Parafraza jest jedną z podstawowych technik aktywnego słuchania w rozmowie terapeutycznej. Polega na krótkim oddaniu własnymi słowami tego, co – zdaniem terapeuty – powiedział podopieczny (głównie znaczenia, nie dosłownego brzmienia). Jej kluczowym celem jest sprawdzenie, czy terapeuta dobrze zrozumiał oraz stworzenie przestrzeni, by rozmówca potwierdził, doprecyzował albo poprawił interpretację.
Odpowiedź "upewnienia się, czy dobrze zrozumiał podopiecznego." jest trafna, bo w praktyce parafraza działa jak "test rozumienia": terapeuta mówi np. "Rozumiem, że najbardziej męczy Pana…", a podopieczny może odpowiedzieć "Tak, dokładnie" albo "Nie, chodziło mi raczej o…". Dzięki temu zmniejsza się ryzyko błędnych założeń i nietrafionych działań terapeutycznych.
- "uściślenia wypowiedzi podopiecznego." – to bliższe technice klaryfikacji (dopytywania o szczegóły, proszenia o wyjaśnienie niejasności). Parafraza może czasem prowadzić do doprecyzowania, ale nie jest tym samym co celowe "uściślanie".
- "powiązania ze sobą ważnych treści i faktów." – temu bardziej odpowiada podsumowanie, które porządkuje i łączy wątki z dłuższego fragmentu rozmowy. Parafraza zwykle dotyczy krótszej wypowiedzi i ma funkcję weryfikującą rozumienie.
- "docenienia wysiłku rozmówcy." – to odpowiada wzmacnianiu, pochwałom lub komunikatom wspierającym (np. "To ważne, że Pan o tym mówi"). Parafraza sama w sobie nie jest oceną ani nagrodą, tylko odzwierciedleniem treści.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedzi pojawia się "sprawdzić, czy dobrze rozumiem" lub "czy dobrze Panią/Pana zrozumiałem", najczęściej dotyczy to parafrazy. Gdy widzisz "doprecyzować", myśl o klaryfikacji; gdy "zebrać wątki", myśl o podsumowaniu; gdy "docenić/pochwalić", myśl o wzmacnianiu.
