KWALIFIKACJA EKA4 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 38.
Która zasada planowania polega na dążeniu do osiągnięcia najlepszych w danych warunkach wyników działalności przy określonych nakładach poniesionych w celu ich osiągnięcia?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zasada gospodarności w planowaniu oznacza dążenie do możliwie najlepszego wyniku przy danych zasobach (nakładach) albo osiągnięcie założonego celu najmniejszym kosztem. Pozostałe zasady dotyczą odpowiednio: dostosowywania planu do zmian, skupienia działań oraz zgodności planu z realnymi możliwościami.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie opisuje zasadę planowania, która koncentruje się na relacji między efektami (wynikami działalności) a nakładami ponoszonymi, aby te efekty uzyskać. Taki opis odpowiada pojęciu gospodarności: planowanie ma prowadzić do uzyskania najlepszych możliwych rezultatów w danych warunkach przy racjonalnym wykorzystaniu zasobów (pieniędzy, czasu, pracy, materiałów) lub do osiągnięcia celu możliwie najmniejszym kosztem.

Odpowiedź "Zasada gospodarności." jest więc trafna, bo jako jedyna wprost dotyczy optymalizacji: ile zużywamy (nakłady) w stosunku do tego, co otrzymujemy (wynik/efekt). W praktyce technika ekonomisty będzie to widoczne np. w budżetowaniu kosztów, doborze wariantu zakupu, analizie opłacalności czy kontroli realizacji planu kosztów.

Pozostałe propozycje nie pasują do opisu:

  • "Zasada elastyczności." dotyczy takiego konstruowania planu, aby dało się go korygować przy zmianie warunków (np. cen, popytu, dostępności zasobów). Nie jest to definicja relacji efekt–nakład.
  • "Zasada koncentracji." odnosi się do skupienia działań i zasobów na kluczowych celach lub priorytetach. Można się koncentrować, ale nadal działać niegospodarnie; samo "skupienie" nie oznacza jeszcze najlepszego wyniku przy danych nakładach.
  • "Zasada realności planu." oznacza, że plan powinien być wykonalny: zgodny z możliwościami organizacji, zasobami, terminami i ograniczeniami. Realny plan nie musi być jednak najbardziej gospodarny—może być realny, ale kosztowny.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się słowa i sens typu "najlepsze wyniki", "określone nakłady", "koszt osiągnięcia celu", zwykle sprawdzana jest właśnie gospodarność (racjonalne gospodarowanie zasobami), a nie elastyczność, koncentracja czy realność.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zasada gospodarności oznacza planowanie tak, by osiągać jak najlepsze efekty przy danych nakładach albo osiągnąć cel najmniejszym możliwym kosztem. W praktyce wiąże się z racjonalnym użyciem pieniędzy, czasu, pracy i materiałów.
Ponieważ ocenia działanie przez pryzmat relacji: co uzyskano (wynik) vs. co zużyto (nakład). Sam wysoki wynik nie wystarcza, jeśli został osiągnięty nieproporcjonalnie dużym kosztem. To kluczowe przy budżetowaniu i kontroli kosztów.
Realność dotyczy wykonalności: czy plan da się zrealizować w danych warunkach i zasobach. Gospodarność dotyczy opłacalności i racjonalności: czy plan zapewnia najlepszy efekt przy danych nakładach lub cel przy najmniejszym koszcie. Plan może być realny, ale niegospodarny.
Elastyczność oznacza możliwość modyfikacji planu, gdy zmienią się warunki (np. ceny, popyt, terminy). Gospodarność dotyczy relacji efekt–nakład i racjonalnego zużycia zasobów. Elastyczny plan nie musi automatycznie gwarantować najkorzystniejszych wyników kosztowych.
Taki zwrot sugeruje, że trzeba myśleć o kosztach/zasobach (pieniądze, czas, praca) jako o ograniczeniu. Najczęściej prowadzi to do rozpoznania zasady, która ocenia racjonalność wykorzystania zasobów, czyli gospodarności, a nie zasad dotyczących formy planu.
Przykłady to m.in.: wybór tańszego dostawcy przy tej samej jakości, planowanie zakupów ograniczające straty magazynowe, ustalenie budżetu działu i kontrola odchyleń, czy porównanie wariantów "kupić czy wynająć". W każdym przypadku analizuje się efekt względem nakładu.
Zasada koncentracji dotyczy głównie priorytetów i skupienia zasobów na kluczowych celach. Może pośrednio wpływać na koszty, ale nie jest definicją "najlepszego wyniku przy danych nakładach". Dlatego w pytaniach z akcentem na efekt–nakład zwykle nie jest właściwą odpowiedzią.
Najczęściej są to sformułowania: "nakłady", "koszty", "oszczędność zasobów", "najlepsze wyniki w danych warunkach", "minimalizacja kosztu osiągnięcia celu". Gdy występują w jednym zdaniu, pytanie zwykle bada rozumienie gospodarności, czyli racjonalnego gospodarowania zasobami.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi na podstawie brzmienia (np. "najlepsze wyniki" kojarzą się z "koncentracją"), bez sprawdzenia, czy jest mowa o nakładach. Inny błąd to utożsamienie "realnego" planu z "ekonomicznym" planem, mimo że to różne kryteria oceny.
Pomaga metoda skojarzeń: gospodarność = efekt vs. nakład, elastyczność = zmiany i korekty, realność = wykonalność, koncentracja = priorytety. Warto też tworzyć krótkie przykłady z budżetu i kosztów, bo wtedy definicje stają się praktyczne.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zasada gospodarności w planowaniu oznacza dążenie do możliwie najlepszego wyniku przy danych zasobach (nakładach) albo osiągnięcie założonego celu najmniejszym kosztem.

Źródła:

  • Tadeusz Kotarbiński, "Traktat o dobrej robocie" (pojęcia prakseologiczne dotyczące sprawności działań, w tym gospodarności) – odwołanie ogólne

Materiały:

  • Podręczniki szkolne z zakresu podstaw zarządzania/organizacji pracy (działy o planowaniu i prakseologii)
  • Notatki z lekcji dotyczące zasad planowania oraz relacji efektywność–koszty
  • Zadania i testy powtórkowe z planowania i budżetowania w jednostce organizacyjnej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego