KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 5.
Którego symbolu graficznego należy użyć na przedstawionym schemacie, by tłoczysko siłownika zostało wsunięte po osiągnięciu maksymalnego wysunięcia?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z układem sterowania siłownikiem pneumatycznym, co jest istotne w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby tłoczysko po maksymalnym wysunięciu zaczęło się automatycznie wsuwać, układ musi otrzymać sygnał z elementu wykrywającego położenie krańcowe.
Poprawny symbol to taki, który po osiągnięciu skrajnego położenia generuje sygnał przełączający sterowanie (uruchamia powrót). Na schemacie odpowiada temu opcja "3".

Pełne wyjaśnienie:

Warunek z treści zadania jest jednoznaczny funkcjonalnie: po osiągnięciu maksymalnego wysunięcia ma zostać wywołany powrót (wsunięcie) tłoczyska. W praktyce oznacza to, że układ sterowania musi "dowiedzieć się", że siłownik dojechał do skrajnego położenia, a następnie wykorzystać tę informację do zmiany stanu elementu sterującego ruchem (np. przesterowania rozdzielacza albo wejścia sterującego).

Dlatego poprawny wybór dotyczy symbolu elementu, który pełni rolę krańcowego wyzwalacza: zadziała dopiero wtedy, gdy tłoczysko osiągnie koniec skoku (maksymalne wysunięcie), i poda sygnał powodujący przejście układu w fazę powrotu. W przedstawionych odpowiedziach taki sens ma wskazana odpowiedź "3".

Pozostałe propozycje są błędne typowo z następujących powodów:

  • Mogą przedstawiać element, który nie jest związany z wykrywaniem skrajnego położenia (nie zadziała "dopiero po maksymalnym wysunięciu"), więc nie zapewni automatycznego przełączenia na powrót.
  • Mogą oznaczać element wykonawczy albo zasilający (np. fragment toru zasilania), który sam w sobie nie wytwarza sygnału sterującego do zmiany kierunku ruchu.
  • Mogą odpowiadać symbolowi działającemu w innym momencie cyklu (np. inicjowanie wysuwu albo podtrzymanie), przez co logika "dojedź do końca i wróć" nie zostanie spełniona.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o "co ma się stać po osiągnięciu jakiegoś stanu" szukaj na schemacie elementu, który reaguje na zdarzenie (położenie, nacisk, sygnał czujnika) i podaje sygnał do sterowania, a nie elementu, który tylko realizuje ruch lub doprowadza medium.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Musi pojawić się sygnał informujący o osiągnięciu skrajnego położenia (krańcówka/czujnik/zawór krańcowy), który przesteruje sterowanie kierunkiem ruchu. Bez takiego sygnału układ nie "wie", że wysuw się zakończył, więc nie przełączy się na fazę powrotu.
Logika jest sekwencyjna: siłownik wysuwa się, a po osiągnięciu końca skoku element krańcowy generuje impuls lub stan sterujący. Ten sygnał przełącza element rozdzielający/sterujący, co powoduje zmianę kierunku przepływu medium i rozpoczęcie wsuwania tłoczyska.
Bo to warunek wyzwolenia kolejnego kroku cyklu. Informacja o maksymalnym wysunięciu oznacza, że siłownik wykonał ruch roboczy i można bezpiecznie rozpocząć powrót. Na schemacie trzeba więc szukać elementu reagującego na położenie krańcowe, a nie dowolnego zaworu w torze.
Najczęściej spotyka się czujniki położenia (np. kontaktronowe/indukcyjne przy siłownikach) lub zawory krańcowe uruchamiane mechanicznie przez ruch tłoczyska. W zadaniach egzaminacyjnych oba rozwiązania pełnią tę samą funkcję: wyzwalają przełączenie sterowania po dojechaniu do końca.
W automatycznym cyklu zwykle tak, bo potrzebny jest warunek przełączenia (np. krańcówka). Wyjątkiem są układy, gdzie powrót jest wymuszany inną logiką (np. czasówką lub sygnałem z nadrzędnego sterownika), ale wtedy to właśnie ten element/warunek musi być widoczny w schemacie.
Element wykonawczy to taki, który wykonuje pracę mechaniczną (np. siłownik). Element sterujący decyduje o kierunku lub rozpoczęciu/zakończeniu ruchu (np. rozdzielacz, wejście sterujące rozdzielacza, krańcówka wyzwalająca przełączenie). W pytaniu o powrót szukasz sterowania, nie samego siłownika.
Najczęściej wybiera się symbol "podobny" graficznie, ale o innej funkcji, albo wskazuje element zasilania zamiast elementu wyzwalającego przełączenie. Częsty błąd to też ignorowanie słowa "po osiągnięciu", czyli nieuwzględnienie, że zadziałać ma dopiero sygnał krańcowy, nie dowolny sygnał startu.
Gdy cykl ma przebiegać bez ręcznej ingerencji, np. w podajnikach, dociskach, chwytakach i prostych stanowiskach montażowych. Po wykonaniu operacji na końcu skoku (np. dociśnięcie detalu) układ sam inicjuje powrót, co przyspiesza pracę i ułatwia powtarzalność cyklu.
Można, ale to inne założenie zadania. Sterowanie czasowe wymaga dobrania czasu do warunków (obciążenie, ciśnienie, tarcie), więc bywa mniej pewne. Jeśli treść mówi o powrocie "po osiągnięciu maksymalnego wysunięcia", to oczekiwany jest element reagujący na położenie, a nie na upływ czasu.
Najpierw przetłumacz opis na logikę: zdarzenie → reakcja (tu: koniec wysuwu → powrót). Potem na schemacie szukaj miejsca, gdzie powinien pojawić się sygnał wyzwalający przełączenie. Na końcu porównaj funkcję symboli odpowiedzi, nie ich wygląd.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 28% zdających egzamin. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Na schemacie odpowiada temu opcja "3"."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z czytania schematów pneumatycznych/hydraulicznych stosowanych w technice mechatronicznej
  • Ćwiczenia: analiza sekwencji pracy siłownika na przykładach układów sterowania
  • Karty katalogowe elementów sterujących (zawory sterujące, elementy krańcowe/czujniki położenia) używanych w laboratoriach szkolnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego