Aktywne słuchanie polega na takim reagowaniu, aby druga osoba czuła się wysłuchana, zrozumiana i bezpieczna w rozmowie. W praktyce terapeuty zajęciowego szczególnie ważne jest rozróżnianie, czy terapeuta pracuje nad emocjami podopiecznego, czy nad treścią jego wypowiedzi.
Odpowiedź "Odzwierciedlenie." jest właściwa, ponieważ przytoczona reakcja terapeuty zawiera elementy typowe dla odzwierciedlania/empatycznej walidacji: zwrot "Rozumiem co Pani czuje" oraz odniesienie do perspektywy podopiecznej ("też bym się tak poczuł na Pani miejscu"). Celem jest nazwanie i uznanie przeżycia emocjonalnego, a nie doprecyzowanie faktów.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?
- "Podsumowanie." dotyczy syntetyzowania dłuższej wypowiedzi (np. kilku wątków) i porządkowania informacji. W cytacie nie ma skrótu czy zebrania najważniejszych punktów rozmowy, tylko reakcja wspierająca na emocje.
- "Parafrazowanie." polega na powtórzeniu własnymi słowami przede wszystkim treści komunikatu podopiecznego (co się stało, jakie są fakty), aby sprawdzić zrozumienie. W zdaniu terapeuty nie ma odtworzenia treści wydarzeń, lecz odniesienie do przeżyć.
- "Klaryfikowanie." to dopytywanie i doprecyzowanie znaczeń (np. "Co dokładnie ma Pani na myśli?", "Kiedy to się wydarzyło?"). Tutaj nie ma pytania ani próby uściślenia, tylko wyrażenie zrozumienia.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w reakcji dominuje komunikat o emocjach (uznanie, walidacja, "słyszę, że to trudne"), najczęściej chodzi o odzwierciedlenie. Gdy dominuje odtworzenie faktów – o parafrazę. Gdy pojawia się pytanie o znaczenie – o klaryfikację. Gdy jest "zebranie w całość" kilku wątków – o podsumowanie.
