KWALIFIKACJA EKA2 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 24.
Która pomoc ewidencyjna w archiwum zakładowym nie jest dokumentacją archiwalną?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Karta udostępniania akt jest pomocą ewidencyjną służącą do rejestrowania faktu i warunków udostępnienia dokumentacji. Nie stanowi materiałów archiwalnych (dokumentacji archiwalnej) – jest dokumentem pomocniczym. Pozostałe pozycje to typowe dokumenty ewidencyjno-proceduralne związane z przekazaniem lub brakowaniem.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie sprawdza rozróżnienie między dokumentacją archiwalną (czyli materiałami archiwalnymi/aktami o wartości trwałej) a pomocami ewidencyjnymi i dokumentacją pomocniczą w archiwum zakładowym. Pomoc ewidencyjna ma przede wszystkim funkcję rejestracyjną i kontrolną: ułatwia wyszukiwanie, rozliczanie obiegu oraz dokumentowanie czynności wykonywanych na aktach.

Odpowiedź "Karta udostępniania akt." jest właściwa, ponieważ taka karta dokumentuje samą czynność udostępnienia (kto, kiedy, czego dotyczyło, zwrot), a więc jest narzędziem ewidencji i kontroli dostępu. Nie jest "dokumentacją archiwalną" w znaczeniu zasobu akt przechowywanych ze względu na ich wartość historyczną lub dowodową.

Pozostałe odpowiedzi mogą wprowadzać w błąd, bo również są dokumentami w archiwum zakładowym, ale ich funkcja jest inna:

  • "Spisy zdawczo-odbiorcze akt." to podstawowe zestawienia towarzyszące przekazywaniu akt do archiwum zakładowego; pełnią funkcję ewidencyjną i dowodową przekazania.
  • "Wykaz spisów zdawczo-odbiorczych." jest zbiorem informacji o sporządzonych spisach, czyli kolejną warstwą ewidencji pomagającą zarządzać dokumentacją przekazaną.
  • "Protokół brakowania dokumentacji niearchiwalnej." dokumentuje procedurę wybrakowania (zniszczenia) dokumentacji niearchiwalnej; choć dotyczy dokumentacji, jest elementem udokumentowania czynności i decyzji w procesie brakowania.

Klucz do rozwiązania: karta udostępniania opisuje incydentalną czynność udostępnienia i jest typową pomocą ewidencyjną, natomiast pozostałe dokumenty wiążą się z przekazaniem/wykazami/brakowaniem i bywają mylone ze "składem" dokumentacji archiwalnej. Na egzaminie warto pytać siebie: czy to są akta (treść merytoryczna działalności), czy jedynie zapis obsługi i ewidencji akt?

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pomoc ewidencyjna to dokument lub narzędzie, które porządkuje informacje o aktach i czynnościach na nich wykonywanych (np. przekazanie, wyszukiwanie, udostępnianie). Jej celem jest kontrola i szybkie dotarcie do właściwej jednostki aktowej, a nie zastępowanie samych akt.
W praktyce chodzi o akta przechowywane jako materiały o wartości trwałej (historycznej/dowodowej) oraz dokumentację zakwalifikowaną do długotrwałego przechowywania. To "treść" wytworzona w toku działalności jednostki, a nie same rejestry pomocnicze.
Ponieważ karta udostępniania opisuje jedynie fakt udostępnienia i obieg akt (kto, kiedy, zwrot), czyli jest zapisem czynności kontrolnej. Nie stanowi materiału o wartości archiwalnej równej samym aktom; pełni rolę pomocniczą w ewidencji i bezpieczeństwie udostępnień.
Spis zdawczo-odbiorczy dokumentuje przekazanie akt do archiwum zakładowego i pozwala jednoznacznie ustalić, jakie jednostki aktowe zostały przekazane oraz w jakiej liczbie. Ułatwia też wyszukiwanie akt i rozliczanie odpowiedzialności za kompletność przekazywanej dokumentacji.
To zestawienie (rejestr) wszystkich sporządzonych spisów zdawczo-odbiorczych. Pomaga szybko ustalić, pod jakim numerem i kiedy przekazano określoną partię akt oraz do jakiej komórki organizacyjnej dotyczy przekaz. Ułatwia nawigację po ewidencji archiwum.
Protokół sporządza się w toku procedury brakowania, czyli przygotowania do zniszczenia dokumentacji niearchiwalnej po upływie okresu przechowywania i po wymaganych uzgodnieniach. Jest to dokument potwierdzający decyzję i przebieg czynności, ważny dla rozliczalności i kontroli.
Akta zawierają merytoryczną treść spraw (dowody, decyzje, korespondencję) i są "produktem" działalności jednostki. Dokumenty pomocnicze opisują akta lub czynności na aktach (spisy, rejestry, karty udostępnień). Pomaga pytanie: czy to jest treść sprawy, czy tylko jej ewidencja?
Nie. W archiwum zakładowym mogą występować zarówno akta, jak i dokumentacja pomocnicza służąca do ewidencji, kontroli i obsługi procesów (np. udostępnianie, przekazywanie, brakowanie). Sam fakt przechowywania w archiwum nie przesądza o statusie "dokumentacji archiwalnej".
Najczęstsze są: utożsamianie każdej ewidencji z materiałami archiwalnymi, wybór odpowiedzi "najbardziej znanej" bez sprawdzenia definicji oraz mylenie dokumentów opisujących akta z samymi aktami. Pomaga systematyka: przekazanie (spisy), kontrola obiegu (karty), brakowanie (protokoły).
Najlepiej uczyć się na przykładach formularzy i sytuacji: przekazanie akt (spisy), wyszukiwanie (wykazy/rejestry), udostępnianie (karty), brakowanie (protokoły). Warto robić krótkie notatki "do czego służy dokument" i ćwiczyć kwalifikowanie: akta vs dokument pomocniczy.
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Karta udostępniania akt jest pomocą ewidencyjną służącą do rejestrowania faktu i warunków udostępnienia dokumentacji."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z kwalifikacji EKA.2 dotyczące archiwum zakładowego i pomocy ewidencyjnych
  • Podręczniki/opracowania z archiwistyki i kancelarii (część o ewidencji, udostępnianiu i brakowaniu)
  • Instrukcje kancelaryjne i archiwalne obowiązujące w jednostkach (do ćwiczeń z przykładami formularzy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego