KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 3.
Którego z wymienionych przyrządów pomiarowych należy użyć do wykonania pomiaru szerokości otworu nieprzelotowego, blisko dna otworu w sposób przedstawiony na rysunku?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny, który może być częścią egzaminu zawodowego dla mechatronika,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pomiar szerokości (średnicy) otworu nieprzelotowego blisko dna wymaga przyrządu do pomiarów wewnętrznych z głowicą i bolcem stykowym, który dosięga strefy przy dnie.
Taką funkcję spełnia średnicówka czujnikowa. Głębokościomierz mierzy głębokość, a przymiar i wysokościomierz nie nadają się do tego pomiaru wewnątrz otworu.

Pełne wyjaśnienie:

W otworze nieprzelotowym (ślepym) trzeba odróżnić, co mierzymy: głębokość otworu czy jego wymiar wewnętrzny (szerokość/średnicę). Pytanie dotyczy pomiaru szerokości otworu blisko dna, a więc w miejscu, gdzie dostęp jest utrudniony i końcówka pomiarowa musi pracować wewnątrz otworu bez oparcia o krawędź wejściową.

Średnicówka czujnikowa jest przeznaczona do pomiaru średnic otworów (pomiary wewnętrzne). Ma głowicę z elementem stykowym oraz mechanizm przeniesienia ruchu na czujnik, dzięki czemu można wykonywać dokładne pomiary także w otworach nieprzelotowych. Wskazanie minimalnej odległości od dna (np. 2,5 mm) informuje, jak blisko dna konstrukcja głowicy pozwala prawidłowo oprzeć punkty pomiarowe i uzyskać wiarygodny odczyt.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Głębokościomierz służy do pomiaru głębokości (odległości wzdłuż osi otworu), a nie do pomiaru jego szerokości/średnicy. Nawet jeśli końcówka dojdzie do dna, nie dostarczy informacji o wymiarze wewnętrznym.
  • Przymiar liniowy (linijka) nie zapewnia ani dostępu do strefy przy dnie otworu, ani wymaganej dokładności i geometrii kontaktu dla pomiaru wewnętrznego. Takie narzędzie jest typowe dla prostych pomiarów zewnętrznych i orientacyjnych.
  • Wysokościomierz jest przyrządem do pomiaru wysokości i wyznaczania wymiarów w odniesieniu do płyty pomiarowej; nie jest przeznaczony do pomiaru średnicy otworu blisko jego dna.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "otwór" oraz warunek "blisko dna", najpierw ustal, czy mierzona jest średnica (wtedy przyrząd do pomiarów wewnętrznych, np. średnicówka) czy głębokość (wtedy głębokościomierz). Dopiero potem dopasuj konkretny typ narzędzia do geometrii i dostępu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Średnicówka czujnikowa to przyrząd do pomiarów wewnętrznych, głównie średnic otworów. Ma głowicę z elementami stykowymi oraz czujnik zegarowy, który pokazuje odchyłkę od ustawionego wzorca. Stosuje się ją m.in. do kontroli otworów pod łożyska i tuleje.
Do pomiaru blisko dna otworu nieprzelotowego używa się średnicówki o konstrukcji pozwalającej dosięgnąć tej strefy. Przyrząd wprowadza się do otworu, ustawia prostopadle do osi, delikatnie "kołysze" w celu znalezienia maksimum/minimum wskazania i odczytuje wynik z czujnika.
Głębokościomierz mierzy odległość wzdłuż osi otworu (głębokość), a nie wymiar poprzeczny. Nawet prawidłowy pomiar do dna nie daje informacji o średnicy/szerokości. To inna wielkość fizyczna i inna geometria kontaktu końcówki z elementem.
Nie w typowym zadaniu kontroli średnicy. Przymiar liniowy nie zapewnia poprawnego kontaktu w otworze, szczególnie blisko dna, i zwykle nie daje wymaganej dokładności. Może służyć jedynie do orientacyjnych pomiarów zewnętrznych, a nie do precyzyjnych pomiarów wewnętrznych otworów.
Taki wymiar zwykle określa minimalną odległość od dna, na której można wykonać poprawny pomiar głowicą przyrządu. Konstrukcja końcówek stykowych wymaga miejsca na prawidłowe ułożenie w otworze; zbyt blisko dna pomiar może być zafałszowany przez kontakt z dnem lub brak stabilnego oparcia.
Najczęstsze błędy to: mylenie średnicówki z przyrządem do głębokości, zły dobór zakresu, pomiar przy krawędzi zamiast w strefie kontrolnej oraz brak "kołysania" przyrządu w celu znalezienia skrajnego wskazania. Błędem jest też zbyt duży nacisk końcówki na powierzchnię.
Przed pomiarem ustawia się ją na wymiar odniesienia (np. przy użyciu wzorca/ustawnika) i zeruje czujnik na wartość bazową. Następnie mierzy się otwór, a odczyt z czujnika interpretuje jako odchyłkę od ustawienia. Ważne jest utrzymanie osiowości i stabilnego chwytu.
Wysokościomierz stosuje się, gdy trzeba mierzyć wymiary wysokościowe lub trasować na płycie pomiarowej, czyli w odniesieniu do płaskiej bazy. Nie jest to narzędzie do pomiaru średnic otworów przy dnie. Jego zastosowanie jest inne: pomiary pionowe i wyznaczanie położeń.
Wskazówką jest sposób przyłożenia: elementy stykowe pracują poprzecznie do osi otworu, a w otworze widać głowicę z bolcem/końcówką dotykającą ścianek. Przy pomiarze głębokości typowo widoczna jest stopa oparta o powierzchnię i pręt wysuwany w osi otworu do dna.
Ucz się przez skojarzenie: co mierzę (średnica, długość, głębokość, wysokość) i gdzie (zewnątrz/wewnątrz, przelotowy/nieprzelotowy, blisko krawędzi/dna). Ćwicz na przykładach rysunków i zdjęć narzędzi oraz analizuj, jakie błędy daje zły dobór przyrządu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 53% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Głębokościomierz mierzy głębokość, a przymiar i wysokościomierz nie nadają się do tego pomiaru wewnątrz otworu."

Źródła:

  • Opis ilustracji z danych zadania (zweryfikowany): głowica z ruchomym bolcem stykowym i wymiar 2,5 mm od dna otworu jako warunek pomiaru blisko dna.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metrologii warsztatowej (dział: przyrządy do pomiarów wewnętrznych)
  • Instrukcje producentów średnicówek czujnikowych (zasada zerowania i technika pomiaru)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji ELM.3 z zakresu kontroli jakości i pomiarów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego