To zadanie dotyczy niwelacji geometrycznej ze środka, w której z jednego stanowiska instrumentu (niwelatora) realizuje się odczyt na punkt o znanej rzędnej oraz odczyt na punkt, na który chcemy przenieść zadaną wysokość (np. zero budowy). Kluczową własnością tej metody jest to, że dla danego stanowiska wysokość osi celowej (poziom wizury) jest stała.
Krok 1: wyznaczenie wysokości osi celowej
Ze szkicu mamy punkt odniesienia Rp o znanej rzędnej HRp = 247,220 m oraz odczyt tylny t1 = 2,120 m (2120 mm). Wysokość osi celowej oblicza się jako:
Hcel = HRp + t1
Hcel = 247,220 + 2,120 = 249,340 m.
Krok 2: obliczenie odczytu t dla przeniesienia zera budowy
Mamy przenieść na ścianę budynku wysokość HP = 247,800 m. Odczyt na łacie przyłożonej do ściany w punkcie P musi spełniać zależność:
t = Hcel − HP
t = 249,340 − 247,800 = 1,540 m = 1540 mm.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- 2120 – to odczyt t1 na punkcie Rp (odczyt tylny). Typowy błąd polega na wybieraniu liczby "z rysunku" bez wykonania obliczeń.
- 3660 – odpowiada sumowaniu wartości w niewłaściwy sposób (np. dodaniu HP zamiast odjęcia lub błędnej pracy na jednostkach). Taki wynik nie wynika z poprawnego algorytmu niwelacji ze środka.
- 0580 – sugeruje odjęcie w złej kolejności albo pomylenie różnic wysokości; jest to zbyt mały odczyt w stosunku do wyznaczonego Hcel i HP.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj dwa etapy: (1) Hcel z odczytu tylnego, (2) odczyt na punkt docelowy jako różnicę Hcel i zadanej rzędnej. Na końcu dopilnuj zamiany m ↔ mm.
