
Bo w niwelacji geometrycznej zwykle trzeba wykonać odczyt na łacie ustawionej dokładnie w punkcie. Jeśli punkt jest niedostępny (skarpa, dach, za przeszkodą), nie da się postawić łaty, więc korzysta się z celowania na punkt i obliczenia przewyższenia z kąta i odległości.
Najczęściej potrzebujesz: kąta pionowego (lub zenitalnego), odległości (skośnej albo poziomej) oraz informacji o wysokości instrumentu i/lub celu. Z tych danych oblicza się różnicę wysokości między stanowiskiem a punktem.
W niwelacji geometrycznej "ze środka" niwelator stoi mniej więcej pośrodku między łatami, co ogranicza wpływ błędów. W "w przód" przenosisz wysokość w kolejnych krokach (ciąg stanowisk). Obie metody wymagają jednak dostępu do punktów dla ustawienia łaty.
Nie. Reper to punkt o znanej wysokości (odniesienie) wykorzystywany w pomiarach wysokościowych. Metodami są np. niwelacja geometryczna lub trygonometryczna. W zadaniach egzaminacyjnych warto oddzielać "co mierzę" (punkt) od "jak mierzę" (metoda).
Gdy liczy się szybkość i elastyczność pomiaru, a teren utrudnia podejście do punktu: skarpy, wykopy, obiekty mostowe, elementy na wysokości, strefy niebezpieczne. Wtedy celuje się z bezpiecznego stanowiska i wyznacza wysokość obliczeniowo.
Najczęściej: ignorowanie słowa "niedostępny" i wybór niwelacji geometrycznej, mylenie reperu z metodą, oraz kierowanie się skojarzeniem "niwelacja = łata". Pomaga szybki test: jeśli nie możesz postawić łaty w punkcie, rozważ metodę trygonometryczną.
Na schemacie zwykle widzisz instrument na stanowisku oraz linię celową do punktu, a także zaznaczony kąt pionowy i/lub odległość. To wskazuje, że przewyższenie będzie liczone z zależności trygonometrycznych, a nie z odczytów na łacie.
W praktyce najwygodniej wykonać ją tachimetrem (total station), bo mierzy jednocześnie kąty i odległości. Teoretycznie można użyć innych zestawów pomiarowych, ale na poziomie egzaminu zawodowego najczęściej zakłada się użycie tachimetru lub instrumentu o podobnej funkcji.
Warto utrwalić: różnicę między niwelacją geometryczną i trygonometryczną, pojęcia przewyższenie, kąt pionowy, odległość skośna, wysokość instrumentu oraz znaczenie reperu. Te elementy najczęściej decydują o poprawnym doborze metody.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Niwelacja – dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Niwelacja_trygonometryczna – dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Tachimetria – dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręcznik akademicki lub techniczny z geodezji: dział o niwelacji geometrycznej i trygonometrycznej
  • Materiały dydaktyczne szkół geodezyjnych dotyczące metod wyznaczania wysokości
  • Instrukcje producentów tachimetrów dotyczące pomiaru kąta pionowego i odległości oraz obliczania przewyższeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego