KWALIFIKACJA BUD16 + BUD17 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 32.
Której cechy nie powinien posiadać odorant stosowany do nawaniania gazu ziemnego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odorant ma umożliwić jak najszybsze wykrycie wycieku gazu przez człowieka.
Dlatego niepożądana jest cecha "być słabo wyczuwalny… przy stężeniu alarmowym", bo oznaczałaby zbyt późne wykrycie. Wymagane są natomiast: lotność i stabilność, czyste spalanie oraz intensywny zapach wyczuwalny już poniżej DGW.

Pełne wyjaśnienie:

Gaz ziemny jest naturalnie bezwonny, więc w praktyce eksploatacyjnej stosuje się odoryzację (nawanianie), aby użytkownik mógł rozpoznać wyciek zmysłem węchu. Z punktu widzenia bezpieczeństwa kluczowe jest, by zapach był wyczuwalny odpowiednio wcześnie, czyli przy stężeniach zdecydowanie niższych niż te, które tworzą mieszaninę wybuchową.

Dlatego odpowiedź "Być słabo wyczuwalny przez człowieka o przeciętnym powonieniu, gdy jego stężenie w mieszaninie z powietrzem będzie równe stężeniu alarmowemu" opisuje cechę, której odorant nie powinien posiadać. Gdyby odorant był słabo wyczuwalny aż do poziomu alarmowego, wykrycie wycieku następowałoby zbyt późno, a ryzyko powstania niebezpiecznych stężeń (w tym zbliżonych do DGW) byłoby większe.

Pozostałe odpowiedzi są zgodne z typowymi wymaganiami dla odorantów:

  • "Być lotny oraz stabilny w fazie gazowej i w fazie ciekłej podczas magazynowania" – lotność ułatwia równomierne "niesienie" zapachu przez gaz, a stabilność ogranicza spadek skuteczności i problemy eksploatacyjne.
  • "Spalać się całkowicie i bezosadowo na produkty nietoksyczne" – w spalaniu nie powinny powstawać szkodliwe produkty ani osady pogarszające pracę urządzeń i przewodów spalinowych.
  • "Posiadać intensywny, charakterystyczny zapach… aby ulatnianie gazu mogło być wykryte przy stężeniach poniżej dolnej granicy wybuchowości" – to sedno odoryzacji: wczesne ostrzeganie, zanim mieszanina stanie się wybuchowa.

W zadaniach egzaminacyjnych najczęstsza pułapka to pominięcie słowa "nie" w treści pytania. Warto najpierw ustalić, czy pytanie dotyczy cechy pożądanej czy niepożądanej, a dopiero potem porównać odpowiedzi z celem procesu nawaniania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odoryzacja to dodawanie do bezwonnego gazu ziemnego środka zapachowego (odoranta), aby wyciek dało się wykryć węchem. Celem jest wczesne ostrzeżenie użytkownika i ograniczenie ryzyka zatrucia, pożaru lub wybuchu.
Bo wykrycie zapachu ma nastąpić zanim powstanie mieszanina wybuchowa. Jeśli zapach byłby wyczuwalny dopiero blisko DGW, reakcja byłaby spóźniona. W praktyce dąży się do wykrywalności przy stężeniach znacznie niższych od DGW.
DGW to dolna granica wybuchowości: minimalne stężenie gazu palnego w powietrzu, od którego mieszanina może się zapalić i wybuchnąć. W pytaniach o odoryzację DGW jest punktem odniesienia do wymogu "wyczuwalności wcześniej".
Typowo wymaga się: intensywnego, charakterystycznego zapachu; dobrej lotności; stabilności w fazie gazowej i ciekłej podczas magazynowania; oraz bezosadowego spalania do produktów nietoksycznych. Wszystko po to, by zapach był pewnym i bezpiecznym sygnałem wycieku.
Bo odoryzacja ma ostrzegać wcześnie. Słaba wyczuwalność oznacza, że człowiek może nie zauważyć wycieku, dopóki stężenia gazu nie będą wysokie (alarmowe, a nawet niebezpieczne). To podważa podstawową funkcję bezpieczeństwa odoranta.
Tak. Stabilność ogranicza rozkład, zmiany zapachu i wahania skuteczności nawaniania w czasie. W praktyce magazynowania i dozowania odorant może występować w różnych warunkach, więc brak stabilności powodowałby problemy eksploatacyjne i ryzyko niewłaściwej wykrywalności.
Podczas spalania gazu z odorantem nie powinny powstawać osady ani toksyczne produkty, bo mogłyby pogarszać pracę palników, zanieczyszczać instalacje spalinowe i stwarzać dodatkowe zagrożenia zdrowotne. To wymaganie jest elementem bezpieczeństwa i niezawodności eksploatacji.
W kontekście wykrywania wycieku – tak, bo zapach ma być jednoznaczny i łatwo rozpoznawalny przy rozcieńczeniu paliwem. Jednocześnie nie chodzi o "przyjemność", lecz o skuteczność ostrzegania. Dlatego w pytaniach egzaminacyjnych intensywny zapach to zwykle cecha wymagana.
W praktyce sieciowej nawanianie realizuje się w obiektach eksploatacyjnych, np. w stacjach redukcyjno-pomiarowych, za pomocą urządzeń dozujących odorant proporcjonalnie do przepływu gazu. Następnie skuteczność nawaniania jest okresowo kontrolowana.
Najpierw podkreśl słowo "nie" i przekształć pytanie w myślach na: "wskaż cechę niepożądaną". Potem oceń odpowiedzi przez pryzmat celu (tu: wczesne wykrycie wycieku). To prosta technika, która ogranicza błąd wynikający z automatycznego czytania.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Odorant ma umożliwić jak najszybsze wykrycie wycieku gazu przez człowieka.Dlatego niepożądana jest cecha "być słabo wyczuwalny… przy stężeniu alarmowym", bo oznaczałaby zbyt późne wykrycie."

Źródła:

  • PN-C-04750:2002 (wymagania dotyczące nawaniania/odoryzacji gazu ziemnego) – norma wskazana w kontekście zadania
  • Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 2004 r. (Dz.U. Nr 105, poz. 1113) – przepisy eksploatacyjne dot. gazu (wskazane w kontekście zadania)

Materiały:

  • Teksty norm i wytycznych dotyczących odoryzacji gazu ziemnego (w tym PN-C-04750:2002)
  • Materiały szkoleniowe operatorów sieci gazowych o bezpieczeństwie i wykrywaniu wycieków
  • Podstawy chemii i bezpieczeństwa spalania związków siarki stosowanych jako odoranty

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego