KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2016 (test 2)

PYTANIE NR 2.
Którego symbolu graficznego należy użyć w celu przedstawienia na schemacie łożyska tocznego wzdłużnego jednostronnego?
Ilustracja przedstawia cztery symbole graficzne łożysk tocznych, oznaczone literami A, B, C i D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Łożysko toczne wzdłużne jednostronne rozpoznaje się po liniach oporowych prostopadłych do osi oraz występujących tylko z jednej strony elementów tocznych. Na rysunku ten układ ma symbol B. Pozostałe symbole przedstawiają inne typy (promieniowe lub wzdłużne dwustronne).

Pełne wyjaśnienie:

Na schematach technicznych typ łożyska rozpoznaje się po umownych cechach symbolu, a nie po "ogólnym kształcie". W tej konwencji pozioma linia oznacza oś wału, a dwa małe okręgi – elementy toczne.

Łożysko wzdłużne (osiowe) przenosi obciążenia wzdłuż osi. Dlatego w symbolu pojawiają się krótkie linie prostopadłe do osi (pionowe), które oznaczają powierzchnie oporowe/pierścienie przejmujące siłę osiową.

Jednostronność oznacza, że łożysko przenosi obciążenie osiowe tylko w jednym kierunku. Na symbolu widać to jako linie oporowe narysowane tylko z jednej strony elementów tocznych. Tę cechę spełnia odpowiedź B (pionowe odcinki po jednej stronie okręgów).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • A – ma krótkie linie równoległe do osi, co odpowiada łożysku poprzecznemu (promieniowemu), czyli przejmującemu głównie obciążenia prostopadłe do osi.
  • C – ma linie prostopadłe do osi po obu stronach elementów tocznych, co wskazuje na łożysko wzdłużne dwustronne (przenoszenie obciążenia osiowego w obu kierunkach).
  • D – ma inną konwencję graficzną (ramki wokół okręgów), więc nie spełnia cech symbolu łożyska wzdłużnego jednostronnego w pokazanym zestawie.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy linie są równoległe czy prostopadłe do osi (promieniowe vs wzdłużne), a dopiero potem sprawdź, czy występują z jednej czy z obu stron (jednostronne vs dwustronne).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To łożysko osiowe, które przenosi obciążenia wzdłuż osi i tylko w jednym kierunku. W symbolu rozpoznasz je po liniach oporowych prostopadłych do osi oraz występujących z jednej strony elementów tocznych.
Sprawdź orientację krótkich linii przy elementach tocznych względem osi: linie prostopadłe do osi sugerują łożysko wzdłużne (osiowe), a linie równoległe do osi – łożysko poprzeczne (promieniowe). To najszybszy i najpewniejszy krok.
Ponieważ "jednostronne" oznacza przejmowanie obciążenia osiowego tylko w jednym kierunku. Linie z jednej strony symbolizują powierzchnie oporowe/pierścienie, które zatrzymują ruch osiowy w tym kierunku. Gdy linie są po obu stronach, łożysko jest dwustronne.
Łożysko wzdłużne (osiowe) przenosi obciążenia działające wzdłuż osi wału. Łożysko poprzeczne (promieniowe) przenosi obciążenia działające prostopadle do osi. Na egzaminie łącz tę wiedzę z rozpoznaniem symbolu na schemacie.
Nie. Linie oporowe po obu stronach elementów tocznych wskazują na łożysko wzdłużne dwustronne, czyli takie, które może przenosić obciążenia osiowe w dwóch przeciwnych kierunkach. Jednostronne ma linie tylko z jednej strony.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie orientacji linii (poziome vs pionowe), pomijanie jednostronności/dwustronności oraz wybór "podobnego" znaku bez sprawdzenia reguły względem osi. Dobra metoda to zawsze: typ (wzdłużne/poprzeczne) → potem strona (jedno-/dwustronne).
Najpierw znajdź na rysunku (zwykle linia pozioma). Następnie sprawdź, czy dodatkowe odcinki są prostopadłe (wzdłużne) czy równoległe (poprzeczne). Na końcu policz strony: jedna strona = jednostronne, dwie strony = dwustronne.
Gdy w układzie występuje wyraźna siła osiowa w jednym dominującym kierunku, np. od śruby pociągowej, docisku, sprzęgła lub elementów generujących osiowy nacisk. W dokumentacji serwisowej poprawne rozpoznanie typu łożyska pomaga dobrać część i uniknąć błędnego montażu.
Zwykle oznacza to łożysko poprzeczne (promieniowe), bo takie łożysko jest projektowane głównie do przejmowania obciążeń prostopadłych do osi wału. W zadaniach egzaminacyjnych to ważny "pierwszy filtr" przed oceną, czy łożysko jest jedno- czy dwustronne.
Tak, w praktyce inżynierskiej stosuje się normy dotyczące symboli i schematów. W materiale kontekstowym wskazano PN-ISO 1219-1 dla symboliki w układach oraz normy branżowe rysunku technicznego. Na egzaminie najważniejsze jest stosowanie spójnej, rozpoznawalnej konwencji symboli.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Łożysko toczne wzdłużne jednostronne rozpoznaje się po liniach oporowych prostopadłych do osi oraz występujących tylko z jednej strony elementów tocznych."

Źródła:

  • PN-ISO 1219-1 (Symbolika graficzna i schematy układów) – wskazana w materiale kontekstowym; brak weryfikowalnych danych o wydaniu/rozdziale w dostarczonych informacjach

Materiały:

  • Podręczniki do podstaw konstrukcji maszyn: rozdział o łożyskach tocznych
  • Materiały z rysunku technicznego maszynowego: symbole umowne i oznaczenia
  • Katalogi producentów łożysk (część: klasyfikacja łożysk osiowych i promieniowych)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego