Paralaksa w przyrządach optycznych to pozorne przesunięcie znaku (np. siatki/obrazu odniesienia) względem obserwowanego obrazu, widoczne wtedy, gdy obserwator zmienia położenie oka (punkt obserwacji). W kontroli paralaksy nie chodzi o "najostrzejszy" obraz, tylko o to, czy przy ruchu oka znak odniesienia pozostaje w stałym położeniu względem obrazu.
W kolimatorze do takich czynności stosuje się płytki ogniskowe (siatki/wzory w płaszczyźnie ogniskowej), które dają jednoznaczny punkt/linie odniesienia i pozwalają łatwo ocenić, czy występuje pozorne przesunięcie. Dlatego poprawna jest odpowiedź "D.": wskazuje płytkę właściwą do obserwacji efektu paralaksy podczas zmiany położenia oka.
Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, ponieważ odpowiadają płytkom, które są typowo dobierane do innych kontroli (np. ogólnej oceny geometrii pola, centrowania, obserwacji innego rodzaju zniekształceń lub oceny cech niezwiązanych bezpośrednio z pozornym przesuwaniem znaku). Takie wzory mogą być użyteczne w metrologii optycznej, ale nie są najbardziej właściwe do jednoznacznej oceny paralaksy.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pada słowo "paralaksa", to kluczowe jest kryterium: "czy wzór ułatwia zauważenie przesunięcia przy ruchu oka?". Wybieraj płytkę z czytelnym znakiem odniesienia, a nie tę, która wygląda na "najbardziej techniczną" lub ma najwięcej detali.
